Lokanīti

Namo tassa bhagavato arahato samm āsambuddhassa
Lokanīti
1. Paṇḍitakaṇḍo
1. Lokanītiṃ pavakkhāmi,
Nānāsatthasamuddhaṭaṃ;
Māgadheneva saṅkhepaṃ,
Vanditvā ratanatthayaṃ.
2. Nītiloke purisassa sāro,
Mātā pitā ācariyoca mitto;
Tasmā hi nītiṃ puriso vijaññā,
Ñāṇī mahā hoti bahussutoca.
3.
Alasassa kuto sippa ṃ ,
Asippassa kuto dhanaṃ;
Adhanassa kuto mittaṃ,
Amittassa kuto sukhaṃ;
Asukhassa kuto puññaṃ,
Apuññassa kuto varaṃ.
4. Sippā samaṃ dhanaṃ natthi,
Sippaṃ corā nagaṇhare;
Idha loke sippaṃ mittaṃ,
Paraloke sukhāvahaṃ.
5. Appakaṃ nātimaññeyya,
Citte sutaṃ nidhāpaye;
Vammikodakabindūva,
Cirena paripūrati.
6. Khuddoti nātimaññeyya,
Vijjaṃ vā sippameva vā;
Ekampi pariyodātaṃ,
Jīvitakappakāraṇaṃ.
7. Sele sele na māṇikaṃ,
Gaje gaje na muttikaṃ;
Vane vane na candanaṃ,
Ṭhāne ṭhāne na paṇḍitaṃ.
8.
Pa ṇḍ ito sutasampanno,
Yattha atthīti ce suto;
Mahussāhena taṃ ṭhānaṃ,
Gantabbaṃva sutesinā.
9.
Sine sippa ṃ sine dhana ṃ ,
Sine pabbatamāruhaṃ;
Sine kāmassa kodhassa,
Ime pañca sine sine.
10 .
Suti sammuti sa ṅkhy āca,

Yog ā nīti visesak ā;
Gandhabbā gaṇikā ceva,
Dhanu bedā ca pūraṇā.
11 . Tikicchā itihāsā ca,
Joti māyā ca chandati;
Ketu mantā ca saddā ca,
Sippāṭṭhārasakā ime.
12 .
Apu ṭṭ ho pa ṇḍ ito bher ī,
Pajjunno me hoti pucchito;
Bālo puṭṭho apuṭṭhopi,
Bahumpi bhaṇate sadā.
13 .
Potthakesu ca ya ṃ sippa ṃ ,
Parahatthesu yaṃ dhanaṃ;
Yathākicce samuppanne,
Na taṃ sippaṃ na taṃ dhanaṃ.
14 .
Jalappam āṇ aṃ kumuddan āla ṃ ,
Kulappamāṇaṃ vinayo pamāṇaṃ;
Byattippamāṇaṃ kathītavākyaṃ,
Pathaviyā pamāṇaṃ tiṇa milātaṃ.
15 . Appassuto sutaṃ appaṃ,
Bahuṃ maññati mānavā;
Sindhūdakaṃ apassanto,
Kūpe toyaṃva maṇḍuko.
16 . Pathamaṃ parājaye sippaṃ,
Dutiyaṃ parājaye dhanaṃ;
Tatiyaṃ parājaye dhammaṃ,
Catutthaṃ kiṃ karissati.
17 . Byatta putra kimalaso,
Abyatto bhārahārako;
Byattako pūjito loke,
Byatta putra dine dine.
18 . Mātā verī pitā satru,
Kena bāle na sikkhitā;
Sabhāmajjhe na sobhanti,
Haṃsamajjhe bakoyathā.
19 .
Ka ṇṭ aka ṃ giri ko tikkhati,
Ko añjanaṃ migakkhikaṃ;
Uppathaṃ pallale ko sugandhaṃ,
Kula-putta-rūpo ko pavattati;
Sāmaṃ-bhāvo.
20 . Na rasaṃ akotambulaṃ,
Adhanassa, laṅkatampi;
Alonakantu byañjanaṃ,
Byākaraṇaṃ asippassa.

