Bộ: Anya · Dhammanīti
Dhammanīti
Đang xem liên mạch theo sách (24 trang nguồn)
Pāli
Namo tassa bhagavato arahato samm āsambuddhassa
Dhammanīti
1. Vanditv ā ratana ṃ se ṭṭha ṃ, niss āya pubbake garu ṃ;
Nitidhammaṃpavakkhāmi, sabbalokasukhāvahaṃ.
2. Ācariyocasippañca, paññ āsuta ṃkath ādhana ṃ;
Desocanissayomittaṃ, dujjanosujanobalaṃ.
3. Itth īputtocad āsoca , gharāvāsokatākato;
Ñātabbocaalaṅkāro, rājadhammopasevako;
Dukādimissakoceva, pakiṇṇakotimātikā.
4. Kintehipādasussasā, yesaṃnatthigarūniha;
Yetappādarajokiṇṇā, tevasādhūvivekino.
5. Vināgarūpadesantaṃ, bālolaṅkattumicchati;
Sampāpuṇenaviññūhi, hasabhāvaṃkathaṃnuso.
6.
Uṭṭhānāupa ṭṭhānāca, sussus āparic ārik ā;
Sakkaccaṃsippuggahaṇaṃ, garuṃārādhayebudho.
7. Upajjh ācariy ānañca , m ātāpitūnamevaca;
Sakkaccaṃyonupaṭṭhāti, sutopitassatādiso.
8. Upajjh ācariy ānañca, m ātāpitūnamevaca;
Sakkaccaṃyoupaṭṭhāti, sutopitassatādiso;
9. Samm āupaparikkhitv ā;
Akkharesupadesuca;
Coraghātosissosiyā,
Garucoraṭṭakārako.
10 .
Pa ṇḍ itosutasampanno , yatthaatth īti cesuto;
Mahussāhenataṃṭhānaṃ, gantabbaṃvasutesinā.
11 .Sukha ṃrukkhassach āyāva, tatoñ ātim ātāpitu;
Tatoācariyorañño, tatojinassasāsanaṃ.
12 .Pāsāṇ achatta ṃgaruka ṃ, tatodev ānacikkhana ṃ;
Tatovuḍḍhānamovādo, tatojinassasāsanaṃ.
13 .Tulaṃsallahukaṃloke, tatocapalajātiko;
Tatovuḍḍhānanovādo, yatidhammepamādako.
14 .Sutisammutisaṅkhyāca, yogānitivisesakā;
Gandhabbāgaṇikāceva, dhanubedācapūraṇā.
15 .Tikicchāitihāsāca, jotimāyācachandati;
Ketumantācasaddāca, sippāṭṭhārasakāime.
16 .Alasassakutosippaṃ, asippassakutodhanaṃ;
Adhanassakutomittaṃ, amittassakutosukhaṃ;
Asukhassakutopuñña ṃ, apuññassakutonibb āna ṃ.
17 .Sippa ṃsama ṃdhana ṃnatthi, sippa ṃcorānaga ṇhanti;
Idhalokesippaṃmittaṃ, paralokesukhāvahaṃ.
18 .Bodhaputrasadāvityaṃ, mākhedācariyaṃgaruṃ;
Sadesepūjitorājā, budhosabbatthapūjito.
19 .Bodhaputrakimālasse, abodhobhāravāhako;
Bodhakopūjito loke, bodhaputradinedine.
20 .
Rūpayobbannasampann ā, vis ālakulasambhav ā;
Vityāhīnānasobhanti, nigandhāivakiṃsukā.
21 .Mātāsatrurupitāca , b ālak ālenasikkhita;
Na sobhatisabhāmajjhe, haṃsamajjhebakoyathā.
22 .Guṇoseṭṭhaṅgataṃyāti, nauccesayanevase;
Pāsādasīkharevāso, kākokiṃgaruḷosiyā.
23 .
Sabbasutamadhiyate, h īnamukka ṭṭhamajjhime;
Sabbassaatthaṃjāneyya, nacasabbaṃpayojaye.
24 .Nalokesobhatemu ḷho ,
Kevalattapasaṃsako;
Apisampihitokūpe,
Katavijjopakāsito.
25 .
Madantadamana ṃsattha ṃ, khalāna ṃkurutemada ṃ;
Cakkhusaṅkhārakaṃtejaṃ, ulūkānamivandhakaṃ.
26 .Bhojana ṃmethuna ṃnidd ā,
Gaveposecavijjati;
Vijjāvisesoposassa,
Taṃhīnogosamobhave.
27 .
Yosissosippalobhena , bahu ṃbahu ṃvaga ṇhāti;
Mugovasupinaṃpassaṃ, nasakkākathituṃ paraṃ.
28 .Sussus āsutava ḍḍ han ā, paññ āyava ḍḍ hana ṃsuta ṃ;
Paññāyaatthaṃjānanti, ñātoatthosukhāvaho.
29 .An āgata ṃbhaya ṃdisv ā, dūratoparivajjaye;
Āgatañcabhayaṃdisvā, abhitohotipaṇḍito.
30 .Lobhaṃkodhaṃmadaṃmānaṃ, tandiṃissaṃpamattakaṃ;
Soṇḍaṃniddālukaṃmakkhaṃ, maccherañcajahebudho.
31 .Saddhāhiricaottappaṃ, bāhusaccaṃviraṃsati;
Paññācasattadhammehi, sampannopaṇḍitomato.
32 .Diṭṭhedhammecayoattho,
Yocatthosamparāyiko;
Atthābhisamayādhīro,
Paṇḍitotipavuccati.
33 .Sabhāvasadisaṃvākyaṃ, sabhāvasadisaṃpiyaṃ;
Sabhāvasadisaṃkodhaṃ, yojānātisapaṇḍito.
34 .Bh ūpālopa ṇḍ itonicca ṃ, nevatulyokud ācana ṃ;
Sadesepūjitorājā, budhosabbatthapūjito.
35 .Paṇḍitassapasaṃsāya, daṇḍobālenadiyyate;
Paṇḍitopaṇḍiteneva, vaṇṇitovasuvaṇṇito.
36 .Attanāyadiekena, vinithenamahājanā;
Vinayaṃyantisabbepi, kodhaṃnāseyyapaṇḍito.
37 .
Sarīrassagu ṇā nañca, d ūramaccantamantara ṃ;
Sarīraṃkhaṇaviddhaṃsi, guṇātukappaṭhāyino.
38 .Attha ṃmahantam āpajja ṃ, vijja ṃsampattimevaca;
Vicareyyāmānathaddho, paṇḍitosopavuccati.
39 .Nālabbhamatipatthenti, naṭṭhampinacasocare;
Vippatyañcanamuyhanti, yenarātevapaṇḍitā.
40 .
Ga ṇṭhiṭhāneekapade, n ātimaññeyyapa ṇḍ ito;
Kimakkoveḷupabbhāro, timahādīpabhānudo.
41 .Gu ṇadosesunekena, atthikocivivajjito;
Sukhumālapadumassa, naḷaṃbhavatikakkhaḷaṃ.
42 .Sumahantānisatthāni, dhārayantābahussutā;
Chedāyosaṃsayānantu, klissantilobhamohitā.
43 .Dosaṃpisaguṇedisvā, guṇavādīvadantina;
Nalokovijjamānampicandepassatilañjanaṃ.
44 .Sakiṃpiviññūdhīrena, karotisahasaṅgamaṃ;
Attatthañcaparatthañca, nibbānantaṃsukhaṃlabhe.
45 .Nadītīreṭṭhitekūpe, araṇitālavaṇḍake;
Navadāpādinatthīti, namukhevacanaṃtathā.
46 .Paṇḍitoapuṭṭhobherī, pajjunnohotipucchito;
Bālopuṭṭhoapuṭṭhopi, bahuṃvikatthatesadā.
47 .
Gu ṇasampannala ṅkāro, sabbasattahitāvaho;
Parattatthaṃnacareyya, kutosopaṇḍitobhave.
48 .Saparattha ṃcaredh īro, asakkontosaka ṃcare;
Tampicevaasakkonto, pāpāttānaṃviyojaye.
49 .Sabba ṃsu ṇā tisotena , sabba ṃpassaticakkhun ā;
Nacadiṭṭhaṃsutaṃdhīro, sabbicchitumarahati.
50 .Cakkhum āssayath āandho, sotav ābadhiroyath ā;
Paññāvāpiyathāmugo, balavādubbaloriva;
Athaatthesamuppanne, sayeyyamatasāyitaṃ.
51 .Atijātaṃmanujātaṃ, puttamicchantipaṇḍitā;
Avajātaṃnaicchanti, yohotikulachinnako.
52 .Tayovapa ṇḍ itāsatthe , ahamev ātiv ādica;
Ahamapitivādīca, nāhanticaimetayo;
53 .Nasāsabhāyatthanasantisanto,
Natesantoyenavadantidhammaṃ;
Rāgañcadosañcapahāyamohaṃ,
Dhammaṃbhaṇantāvabhavantisanto.
54 .Bālecummattakebhūpe, gurumātāpitūsvapi;
Saṅghejeṭhecabhātari, nadosākariyābudhā.
55 .Attanāmanotāpañca, ghareduccaritānica;
Vañcanañcaavamānaṃ, matimānapakāsaye.
56 .Paradāraṃjanettiṃva, leḍḍuṃvaparasantakaṃ;
Attāvasabbasattānaṃ, yopassatisapaṇḍito.
57 .Saṭhenamittaṃkalusenadhammaṃ,
Paropatāpenasamiddhibhāvaṃ;
Sukhenavijjaṃpharusenanāriṃ,
Icchantiyetenacevapaṇḍitā.
58 .Nipuṇesuhameseyya, vicinitvāsutatthiko;
Sattaṃhukkhaliyaṃpakkaṃ, bhājanepitathābhave.
59 .Vasuṃgaṇhantidūraṭṭhā, pabbateratanocite;
Namilakkhāsamīpaṭṭhā, evaṃbālābahussute.
60 .
Hiraññenamig āna ṃva , sus īlenaas īlino;
Adhammikassadhamena, bālānampisutenakiṃ.
61 .Appassutāya ṃpuriso, balibaddhovajīvati;
Maṃsānitassavaḍḍhanti, paññātassanavaḍḍhati.
62 .Appassutosuta ṃappa ṃ, bahumaññatim āniko;
Sindhūdakaṃapassanto, kūpesoyaṃvamaṇḍuko.
63 .Tadamin āpijānātha , sobbhesupatīresuca;
Saṇantāyantikusobbhā, tuṇhīyantimahodadhī.
64 .Subh āsita ṃuttamam āhusanto,
Dhammaṃbhaṇenādhammaṃ, taṃdutiyaṃ;
Piyaṃbhaṇenāpiyaṃtaṃtatiyaṃ,
Saccaṃbhaṇenālikaṃtaṃcatutthaṃ.
65 .
Sīhamed āsuva ṇṇ eva , nacatiṭṭhantiracate;
Paṇḍitānaṃkathāvākyaṃ nacatiṭṭhatidujjane.
66 .Mah ātejopitejoya ṃ, mattika ṃnamudu ṃkare;
Āpopāpetimudukaṃ, sādhuvācācakakkhaḷaṃ;
67 .Mudun āvaripu ṃjeti, mudun ājetid āru ṇaṃ;
Nāsiddhimudunākiñci, yatotomudunājaye.
68 .Candanaṃ sītalaṃ loke, tato candaṃva sītalaṃ;
Candana canda sītamhā, sādhuvākyaṃ subhāsitaṃ.
69 .Sītav āco bahumitto, pharusotu amittako;
Upamaṃ ettha ñātabbā, candasūriyarājunaṃ.
70 .Pattakalloditaṃappaṃ, vākyaṃsubhāsitaṃbhave;
Khudditassakadannampi, bhuttaṃsādurasobhave.
71 .Satthakāpibahuvācā, nādarābahubhāṇino;
Sopakārampyudāsīnaṃ, nanudiṭṭhaṃnadījalaṃ.
72 .
Nātivela ṃpabh āseyya, natu ṇhisabbad āsiy ā;
Avikiṇṇaṃmitaṃvākyaṃ, pattakāleudīraye.
73 .Icchitabbesukammesu, v ācāyakusala ṃmūla ṃ;
Vācāyakusalenaṭṭhe, icchitabbaṃnasijjhati.
74 .Hatthapādāsiropiṭṭhi, kucchipañcaimejanā;
Mukhamevūpasevanti, sadāvaanusāsitā.
75 .
Saddh ādhana ṃsīladhana ṃ, hiriottappiya ṃdhana ṃ;
Sutadhanañcacāgoca, paññāvesattamaṃdhanaṃ.
76 .Itth īnañcadhana ṃrūpa ṃ, puris āna ṃdhana ṃkula ṃ;
Uragānaṃdhanaṃvisaṃ, bhūpālānaṃdhanaṃbalaṃ;
Bhikkhūnañcadhanaṃsīlaṃ, brahmaṇānaṃdhanaṃvijjā.