21 . Sussus ā sutasampanno,
Sutāpaññāya pavaḍḍhati;
Paññāya atthaṃ jānāti,
Ñāto attho sukhāvaho.
22 . Bhojanaṃ methunaṃ niddā,
Goṇe posepi vijjati;
Vijjā viseso posassa,
Taṃ hīno gosamo bhave.
23 .
Natthi vijj āsama ṃ mitta ṃ ,
Naca byādhisamo ripu;
Naca attasamaṃ pemaṃ,
Naca kammasamaṃ balaṃ.
24 .
Ha ṃ so majjhe na k ākāna ṃ ,
Sīho gunnaṃ na sobhate;
Gadrabhamajjhe turaṅgo,
Bālamajjhe ca paṇḍito.
25 .
Y āvaj īvampi ce b ālo,
Paṇḍitaṃ payirupāsati;
Na so dhammaṃ vijānāti,
Dabbi sūparasaṃ yathā.
26 . Muhuttamapi ce viññū,
Paṇḍitaṃ payirupāsati;
Khippaṃ dhammaṃ vijānāti,
Jivhā sūparasaṃ yathā.
27 . Vinā satthaṃ na gaccheyya,
Sūro saṅgāmabhūmiyaṃ;
Paṇḍitvāddhagū vāṇijo,
Videsagamano tathā.
28 . Dhananāsaṃ manotāpaṃ,
Ghare duccaritāni ca;
Vañcanañca avamānaṃ,
Paṇḍito na pakāsaye.
29 . Pattānurūpakaṃ vākyaṃ,
Sabhāvarūpakaṃ piyaṃ;
Attānurūpakaṃ kodhaṃ,
Yo jānāti sa paṇḍito.
30 .
A -dhanassa rasa ṃ kh ādā,
A-balassa hathā narā;
A-paññassa vākya-kathā,
Ummattaka-samā ime.
31 .
Anavh āya ṃ gamayanto,
A-pucchā bahu-bhāsako;
Atta-guṇaṃ pakāsento,
Ti -vidha ṃ hīna -lakkha ṇaṃ .

32 . Appa -rūpo bahu ṃ bh āso,
Appa-pañño pakāsito;
Appa-pūro ghaṭo khobhe,
Appa-khīrā gāvī cathe.
33 . Maṇḍūkepi ukre sīhe,
Kākaggahe piye piye;
A-paṇḍīpi paṇḍī hutvā,
Dhīrā pucche vaye vaye.
34 .
Ma ṇḍū kepi ukre s īhe,
Sūkarepi uhe dīpe;
Biḷāre sadise byagghe,
Sabba dhīre sippa-same.
35 .
Na titti r ājā dhanamhi,
Paṇḍitopi su-bhāsite;
Cakkhuṃpi piya-dassane,
Jale sāgaro na titti.
36 .
Rūpa -yobbana -sampann ā,
Visātha-kutha-sambhavā;
Vijjā-hīnā na sobhanti,
Nigandhā iva kiṃsukā.
37 . Hīne putto rājāmacco,
Bāla-putto ca paṇḍito;
A-dhanassa dhanaṃ bahu,
Purisānaṃ na maññatha.
38 . Yo sippa-lobhena,
Bahuṃ gaṇhāti taṃ sippaṃ;
Mūgova supinaṃ passaṃ,
Kathetumpi na ussahe.
39 . Bhijjetuṃ kumbhakāro,
Sobhetuṃ kumbha ghaṭṭati;
Na khipituṃ apāyesu,
Sissānaṃ vuḍḍhi-kāraṇā.
40 . Taggarañca palāsena,
Yo naro upanayhati;
Pattāpi surabhi vāyanti,
Evaṃ dhīrūpasevanā.
Paṇḍitakaṇḍo niṭṭhito.
Sujanakaṇḍo
41 . Sabbhireva samāsetha,
Sabbhi kubbetha santhavaṃ;
Sataṃ saddhammamaññāya,
Seyyo hoti na pāpiyo.
42 . Caja dujjana saṃsaggaṃ,