77 .Narūpaṃnacapaññāṇaṃ, nacakulañcasambhavo;
Kālavippattisampatte, dhanamevavisesakaṃ.
78 .
Dhanah īna ṃcajemittā, puttad ārāsahodarā;
Dhanavantaṃvasevanti, dhanaṃlokemahāsakhā.
79 .Sattāsad ūpasevanti, sodaka ṃvāpiādika ṃ;
Sabhogaṃsadhanañceva, tucchātecejahantite.
80 .Attan āvakatālakkh ī, alakkh īattan ākatā;
Nahilakkhiṃalakkhiñca, aññoaññassakārito.
81 .Dhanav ājotiyorājā, nad īvejjotath āime;
Pañcayatthanavijjanti, natatthadivasaṃvase.
82 .Yatthadesenasam āno , nap ītinacabandhavo;
Nacavijjāgamokoci, natatthadivasaṃvase.
83 .Amānanāyatthasiyā, santānaṃavamānanaṃ;
Hīnasamānanāvāpi, natatthadivasaṃvase.
84 .Desamosajjagacchanti, sīhāsappurisāgajā;
Tattevanidhanaṃyanti, kākākāpurisāmigā.
85 .Yatthālasocadakkhoca, sūrobhirusamapūjā;
Nasantotatthavasanti, avisesakarenako.
86 .Calatyekenapādena, tiṭṭhatyekenapaṇḍito;
Nāsamikkhyaparaṃṭhānaṃ, pubbamāyatanaṃcaje.
87 . Ṭhānabha ṭṭ hānasobhante, dant ākes ānakh ānar ā;
Itiviññāyamatimā, saṭhānaṃnalahuṃcaje.
88 . Guṇosabbaññutulyopi, sīdatyekoanissayo;
Anagghaṃratanaṃmaṇi, hemaṃnissāyasobhate.
89 . Nasevepharusaṃsāmiṃ, taṃpisevenamacchariṃ;
Tatoniggaṇhikaṃsāmiṃ, nevāpaggaṇhikaṃtato.
90 .
Parokkhegu ṇahant āra ṃ, paccakkhepiyabh āṇ ina ṃ;
Tādisaṃnopaseveyya, visakumbhaṃpalobhitaṃ.
91 . Pi ṭṭ hitokka ṃniseveyya, niseveaggikucchin ā;
Sāmīnaṃsabbakāyena, paralokaṃamuḷhako.
92 . Nasevekatapāpamhi, na sevālikavādane;
Naseveattadatthamhi, naseveatisantake.
93 .
Mahanta ṃnissaya ṃkatv ā, khuddakopimah ābhave;
Hemapabbataṃnissāya, hemapakkhībhavantite.
94 . Asah āyosamattopi, tejas īki ṃkarissati;
Nivātasaṇṭhitoaggi, sayamevūpasammati.
95 . Rukkhāsubhūminissāya, pupphaphalaṃpavaḍḍhati;
Sappūrisūpanissāya, mahāpuññaṃpavaḍḍhati.
96 . Analasoacaṇḍikko, asaṭṭhosucisaccavā;
Aluddhoatthakāmoca, tamuttaṃuttamonaro.
97 . Ahitepaṭisedhoca, hitesucaniyojako;
Byasanecāpariccāgo, saṅkhepaṃmittalakkhaṇaṃ.
98 . Āturebyasanesace, dubbhikkheparaviggahe;
Rājadvāresusāneca, saṅkhepaṃmittalakkhiṇaṃ.
99 . Hitesanosumittoca, viññūcadullabhojano;
Yathosadhañcasāduñca, rogahārīcasajjano.
100 .
Yodhuv āniparicajja, adhuv ānopasevati;
Dhuvānitassanassanti, adhuvesukathāvakā.
101 .Luddhamatthenaga ṇheyya , thaddhamañjathikammun ā;
Chandānuvattiyāmuḷhaṃ, yathābhūtenapaṇḍitaṃ.
102 .Sacc ābhikkha ṇasa ṃsagg ā, asamosara ṇenaca;
Etenamittājiranti, akāleyācanenaca.
103 .Tasm ānābhikkha ṇaṃgacche, nacagacchecir ācira ṃ;
Kālenayācaṃyāceyya, evaṃmittānajīyare.
104 .Yenamittenasa ṃsagg ā, yogakkhemovih īyati;
Pubbevajjhabhavaṃtassa, rakkheyyaggiṃvapaṇḍito.
105 .Yenamittenasaṃsaggā, yogakkhemopavaḍḍhati;
Kareyyattasamaṃvuttiṃ, sabbakiccesupaṇḍito.
106 .Pabbepabbekamenucchu, visesarasav āggato;
Tathāsumettikosādhu, viparittovadujjano.
107 .Tenevamunināvuttaṃ, dhammāyekecilokiyā;
Tatālokuttarāceva, dhammānibbānagāmino.
108 .Kalyāṇamittamāgamma, sabbetehontipāṇinaṃ;
Tasmākalyāṇamittesu, kātabbaṃhisadādaraṃ.
109 .
Yohavekataññ ūkatavedidh īro,
Kalyāṇamittedaḷhabhatticahoti;
Dukkhitassasakkaccaṃkarotikiccaṃ,
Tabbhāvaṃsappurisaṃvadantiloke.
110 .Hitakāroparobandhu, bandhūpiahitoparo;
Ahitodehajobyādhi, hitamāraññamosadhaṃ.
111 .Padumaṃvamukhayassa, vācācandanasītalaṃ;
Madhutiṭṭhatijivhagge, hadayesuhalāhalaṃ;
Tādisaṃnopaseveyya, taṃmittaṃparivajjaye.
112 .
Katv ānakusala ṃkamma ṃ, katv āna, kusala ṃpure;
Sukhitaṃdukkhitaṃhontaṃ, sobāloyonapassati.
113 .Kālakkhepenahāpeti, dānasīlādikaṃjaḷo;
Athiraṃpithiraṃmaññe, attānaṃsassatīsamaṃ.
114 .Bālodhapāpakaṃkatvā, nataṃchaṭṭitumussahe;
Kiṃbyagghaādigacchanto, padaṃmakkhetumussahe.
115 .Niddhanopicakāmeti, dubbaloverikaṃkaro;
Mandasatthovivādatthī, tividhaṃmuḷhalakkhaṇaṃ.