Bhaja s ādhu sam āgama ṃ ;
Kara puññamahorattiṃ,
Sara niccamaniccataṃ.
43 . Yathā udumbarapakkā,
Bahirattakamevaca;
Anto kimīhi sampuṇṇā,
Evaṃ dujjanahaddayā.
44 .
Yath āpi panas āpakk ā,
Bahi kaṇḍakameva ca;
Anto amatasampannā,
Evaṃ sujanahadayā.
45 .
Sukkhopi candanataru na jah āti gandha ṃ ,
Nāgo gato naramukhe na jahāti līḷaṃ;
Yantāgato madhurasaṃ na jahāti ucchu,
Dukkhopi paṇḍitajano na jahāti dhammaṃ.
46 .
Sīho n āma jighacch āpi,
Paṇṇādīni na khādati;
Sīho nāma kisocāpi,
Nāgamaṃsaṃ na khādati.
47 . Kula-jāto kula-putto,
Kula-vaṃsa-surakkhato;
Attanā dukkha-pattopi,
Hīna-kammaṃ na kāraye.
48 . Candanaṃ sītalaṃ loke,
Tato candaṃva sītalaṃ;
Canda-candanasītamhā,
Sādhu vākyaṃ subhāsitaṃ.
49 . Udeyya bhāṇu pacchime,
Merurājā nameyyapi;
Sītalā narakaggipi,
Pabbatagge ca uppalaṃ.
Vikase na viparītaṃ,
Sādhuvāyyaṃ kudācanaṃ.
50 . Sukhā rukkhassa chāyāva,
Tato ñāti mātā pitu;
Tato ācariyo rañño,
Tato buddhassanekadhā.
51 .
Bhamar ā pupphamicchanti,
Guṇamicchanti sujanā;
Makkhikā pūtimicchanti,
Dosamicchanti dujjanā.
52 . Mātāhīnassa dubbhāsā,
Pitāhīnassa dukriyā;
Ubho mātā pitā hīnā,
Dubbhas āca duk īriy ā.

53 . M ātā se ṭṭ hassa subh āsā,
Pitā seṭṭhassa sukriyā;
Ubho mātā pitā seṭṭhā,
Subhāsāca sukīriyā.
54 . Saṅgāme sūra-micchanti,
Mantīsu akūtūhalaṃ;
Piyañca annapānesu,
Atthe jāte ca paṇḍitaṃ.
55 .
Sunakho sunakha ṃ disv ā,
Dantaṃ dasseti hiṃsituṃ;
Dujjano sujanaṃ disvā,
Rosayaṃ hiṃsamicchati.
56 .
M ā ca vegena kicc āni,
Karosi kārāpesi vā;
Sahasā kāritaṃ kammaṃ,
Mando pacchānutappati.
57 .
Kodha ṃ vihitv ā na kad ācinasoce,
Makkhappahānaṃ isayo avaṇṇayuṃ;
Sabbesa phārusa-vacaṃ khametha,
Etaṃ khantiṃ uttamamāhu santo.
58 . Dukkho nivāso sambādhe,
Ṭhāne asucisaṅkate;
Tato arimhi appiye,
Tatopi akataññunā.
59 . Ovādeyyānusāseyya,
Gāpakā ca nivāraye;
Satañhi so piyo hoti,
Asataṃ hoti appiyo.
60 . Uttamattanivātena,
Sūraṃ bhedena nijjaye;
Nīcaṃ appaka dānena,
Vīriyena samaṃ jaye.
61 . Na visaṃ visamiccāhu,
Dhanaṃ saṅghassa uccate;
Visaṃ ekaṃva hanati,
Sabbaṃ saṅghassa santakaṃ.
62 .
Javane bhadra ṃ jānanti,
Baliddañca vāhenā;
Duhena dhenuṃ jānanti,
Bhāsamānena paṇḍitaṃ.
63 .
Dhanamappampi s ādh ūna ṃ ,
Kūpe vāriva nissayo;
Bahuṃ api asādhūnaṃ,
Naca v ārīva a ṇṇ ave.