116 .Anavhāyaṃgamayanto, apucchābahubhāsako;
Attagguṇaṃpasaṃsanti, tividhaṃhīnalakkhaṇaṃ.
117 .Yathācuṭṭamparāpakkā, bahirattakamevaca;
Antokimilapūraṇo, evaṃdujjanadhammatā.
118 .
Yad ūnaka ṃsa ṇatita ṃ, ya ṃpūra ṃsantamevata ṃ;
Aḍḍhakumbhupamobālo, yaṃpūrakumbhovapaṇḍito.
119 .Budhehis āsam ānopi , khalobahutaketavo;
Ghaṃsiyamānopaṅgāro, nilamattaṃnigacchati.
120 .Mu ḷhasissopadesena, kun ārībhara ṇenaca;
Khalasattūhisaṃyogā, paṇḍitopyavasīdati.
121 .Cārut āparad ārāya, dhana ṃlokatapattiy ā;
Pasutaṃsādhunāsāya, khalekhalatarāguṇā.
122 .Itoh āsatara ṃloke , kiñcitassanavijjati;
Dujjanoticayaṃāha, sujanaṃdujjanosayaṃ.
123 .Navināparavādena, ramantidujjanākhalu;
Nasāsabbarasebhutvā, vināsuddhenatussati.
124 .Tappatey ātisambandha ṃ, drava ṃbhavatyavanata ṃ;
Mududujjanacittaṃna kiṃlohenapamīyate.
125 .Tasmādujjanasaṃsaggaṃ, āsivīsamivoragaṃ;
Ārakāparivajjeyya, bhūtakāmovicakkhaṇo.
126 .Dujjanenahisaṃsaggaṃ, sattutāpinayujjati;
Tattovaḍayhatyaṅgāro, santokāḷāyataṃkaro;
127 .
Dujjanovajjan īyova, vijj āyāla ṅkatopice;
Maṇinālaṅkatosanto, sabbokiṃnubhayaṃkaro.
128 .Agginodahatod āya ṃ, sakh ābhavatim āluto;
Soevadīpaṃnāseti, khalenatthevamittatā.
129 .Sabboduṭṭhokhaloduṭṭho, sabbāduṭṭhatarokhalo;
Mantosadhehisosabbo, khalokenupasammati.
130 .
Hadaya ṭṭ henasutena, khalonevasus īlav ā;
Madhunākoṭaraṭṭhena, nimbokiṃmadhurobhave.
131 .Asata ṃsampayogena, santopiasantobhave;
Maggokacavarayutto, ujumpiasādhubhave.
132 .Putimacchaṃkusaggena, yonaroupanayhati;
Kusāpiputiṃvāyanti, evaṃbālupasevanā.
133 .Bālaṃnapassenasuṇe, nacabāsenasaṃvase;
Bālenālāpasallāpaṃ, nakarenacarocaye.
134 .Anayaṃnetidummedho, adhurāyaniyuñjati;
Dunnayoseyyasohoti, sammāvuttopikuppati;
Vinayaṃsonajānāti, sādhusenaadassanaṃ.
135 .
Yāvaj īva ṃpiceb ālo , pa ṇḍ ita ṃpayir ūpāsi;
Nasodhammaṃvijānāti, dabbisūparasaṃyathā.
136 .Phala ṃvekadali ṃhanti, hantive ḷuna ḷaṃphala ṃ;
Sakkārokāpurisaṃhanti, gabbhoassatariṃyathā.
137 .Sunakhosunakha ṃdisv ā, danta ṃdassetihi ṃsitu ṃ;
Dujjanodujjanaṃdisvā, rosayaṃhiṃsamicchati.
138 .Maṇḍūkopinukkosīho, sukaropinukkodīpi;
Bilārosadisobyaggho, duppaññopinapaññavā.
139 .Maṇḍūkopisīhoviya,
Kākogaṇhepiññepiññe;
Bālocapaṇḍitoviya,
Dhīropucchevayevaye.
140 .
Kākodu ṭṭ hosaku ṇesu, gharedu ṭṭ hocam ūsiko;
Vānarocavaneduṭṭho, manussesucabrahmaṇo.
141 .Tiṇānibhūmicodakaṃ, catutthaṃvākyasuṭṭhutaṃ;
Etānihisataṃgehe, nochijjantekadācipi.
142 .Ambu ṃpivantinonajjo, rukkh ākh ādantinophala ṃ;
Meghokadācinosassaṃ, paratthāyasataṃdhanaṃ.
143 .Guṇākubbantidūtattaṃ, dūrepivasataṃsataṃ;
Keṭakegandhamāghāya, gacchantibhamarāsayaṃ.
144 .Ākiṇṇopiasabbhīdha, asaṃsaṭṭhovabhaddako;
Bahunāsannajātena, gacche naummattakena.
145 .
Pāpamittevivajjetv ā, bhajeyyuttamapuggala ṃ;
Ovādecassatiṭṭheyya, patthantoacalaṃsukhaṃ.
146 .Yath ācapanas āpakk ā, bahisa ṇḍ akamevaca;
Antoamatapūraṇo, evaṃ sujanadhammatā.
147 .Taggarañjapalāsena, yonaroupanayhati;
Pattāpigandhaṃvāyanti, evaṃdhīrupasevanā.
148 .
Dh īra ṃpassesu ṇedh īra ṃ, dh īrenasahasa ṃvase;
Dhīrenālāpasallāpaṃ, taṃkaretañcarocaye.
149 .Naya ṃnayati medh āvī, adhur āyanayujjati;
Sunayoseyyasohoti, sammāvuttonakuppati;
Vinayaṃsopajānāti, sādhutenasamāgamo.
150 .Appakenapiceviññū, paṇḍitaṃpayirūpāsi;
Khippaṃdhammaṃvijānāti, jivhāsūparasaṃyathā.
151 .
Bāhubalañcaamacca ṃ, bhoga ṃabhijacca ṃbala ṃ;
Imehicatubalehi, paññāveseṭhataṃbalaṃ.
152 .Bala ṃpakkh īnam ākāso , macch āna ṃudaka ṃbala ṃ;
Dubbalassabalaṃrājā, kumārānaṃrudaṃbalaṃ.
153 .Bala ṃcandobala ṃsūro, bala ṃsama ṇabrahma ṇā ;
Balaṃvelaṃsamuddassa, balaṃtibalamitthiyā.
154 .Sap ādāna ṃbala ṃsīho, tatopu ḷuvakobala ṃ;
Tatokippilikonaro, rājāsabbesamantato.
155 .Gatimig āna ṃpavana ṃ, ākāsopakkhina ṃgati;
Virāgogatidhammānaṃ, nibbānārahataṃgati.
156 .Careyyakulajaṃpañño, virūpamavikaññakaṃ;
Hīnāyapisurūpāya, vivāhasadisaṃkare.
157 .Sāmāmigakkhīsukesī, tanumajjhimadantavā;
Dassanīyāmukhavaṇṇā, gambhīranābhivācakā;
Susīlāvāyamatica, hīnakulaṃpivāhaye.
158 .
Suttom ātāvabhojesi , bhara ṇesucadh ātiyo;
Kammesusakapanti ca, katakammesudhātinaṃ.
159 .Dhammesupati ṭṭ hānicca ṃ, sayanesucava ṇṇ ibh ā;
Kulesubh ātara ṃvācī, yānārīse ṭṭ hasammat ā.
160 .Yona ṃbharatisabbad ā, nicca ṃā tāpiussuko;
Sabbakāmaharaṃposaṃ, bhattāraṃnātimaññati.
161 .Nacāpisvatthibhattāraṃ, icchācārenarosaye;
Bhattucagarunosabbe, patipūjetipaṇḍitā.
162 .Uṭṭhāhikāanalassā, saṅgāhikāparijane;
Bhattumanāpaṃcarati, sambhatamanurakkhati.
163 .
Eva ṃvattatiy ānārī, bhattuchandavas ānug ā;
Manāpānāmatedevā, yatthasāupapajjati.
164 .Itthiyekacciyov āpi , seyy āvutt āvamunin ā;
Bhaṇḍānaṃuttamāitthī, aggupaṭṭhāyikātipi.
165 .Mātarādhītarāvāpi, bhaginiyāvicakkhaṇo;
Navivittāsanemante, nārīmāyāvinīnanu.
166 .
Vijjut ānañcalolatta ṃ, satth ānañc ātitikkha ṇaṃ;
Siṅghataṃvāyutejānaṃ, anukubbantināriyo.
167 .Digu ṇoth īnam āhāro ,
Buddhicāpicatugguṇo;
Chaguṇohotivāyāmo,
Kāmotvaṭṭhaguṇobhave.
168 .
Ekamek āyaitthiy ā, aṭṭ haa ṭṭ hapatinosiyu ṃ;
Sūrocapalavantoca, sabbakāmarasāharā;
Kareyyanavamechandaṃ, unnattāhinapūrati.
169 .Vivādasīlīussuyā, passantataṇhikāgatā;
Amitābhuñjanāniddā, sataṃputtaṃpitaṃjahe.
170 .Lapantīsaddhimaññena, passantaññaṃsavibbhamā;
Cittakaṃcintayantaññaṃ, nārīnaṃnāmakopiyo.
171 .Gaṇheyyavātaṃjālena, sāgaramekapāṇinā;
Osiñceyyacatāḷena, sakenajanayeravaṃ;
Pamādāsuvisajjeyya, itthiyesāvadhammatā.
172 .
Jivh āsahassikoyohi , j īvevassasata ṃnaro;
Tenanikammunāvutto, thidosokiṃkhayaṃgato.
173 .Pañcaṭhānānisampassaṃ, puttamicchantipaṇḍitā;
Bhatovānobharissati, kiccaṃvānokarissati.
174 .Kulavaṃsociraṃtiṭṭhe, dāyajjaṃpatipajjati;
Athavāpanapetānaṃ, dakkhiṇānupadassati.
175 .Atijātamanujātaṃ, puttamicchantipaṇḍitā;
Avajātaṃnaicchanti, yohotikulachinnako.
176 .Ekūdarasamuppannā, nabhavantisamassamā;
Nānāvaṇṇānānācarā, yathābadarakaṇḍakā.
177 .Adammebahavodose , dammetubahavogu ṇe;
Tasmāputtañcasissañca, dammakālevadammaye.
178 .Ovādeyyānusāseyya,
Asappāyānivāraye;
Dantohiyopiyohoti,
Adantohotiappiyo.
179 .Puttaṃvābhātaraṃduṭṭhaṃ, anusāseyyanojahe;
Kiṃnuchejjaṃhatthapādaṃ, littaasucināsiyā.
180 .Antojātodhanakkito, dāsabyopagatosayaṃ;
Dāsākaramarānito, iccevaṃcatudhāsiyuṃ.
181 .Dāsāpañcevacorayya, sakhañātattasadisā;
Tathāviññūhiviññeyya, mittādārācabandhavā.
182 .Duṭṭhadārenaamityā, dāsocuttaravācako;
Sasappecagharevāso, maccumevanasaṃsayo.
183 .
Yasa ṃlābha ṃpatthayanta ṃ, nara ṃvajjantid ūrato;
Tasmāanapekkhitvāna, taṃmaggaṃmaggayebudho.
184 .Khala ṃsāla ṃpasu ṃkhetta ṃ, gant ācassaabhikkha ṇaṃ;
Mitaṃdhaññaṃnidhāpeyya, mitañcapācayeghare.
185 .Añjan āna ṃkhaya ṃdisv ā, vammik ānañcasañcaya ṃ;
Madhūnañcasamāhāraṃ, paṇḍitogharamāvase.
186 .Saya ṃā ya ṃvaya ṃjaññ ā, saya ṃjaññ ākat ākata ṃ;
Niggaṇheniggaṇhārahaṃ, paggaṇhepaggaṇhārahaṃ.
187 .Ekay āmonar ādhippo ,
Dviyāmopaṇḍitonaro;
Tayoyāmogharāvāsoca,
Catuyāmocaduggato.
188 .
Yocabandhuhiteyutto,
Sopitāyocaposako;
Taṃmittaṃyatthavisāso,
Bhariyāyatthanibbuti.
189 .
Saddh āpemesusantesu, naga ṇem āsaka ṃsata ṃ;
Saddhāpemeasantesu, māsakaṃpisataṃgaṇe.
190 .Yācakoapiyohoti , y āca ṃadadamappiya ṃ;
Tasmāseṭṭhanaroloke, dhanaṃsippaṃpariggahe.
191 .Sabbad āpidhana ṃrakkhe, d āra ṃrakkhedhana ṃpica;
Dāraṃdhanañcaattānaṃ, rakkhāyevasadābhave.
192 .Nas ādh āra ṇad ārassa, nabhuñjes ādumekako;
Nasevelokāyatikaṃ, netaṃpaññāyavaḍḍhanaṃ.