64 . Najjo pivanti no āpa ṃ ,
Rukkhā khādanti no phalaṃ;
Vassanti kvaci no meghā,
Paratthāya sataṃ dhanaṃ.
65 . Apattheyyaṃ na pattheyya,
A cinteyyaṃ na cintaye;
Dhammameva sucinteyya,
Kālaṃ moghaṃ na accaye.
66 .
Acintitampi bhavati,
Cintitampi vinassati;
Na hi cintāmayā bhogā,
Itthiyā purisassavā.
67 .
Asantassa piyo hoti,
Sante na kurute piyaṃ;
Asataṃ dhammaṃ roceti,
Taṃ parābhavato mukhaṃ.
Sujanakaṇḍo niṭṭhito.
4. Bāladujjanakaṇḍo
68 . Atippiyo na kātabbo,
Khalo kotūhalaṃ karo;
Sirasā vahyamānopi,
Aḍḍhapūro ghaṭo yathā.
69 .
Sappo du ṭṭ ho khalo du ṭṭ ho,
Sappo duṭṭhataro khalo;
Mantosadhehi so sappo,
Khalo kenupasammati.
70 .
Yo b ālo maññati b ālya ṃ ,
Paṇḍito vāpi tena so;
Bālova paṇḍitamānī,
So ve bāloti vuccati.
71 .
Madhu ṃ va maññat ī bālo,
Yāva pāpaṃ na paccati;
Yadāca paccatī pāpaṃ,
Atha dukkhaṃ nigacchati.
72 . Na sādhu balavā bālo,
Sahasā vindate dhanaṃ;
Kāyassa bhedā duppañño,
Nirayaṃ sopapajjati.
73 . Ghare duṭṭho ca mūsīko ca,
Vane duṭṭho ca vānaro;
Sakuṇe ca duṭṭho kāko,
Nare duṭṭhoca brāhmaṇo.
74 . Dīghā jāgarato ratti,

D īgha ṃ santassa yojana ṃ ;
Dīgho bālāna saṃsāro,
Saddhammaṃ a-vijānataṃ.
75 . Tila mattaṃ paresaṃva,
Appa dosañca passati;
Nāḷikerampi sadosaṃ,
Khala-jāto na passati.
76 .
Nattadosa ṃ pare jaññ ā,
Jaññā dosaṃ parassatu;
Guyhe kummo aṅgāni,
Para dosañca lakkhaye.
77 .
Pa ṇḍ itassa pasa ṃ sāya,
Daṇḍo bālena dīyate;
Paṇḍito paṇḍiteneva,
Vaṇṇitova suvaṇṇito.
78 .
Luddha ṃ atthena ga ṇheyya,
Thaddhaṃ añjali kammunā;
Chandānuvattiyā mūḷhaṃ,
Yathābhūtena paṇḍitaṃ.
Bāladujjanakaṇḍo niṭṭhito.
4. Mittakaṇḍo
79 .
Hitak āro paro bandhu,
Bandhūpi ahito paro;
A hito dehajo byādhi,
Hitaṃ araññamosadhaṃ.
80 .
Parokkhe gu ṇa-hant āra ṃ ,
Paccakkhe piyavādinaṃ;
Vajjeyya tādisaṃ mittaṃ,
Visakumbhe yathā madhuṃ.
81 .
Dhanah īne caje mitto,
Puttadārā sahodarā;
Dhanavantaṃva sevanti,
Dhanaṃ loke mahā sakhā.
82 . Jāneyya pesena bhaccaṃ,
Bandhuṃ vāpi bhayāgate;
Appakāsu tathā mittaṃ,
Dārañca vibhavakkhaye.
83 . So bandhu yo hite yutto,
Pitaro honti posako;
Taṃ mittaṃ yattha vissāso,
Sā bhariyā ca yassa nibbūti.
84 . Na vissase a-vissattaṃ,
Mittañc āpi na vissase;

Kad āci kupito mito,
Sabbaṃ dosaṃ pakāsaye.
85 . Saki ṃ du ṭṭ hañca yo mitta ṃ ,
Puna sandhitumicchati;
So maccuṃ upagaṇhāti,
Gabbhamassatarī yathā.
86 .
Vahe a -mitta ṃ khandhena,
Yāva kālo anāgato;
Tameva āgate kāle,
Sele bhinde ghaṭaṃ iva.
87 . Iṇaseso aggiseso,
Satruseso tatheva ca;
Punappunaṃ vivaḍḍhanti,
Tasmā sesaṃ na kāraye.
88 . Padumaṃva mukhaṃ yassa,
Vācā candana sītalā;
Tādisaṃ nopaseveyya,
Hadayetu halāhalaṃ.
89 . Na seve pharusaṃ sāmiṃ,
Naca seveyya macchariṃ;
Tato apaggaṇhaṃ sāmiṃ,
Neva niggahitaṃ tato.
90 .
Si ṅgī paññ āsa hatthena,
Vajje satena vājinaṃ;
Hatthiṃ dantiṃ sahassena,
Desa cāgena dujjanaṃ.
91 .
Kudesañca kumittañca,
Kukulañca kubandhavaṃ;
Kudārañca kudāsañca,
Dūrato parivajjaye.
92 .
Rog āture ca dubbhikkhe,
Byasane sattu viggahe;
Rājadvāre susāne ca,
Ye tiṭṭhanti sumittakā.
93 . Sītavāco bahumitto,
Pharuso appamittako;
Upamaṃ ettha ñātabbā,
Canda-sūriya-rājūnaṃ.
Mittakaṇḍo niṭṭhito.
5. Itthikaṇḍo
94 .
Kokil āna ṃ sadda ṃ rūpa ṃ ,
Nārīrūpaṃ patibbatā;
Vijj ā rūpa ṃ a-rūpāna ṃ ,

Kham ā rūpa ṃ tapassina ṃ .
95 . Itthīnañca dhanaṃ rūpaṃ,
Purisānaṃ vijjā dhanaṃ;
Bhikkhūnañca dhanaṃ sīlaṃ,
Rājānañca dhanaṃ balaṃ.
96 . Tapassino kisā sobhā,
Thūlā sobhā catuppadā;
Purisā vijjavā sobhā,
Itthī sobhāsa sāmikā.
97 . Pañca ratyā sugandhabbā,
Satta ratyā dhanuggahā;
Eka māsā subhariyā,
Aḍḍha māsā sissā malā.
98 .
Hi ṃ ramati pa ṅa,
Haṅa ramati poka.
Thī ramati pu,
Khu ramati dhaṃ.
99 .
Ji ṇṇ amanna ṃ pasa ṃ seyya,
Dārañca gatayobbanaṃ;
Raṇā punāgatā sūraṃ,
Sassañca gehamāgataṃ.
100 .
Dvatti -patik ā nārī ca,
Bhikkhu dvatti-vihāriko;
Dvatti-pāsa-mutto pakkhī,
Kata-māyā bahūtharaṃ.
101 .Dujjanaṃ pahārādame,
Mittaṃ dame a-bhāṇikā;
Itthiñca byasanā dame,
Rāginaṃ appa bhojanā.
102 .Na ratti vinā candimā,
Vīciṃ vinā ca aṇṇavo;
Haṃsaṃ vinā pokkharaṇī,
Patiṃ kaññāca sobhate.
103 .Patinā janito bhogo,
Itthiyāva saṃgoppito;
Purisova hi padhāno,
Itthī suttaṃva sūciyā.
104 .
Sabb ānad ī va ṅkanad ī,
Sabbe kaṭṭhamayā vanā;
Sabbitthiyo kare pāpaṃ,
Labhamāne nivātake.
105 .
Viv ādas īli ṃ us ūyabh āṇ ini ṃ ,
Sampassataṇhiṃ bahupākabhuttiniṃ;
Aggantabhutti ṃ paragehav āsini ṃ ,