193 .Sīlavāvattasampanno, appamattovicakkhaṇo;
Nivātavuttiathaddho, sūratosakhilomudu.
194 .Sa ṅgahet āvamitt āna ṃ, sa ṃvibh āgīvij ānav ā;
Tappeyyaannapānena, sadāsamaṇabrahmaṇā.
195 .Dhammakāmosutaddharo, bhaveyyaparipucchāko;
Sakkaccaṃpayirūpāse, sīlavantebahussute.
196 .Pubbasirosimedhāvī, dīghāyudakkhiṇaṃsiro;
Pacchimocittasantosi, maraṇaṃuttarobhave.
197 .
Āyum āpācina ṃmūkha ṃ, dhanav ādakkhi ṇaṃbhave;
Pacchimaṃyasasībhuñje, nobhuñjeuttaraṃmukhaṃ;
198 .Bhutv ānis īdana ṃth ūla ṃ, ti ṭṭ hantobalava ḍḍ hano;
Āyumācaṅkamosiyā, dhāvantorogavajjito.
199 .Yocasitañcauṇhañca, tiṇābhiyyonamaññati;
Karaṃpurisakiccāni, sosukhānavihāyati.
200 .
Visamh āmatam ādeyya, asuddhamh āpikañcana ṃ;
Nīcamhāpyuttamovijjaṃ, ratanathiṃpidukkulā.
201 .Guyhamatthamasambuddha ṃ, sambodhayatiyonaro;
Mantabhedabhayātassa, dāsabhūtotitikkhati.
202 .Aññātavāsavasatā, jātavedasamenapi;
Khamitabbaṃsapaññena, apidāsassatajjitaṃ.
203 .Dhanadhaññapayogesu, tathāvijjāgamesuca;
Dūtecabyāhāresu, cattolajjaṃsadābhave.
204 .Nahikocikatekicce, kattāraṃsamapekkhate;
Tasmāsabbānikammāni, sāvasesānikāraye.
205 .Upakāraṃhiteneva, sattunāsattumuddhare;
Pādalaggaṃkaraṭṭhena, kaṇḍakenevakaṇḍakaṃ.
206 .Namenamantassabhajebhajantaṃ,
Kiccānikubbassakareyyakiccaṃ;
Nānatthakāmassakareyyaatthaṃ,
Asambhajantaṃpinasambhajeyya.
207 .Vajecajantisinehākiriyā,
Apemacittena nasambhajeyya;
Dijovadumaṃkhiṇaphalaṃñatvā,
Aññaṃapekkheyyamahāhiloko.
208 .Cajeekaṃkulassatthaṃ, gāmassatthaṃkulaṃcaje,
Gāmaṃjanapadassatthaṃ, attatthaṃpathaviṃcaje.
209 .Dhanaṃcajeaṅgaṃvarassahetu,
Aṅgaṃcajejīvitaṃrakkhamāno;
Dhanaṃaṅgaṃjīvitañcāpisabbaṃ,
Cajenarodhammamanussaranto.
210 .Ahāgacchantihāyantā, sattānamihajīvitaṃ;
Tasmāhimāpamattataṃ, gacchantujinasāsane.
211 .Etesiyyosam āyanti , santitesa ṃnaj īrati;
Yoadhippannaṃsahati, yocajānātidesanaṃ.
212 .Aggiāpoitthīmuḷho, sapporājakulānica;
Payatanovagantabbo, maccupāṇaharāniti.
213 .Satthaṃsunicchitamapītivicintanīyaṃ,
Sārādhitopyavanipoparisaṅkanīyo;
Hatthaṅgatāpiyuvatīparirakkhanīyā,
Satthāvanīpayuvatīsukutovasītaṃ.
214 .Ussāhoripuvamittaṃ, alasomittaṃvaripu,
Visaṃviyāmataṃvijjā, pamādoamataṃvisaṃ.
215 .Vaheamittaṃkhandhena, yāvakāleanāgate;
Tamevaāgatekāle, bhindekumbhaṃvasilāyaṃ.
216 .Siṅgiṃpaññāsahatthena, satenavāhanaṃcaje;
Hatthīnantusahassena, desacajjenadujjanaṃ.
217 .
Paccakkhegaravosa ṃse, parokkhemittabandhave;
Kammantecadāsabhacce, puttadāresaṃsemate.
218 .Sinesippa ṃsinedhana ṃ, sinepabbatam āruhe;
Sinekāmocakodhoca, imepañcasinesine.
219 .Sata ṃcakkhusata ṃka ṇṇā , nāyakassasutosad ā;
Tathāpiandhabadhiro, esānāyakadhammatā.
220 .Bah ūna ṃappas ārāna ṃ, sāmaggiy ātidujjayo;
Tiṇenavaṭṭaterajju, tenanāgopibandhate.
221 .Uppajjatesacekodho, āvajjekakac ūpama ṃ;
Uppajjaterasetaṇhā, puttamaṃsūpamaṃsare.
222 .Dānaṃsinehabhesajjaṃ, maccheraṃdosanosadhaṃ;
Dānaṃyasassibhesajjaṃ, maccheraṃkappanosadhaṃ.
223 .Dhanamicchevaṇijjeyya, sippamicchebahussute;
Puttamicchenārikaññe, rājāmaccaṃicchāgate.
224 .Mahantaṃvaṭṭarukkhādiṃ, khuddabījaṃbahupphalaṃ;
Sakkhiṃkatvāudikkheyya, puññapāpaṃkaronaro.
225 .Garukātabbaposesu, nīcavuttiṃkarotiyo;
Nīcattaṃsopahantvāna, uttamatthepatiṭṭhati.
226 .Uttamaṃpaṇipātena, sūraṃbhedenavijaye;
Hīnamappapadānena, vikkamenasamaṃjaye.
227 .
Nattadosa ṃparejaññ ā, jaññ ādosa ṃparassatu;
Kummoguyhāivaṅgāni, parabhāvañcalakkhaye.
228 .Uss ūraseyya ṃā lasya ṃ, ca ṇḍ ikka ṃdīghasuttiya ṃ;
Ekassaddhānagamanaṃ, paradārupasevanaṃ;
Etaṃbrahmaṇassevassu, anatthāyabhavissati.
229 .Sur āyogovik āloca, samajj ānaghara ṅgato;
Khiḍḍadhuttopāpamitto, alasosoimejanā;
Mahābhogāvinassanti, hīnabhāvassidaṃphalaṃ.
230 .