N āri ṃ caje puttasatampi p ūm ā.
106 .Bhuttesu maṇḍesu janīva kantinī,
Guyheca ṭhāne bhaginīva hiriṇī;
Kammesu pattesu karoti dāsīva,
Bhayesu mantī sayanesu rāmaye;
Rūpīsu sikkhī kupanesu khantinī,
Sā nārī seṭṭhāti vadanti paṇḍitā;
Kāyassa bhedāca divebhaveyya sā.
107 .Sāmā migakkhī tanumajjhagattā,
Sūrū sukesī samadantapantī;
Gambhīranābhī yuvatī susīlī,
Hīne kule jātāpi vivāhyā.
108 .Saradaṃratu-kālānaṃ,
Bhariyānaṃ rūpavatī;
Jeṭṭho padhānaṃ puttānaṃ,
Disānaṃ uttarādisā.
109 .Yā icche puriso hotuṃ,
Jāti jāti punappunaṃ;
Sāmikaṃ apacāyeyya,
Indaṃva pāricārikā.
110 .
Yo icche puriso hotu ṃ ,
Jāti jāti punappunaṃ;
Paradānaṃ vivajjeyya,
Dhotapādova kaddamaṃ.
111 .
Atikkanta vayo poso,
Āneti timbaruttaniṃ;
Tassā issā asaddhāti,
Taṃ parābhavato mukhaṃ.
Itthikaṇḍo niṭṭhito.
6. Rājakaṇḍo
112 .Ekayāmaṃ saye rājā,
Dviyāmaññeva paṇḍito;
Gharāvāso tiyāmaṃva,
Catuyāmaṃ tu yācako.
113 .
Dhanav ā sutav ā rājā,
Nadī vejjo cimepañca;
Yattha dese na vijjanti,
Na tattha divasaṃ vase.
114 .
Yasmi ṃ padese na m āno,
Na pemaṃ naca bandhavā;
Naca vijjāgamo koci,
Na tattha divasaṃ vase.
115 .
Aputtaka ṃ ghara ṃ suñña ṃ ,

Ra ṭṭ ha ṃ suñña ṃ ar ājaka ṃ ;
A sippassa mukhaṃ suññaṃ,
Sabba suññaṃ daliddakā.
116 .Dhanamiccheyya vāṇijjo,
Vijjamicche bhajesutaṃ;
Puttamicche taruṇitthiṃ,
Rājāmaccaṃ vasaṃ game.
117 .
Na ṭṭ hoyati asantu ṭṭ ho,
Santuṭṭho ca mahīpati;
Lajjā ca gaṇikā naṭṭhā,
Nillajjā kuladhītikā.
118 .
Pakkh īna ṃ balam ākāso,
Macchānamudakaṃ balaṃ;
Dubbalassa balaṃ rājā,
Kumārānaṃ rudaṃ balaṃ.
119 .
Kham ā jāgariyu ṭṭ hāna ṃ ,
Saṃvibhāgo dayikkhaṇā;
Nāyakassa guṇā ete,
Icchitabbā sataṃ guṇā.
120 .Sakiṃ vadanti rājāno,
Sakiṃ samaṇabrāhmaṇā;
Sakiṃ sappurisā loke,
Esa dhammo sanantano.
121 .Alaso gihī kāmabhogī na sādhu,
Asaññato pabbajito na sādhu;
Rājā anisammakārī na sādhu,
Paṇḍito kodhano taṃpi na sādhu.
122 .Bahavo yattha nettāro,
Sabbe paṇḍitamānino;
Sabbe mahattamicchanti,
Tesaṃ kammaṃ vinassati.
123 .Āyaṃ khayaṃ sayaṃ jaññā,
Rājā sayaṃ katākataṃ;
Niggahe niggahetabbaṃ,
Paggahe paggahārahaṃ.
124 .
Pi ṭṭ hitokka ṃ niseveyya,
Kucchināva hutāsanaṃ;
Sāmikaṃ sabbabhāgena,
Paralokaṃ amohavā.
125 .
Aggi āpo itthim ūḷ ho,
Sappo rāja-kulānica;
Apayantena gantabbā,
Acceka-pāṇahārakā.
126 .
Padu ṭṭ ha -bhariya -sa ṃ vāso,