Atis īta ṃatiu ṇha ṃ, atis āyamida ṃahu;
Itivissaṭṭhakammante, khaṇāaccantimāṇave.
231 .Paran āsanatona ṭṭ ho , purevaparan āsako;
Siṅghaṃvaānasaṃyāti, tiṇopāsādajhāpako.
232 .Navis āseamittassa, mittañc āpinavis āse;
Kadācikuppitomitto, sabbadosapakāsako.
233 .Kudesañcakumittañca, kusambandhaṃkubandhavaṃ;
Kudārañcakurājānaṃ, dūratoparivajjaye.
234 .Kakkaṭoasīsoyāti, sabbāpadovagacchati;
Athanīkukkuṭīputtā, purisenāvamaññare.
235 .Hīnaputtorājāmacco, bālaputtopipaṇḍito;
Adhanassaputtoseṭṭhi, purisenāvamaññare.
236 .Yenamicchatisambandhaṃ, tenatīṇinakāraye;
Vivādamatthasambandhaṃ, parokkhedāradassanaṃ.
237 .Iṇasesoaggiseso,
Satrusesotathevaca;
Punappunampivaḍḍhanti,
Tasmāsesaṃnakāraye.
238 .Kulajātokulaputto, kulavaṃsasurakkhito;
Attanādukkhapattopi, hīnakammaṃnakāraye.
239 .Samiddhodhanadhaññena, nakaṭṭhodatiṇaggihi;
Sabbatoduggatonaṭṭho, tasmānadukkaṭaṃkare.
240 .Nagaṇassaggathogacche, siddhekammesamaṃphalaṃ;
Kammavippatticehoti, pharusaṃtassabhāsaye.
241 .
Bālakkopetadh ūmoca, vu ḍḍ hitthipallalodaka ṃ;
Āyukkhayakaraṃniccaṃ, rattocadadhibhojanaṃ.
242 .Itth īna ṃdujjan ānañca, vis āsonopapajjate;
Visesigimhinadiyaṃ, rogerājakulamhica.
243 .Ayuttakamm ārabhana ṃvirodho ,
Saṅghassayuddhañcamahābalehi;
Visāsakammaṃpamadāsuniccaṃ,
Dvārānimaccussavadantividvā.
244 .
Thiyoseveyyanaccanta ṃ, sādubhuñjeyyan āhita ṃ;
Pūjayemānayevuḍḍhe, garuṃmāyāyanobhaje.
245 .Vin āsattha ṃnagaccheyya, s ūrosa ṅgāmabh ūmiya ṃ;
Pa ṇḍ itvaddhag ūvāṇ ijjo, videsagamanotath ā.
246 .Deh ītivacanadv ārā, deha ṭṭ hāpañcadevat ā;
Sajjaniyyantidhikitti, matihīrisirīpica.
247 .Natthītivacanaṃdukkhaṃ, dehītivacanaṃtathā;
Vākyanatthītidehīti, mābhaveyyabhavābhave.
248 .Yatthavosaṃnajānanti, jātiyāvinayenavā;
Natatthamānaṃkiriyā, janevasamaññātake.
249 .
Mātāhīnassadubbh āsā, pit āhīnassadukriy ā;
Ubhomātāpitāhīnā, dubbhāsācadukkiriyā.
250 .Mātāse ṭṭ hassasubh āsā,
Pitāseṭṭhassasukiriyā;
Ubhomātāpitāseṭṭhā,
Subhāsācasukiriyā.
251 .Atidīghomahāmuḷho, majjhimocavicakkhaṇo;
Vāsudevaṃpurekkhitvā, sabbevāmanakāsaṭhā.
252 .
Ācārokulamakkh āti, desamakkhatibh āsita ṃ;
Sambhavopemamakkhāti, dehamakkhātibhojanaṃ.
253 .Jalappam āṇ aṃkumudan āḷ aṃ,
Kulappamāṇaṃkaraṇakammaṃ;
Paññāpamāṇaṃkathitavākyaṃ,
Bhūmippamāṇaṃbhajjalatiṇaṃ.
254 .
Javenabhadra ṃjānanti , vahenacabalibaddha ṃ;
Duhenadhenujānanti, bhāsamānenapaṇḍitaṃ.
255 .Jāneyyapesanebhacca ṃ bandhava ṃpibhay āgame,
Byasanecatathāmittaṃ, dārañcavibhavakkhaye.
256 .Vin āsattha ṃnaj ānanti, k āla ṃsabbepijotik ā;
Kukkuṭāpanajānanti, tatorukkhātatobhvāpā.
257 .Pathav ībh ūsana ṃmeru , rattiy ābh ūsana ṃsas ī;
Janānaṃbhūsanaṃrājā, senānaṃbhūsanaṃgajo.
258 .Sīlat āsobhater ūpa ṃ,
Cāritāsobhatekulaṃ;
Sapupphāsobhateraññaṃ,
Sagajāsobhatebalaṃ.
259 .
Kokil āna ṃsadda ṃrūpa ṃ, nārīrūpa ṃpatibbata ṃ;
Vijjārūpaṃarūpānaṃ, khamārūpaṃtapassinaṃ.
260 .Kis āsobh ātapass īca,
Thūlāsobhācatuppadā;
Vijjāsobhāmanussāca,
Itthīsobhācasāmikā.
261 .
Rattih īnonacandaro, ūmih īnonas āgaro;
Ha ṃsah īnonasa ṃphullo, itthih īnonapuriso.
262 .Vatthah īna ṃnala ṅkāra ṃ, patih īnānan ārik ā;
Sippahīnonapuriso, dhenuhīnaṃnabhojanaṃ.
263 .Dīpakedīpakocando, nārikedīpakopati;
Tilokedīpakodhammo, suputtokuladīpako.
264 .Aputtakaṃgharaṃsuññaṃ, desaṃsuññaṃarājikaṃ;
Apaññassamukhaṃsuññaṃ, sabbasuññaṃdaliddakaṃ.
265 .
Sota ṃsutenevanaku ṇḍ alena ,
Dānenapāṇīnatukaṅkaṇena;
Ābhātikāyopurisuttamassa,
Paropakārenanacandanena.
266 .Dānaṃsīlaṃpariccāgaṃ, ajjavaṃmaddavaṃtapaṃ;
Akodhaṃavihiṃsañca, khantīcaavirodhanaṃ;
Dasetedhammerājāno, appamattenadhāreyyuṃ.
267 .
Dāna ṃatthacariy āpiya, v ācāattasama ṃpica;
Saṅgahācaturoime, munindenapakāsitā.