Padu ṭṭ ha citta d āsako;
Sa-sappe ca ghare vāso,
Maccu eva na saṃsayo.
127 .Mūḷha sisso padesena,
Kunārī bharaṇena ca;
Asatā sampayogena,
Paṇḍitoppavasīdati.
128 .
M ātā puttakara ṃ pāpa ṃ ,
Sissapāpaṃ gurukatā;
Rājā raṭṭhakaraṃ pāpaṃ,
Rājapāpaṃ purohito.
129 .
Akodhena jine kodha ṃ ,
Asādhuṃ sādhunā jine;
Jine macchariṃ dānena,
Saccenālīkavādinaṃ;
130 .
Adanta ṃ damana ṃ dāna ṃ ,
Dānaṃ sabbattha sādhakaṃ;
Dānena piya vācāya,
Unnamanti namanti ca;
131 .Dānaṃ sinehabhesajjaṃ,
Maccheraṃ dosanosadhaṃ;
Dānaṃ yasassī bhesajjaṃ,
Maccheraṃ kapaṇosadhaṃ.
132 .Bahūnamappasārānaṃ,
Sāmaggiyā jayaṃ jaye;
Tiṇehi vattate yottaṃ,
Tena nāgopi bajjhate.
133 .Sahāyo asamatthopi,
Tejasā kiṃkarissati;
Nivāte jalito aggi,
Sayame vūpasampati.
134 .Na raññā samakaṃ bhuñje,
Kāmabhogaṃ kudācanaṃ;
Ākappaṃ rasa bhuttiṃvā,
Mālā gandha vilepanaṃ;
Vatthaṃ sabbaalaṅkāraṃ,
Na raññā sadisaṃ kare.
135 .
Na me r ājā sakh ā hoti,
Na rājā hoti methuno;
Eso sāmiko mayhanti,
Citte niṭṭhaṃ suthāpaye.
136 .Nātidūre bhaje rañño,
Nāccāsannopavātake;
Ujuke nātininne ca,
Na bhaje uccam āsane.

Chadose vajje sevako,
Tiṭṭhe aggiṃva saṃyato.
137 .Gu ṇī sabbaññu tulyopi,
Nasobhati anissayo;
Anagghamopi maṇiseṭṭho,
Hemaṃ nissāya sobhati.
Rājakaṇḍo niṭṭhito.
7. Pakiṇṇakakaṇḍo
138 .Itthimisse kutosīlaṃ,
Maṃsa bhakkhe kutodayā;
Surā pāne kutosaccaṃ,
Mahālobhe kutohirī;
Mahātande kutosippaṃ,
Mahā kodhe kutodhanaṃ.
139 .
Sur ā yogo vik ālo ca,
Samajja caraṇālasaṃ;
Khiḍḍādhutto pāpamitto,
Bhoganāsamukhā ime.
140 .Divā nādikkhā vattabbaṃ,
Ratto nāvacanena ca;
Sañcareyya bhayā bhīto,
Vane vanacarī yathā.
141 .Jīvantāpi matāpañca,
Byāsena parikittitā;
Dukkhito byādhitomūḷho,
Iṇavā nityasevako.
142 .Anāgataṃ bhayaṃ disvā,
Dūrato parivajjaye;
Āgatañca bhayaṃ disvā,
A bhīto hoti paṇḍito.
143 .Niddāluko pamattoca,
Sukhatto rogavālaso;
Mahiccho kammārāmoca,
Satte te satthavajjitā.
144 .
Duggata ṃ gaccha he l ābha,
Lābhī lābhena pūrati;
Thale pavassa pajjunna,
Sindhu āpena pūrati;
Natthidaṃ kammappadhānakaṃ.
145 .Na hi koci kate kicce,
Kattāraṃ samupekkhate;
Tasmā sabbāni kiccāni,
Sāva sesena kāraye.

146 .Tūla ṃ sallahuka ṃ loke,
Tato cāpalla-jātiko;
Tato vuḍḍha manovādo,
Pamatto buddhasāsane.
147 .Pāsāṇachattaṃ garukaṃ,
Tato devānacikkhaṇaṃ;
Tato vuḍḍhānamovādo,
Tato buddhassa sāsanaṃ.
148 .
K āyassa dakkhi ṇa hattho,
Doso ettha kaniṭṭhako;
Kaṇṇa ghānāna-makkhīnaṃ,
Vāmo tu pāda-pāsako.
149 .
Tamb ūlassa majjha patte,
Kuvero rakkhatī sadā;
Mūlamhi rakkhati yakkho,
Aggamhi kālakaṇṇikā;
Tāni bhuñjeyya chinditvā,
Sirī evaṃ pavaḍḍhati.
150 .Sampuṇṇarakkho brahmāva,
Accurakkho ca bissaṇo;
Tasmā hi te pūjayantu,
Sadā mānenti taṃ naraṃ.
151 .Goṇā hi sabbagihīnaṃ,
Posakā bhogadāyakā;
Tasmā hi mātā pitūva,
Mānaye sakkareyya ca.
152 .Yeca khādanti gomaṃsaṃ,
Mātu maṃsaṃva khādare;
Matesu tesu gijjhānaṃ,
Dade sote ca vāhaye.
153 .
Gurusiddho sipp ārambho,
Ravi sokrā ca majjhimo;
Na sippo buddhacandaro,
Sorī aṅgāca maraṇaṃ.
154 .Aṭṭhamiyaṃ guruṃ hanti,
Sissaṃ hanti catuddasiṃ;
Sippaṃ hanti dasa sippaṃ,
Mātāpitā ca puṇṇamiṃ.
155 .
N āḷ ika ṃ satta nabhuñje,
Na lābuṃ navamaṃ tathā;
Dvādasa prinnaṃtriminaṃ,
Bhuñje sippaṃ vinassati.
156 .Ekaṃ caje kulaatthaṃ,
Gāmassatthaṃ kuvaṃ caje;
Gāma caje janapadatthaṃ,
Attattha ṃ pathavi ṃ caje.

157 .Desa ṃ ossajja gacchanti,
Sīho sappuriso gajo;
Tattheva nidhanaṃ yanti,
Kāko kāpuriso migo.
158 .Yamhi padese na māno,
Na pemaṃ na ca bandhavā;
Na ca vijjāgāho koci,
Na tattha vasanaṃ kare.
159 .
Caratyekena p ādena,
Tiṭṭhatyekena paṇḍito;
A nisamma paraṃ ṭhānaṃ,
Na pubbamālayaṃ jahe.
160 .
Dhana dhañña payogesu,
Tathā vijjāgamesu ca;
Dūtesu apacāresu,
Cajjā lajjā tadā bhave.
161 .
Dvi gu ṇo th īnam āhāro,
Buddhicāpi catugguṇo;
Chagguṇo hoti vāyāmo,
Kāmotvaṭṭha-guṇo bhave.
162 .Pabbe pabbe kamenucchu,
Visesarasavāggato;
Tathā sumettiko sādhu,
Viparītova dujjano.
163 .Kassako vāṇijo macco,
Samaṇo suta sīlavā;
Tesu vipula jātesu,
Raṭṭhampi vipulaṃ siyā.
164 .Asajjhāya malā mantā,
Anuṭṭhāna malā gharā;
Malaṃ vaṇṇassa kosajjaṃ,
Pamādo rakkhato malaṃ.
165 .Hīnānaṃ gacchate vittaṃ,
Vīrānaṃ santakattanaṃ;
Vadanti ca hīnā janā,
Pubba-kammappadhānakā.
166 .
Na vadanti ceva ṃdh īrā,
Vāyamiṃsu sabbakamme;
Na ce sijjhati taṃ kammaṃ,
A-phalaṃ eva ko doso.
167 .
Nīca ṃ kula ṃ nipañña ṃ vā,
Nirūpaṃ nibalaṃ samaṃ;
Imaṃ kālaṃ chuttakālaṃ,
Dhanameva visesaka ṃ.

Pakiṇṇ akaka ṇḍ o niṭṭhito.
Paṇḍito sujano kaṇḍo,
Dujjano mitta-itthi ca;
Rājā pakiṇṇako cāti,
Satta-kaṇḍa-vibhūsitaṃ.
Visuddhā cāra-therena,
Visuddhārāma-vāsinā;
Sabba-kulānamatthāya,
Visodhita ṃ pathakkhaye.