268 .Vanemig ānalabhanti, mat ābhay āniddasukha ṃ;
Rājānopinalabhanti, uttarathāmabhītato;
Saṃsārabhayabhitena, naramantiyepaṇḍitā.
269 .Khamājāgariyuṭṭhānaṃ, saṃvibhāgodayikkhanā;
Nāyakassaguṇāete, icchitabbāhitatthino.
270 .
Paribh ūtomuduhoti, atitikkhañcaverav ā;
Etañcaubhayaṃñatvā, anumajjhaṃsamācare.
271 .Nekantamudun āsakk ā, ekantatikhi ṇenav ā;
Mahatteṭṭhapituattaṃ, tasmāubhayamācare.
272 .Kassakov āṇ ijomacco , sama ṇosutas īlav ā;
Tesuvipulajātesu, raṭṭhaṃpivipulaṃsiyā.
273 .Tesudubbalaj ātesu, ra ṭṭ ha ṃpidubbala ṃsiy ā;
Saraṭṭhaṃvipulaṃtasmā, dhāreyyaraṭṭhabhāravā.
274 .Mah ārukkhassaphalino, āma ṃchindatiyophala ṃ;
Rasañcassanajānāti, bījañcassavinassati.
275 .Mahārukkhūpamaṃraṭṭhaṃ, adhammenapasāsati;
Rasañcassanajānāti, raṭṭhañcāpivinassati.
276 .Mahārukkhassaphalino, pakkaṃchindatiyophalaṃ;
Rasañcassavijānāti, bījañcassananassati.
277 .Mahārukkhūpamaṃraṭṭhaṃ, dhammena yopasāsati;
Rasañcassavijānāti, raṭṭhañcāpinanassati.
278 .Yocarājājanapadaṃ, adhammenapasāsati;
Sabbosadhīhisorājā, viruddhohotikhattiyo.
279 .Tathevanegamehi ṃsa ṃ, yeyutt ākayavikkaye;
Ojādānabalikāre, sakosenavirujjhati.
280 .Pahāravarakhettaññū, saṅgāmekatanissame;
Ussitehiṃsayaṃrājā, sabalenavirujjhati.
281 .Tathevaisayohiṃsaṃ, saṃyamebrahmacāriyo;
Adhammacārikhattiyo, sasaggenavirujjhati.
282 .
Saya ṃkat ānaparena , mah ānajjojuva ṅkat ā;
Issarenatathāraññā, saraṭṭheadhipaccattā.
283 .Puttop āpa ṃkatom ātā,
Sissopāpaṃkatogaru;
Nāgarehikatorājā,
Rājāpāpaṃpurohito.
284 .Puññāpuññaṃkarontesu, chabhāgoekadesakaṃ;
Rājālabhatisabbehi, tasmāpāpānivāraye;
Puññamevapavaḍḍhento, janakāyaṃpasāsaye.
285 .
Bālassaj īvita ṃappa ṃ, pa ṇḍ itassabahutara ṃ;
Janakāyassarājāva, rājadhammovarājunaṃ.
286 .Anāyakāvinassanti, nassantibahunāyakā;
Thināyakāvinassanti, nassantisusunāyakā.
287 .Kacchapīnañcamacchīnaṃ, kukkuṭīnañcadhenunaṃ;
Puttaposoyathāhoti, tathāmaccesurājunaṃ.
288 .Nahirājakulaṃpatto, aññātolabhateyasaṃ;
Nāsūronātidummedho, napamattokudācanaṃ.
289 .Yadāsīlañcapaññañca, soceyyañcādhigacchati;
Athavisāsitotamhi, guyhañcassanarakkhati.
290 .Divāvāyadivārattiṃ, rājakiccesupaṇḍito;
Ajjhiṭṭhonavikappeyya, sarājavasatiṃvase.
291 .
Naraññ āsamaka ṃvattha ṃ, nam āla ṃnavilepana ṃ;
Ākappaṃsarakuttiṃvā, naraññāsadisamācare.
292 .Ki ḷer ājāamaccehi , bhariy āpariv ārito;
Nāmaccorājabhariyā, bhāvaṃkubbethapaṇḍito.
293 .Anuddhatoacapalo, nipakosa ṃvutindriyo;
Manopaṇidhisampanno, sarājavasatiṃvase.
294 .Nāssabhariy āki ḷeyya, namanteyyarahogato;
Nāssakosedhanaṃgaṇhe, sarājavasatiṃvase.
295 .Na nidda ṃbahu ṃmaññeyya, namad āyasura ṃpive;
Nāsadāyemigehaññe, sarājavasatiṃvase.
296 .Nāssapiṭṭhaṃnapallaṅkaṃ, nakocchaṃnanāvaṃrathaṃ;
Sammatomhītiāruḷhe, sarājavasatiṃvase.
297 .Nātid ūrebhajerañño, nacc āsannevicakkha ṇo;
Samukhācassatiṭṭheyya, santasantosabhattuno.
298 .Namerājāsakhāhoti 6, narājāhotimethuno;
Khippaṃkujjhantirājāno, sulenakkhivaghaṭṭitaṃ.
299 .Napūjitomaññamāno, medhāvīpaṇḍitonaro;
Pharusaṃpatimanteyya, rājānaṃparisaṃgataṃ.
300 .
Laddhadv ārolabhedv āra ṃ, nevar ājūsuv īsaye;
Aggiṃvasaṃyatotiṭṭhe, sarājavasatiṃvase.
301 .Putta ṃvābh ātara ṃvāpi , sampagga ṇhātikhattiyo;
Gāmehinigamehivā, raṭṭhehijanapadehi;
Tuṇhibhūtovudikkheyya, nabhaṇechekapāpakaṃ.
302 .Hatthāroheanikaṭṭhe, rathikepattikārake;
Tesaṃkammāvadhānena, rājāvaḍḍhetivettanaṃ;
Natesaṃantarāgacche, sarājavasatiṃvase.
303 .
Cāpov ūnūdarocassa , va ṃsov āpipakampayye;
Paṭilomaṃnavatteyya, sarājavasatiṃvase.
304 .Cāpov ūnūdarocassa, macchovassaajivhako;
Abhāsaṃnipakosūro, sarājavasatiṃvase.
305 .Nab āḷ ha ṃitthi ṃgaccheyya, sampassa ṃ tejasa ṅkhaya ṃ;
Kāsaṃsāsaṃthaddhābalaṃ, khīṇamedhonigacchati.
306 .Nātivela ṃpabh āseyya , natu ṇhisabbad āsiy ā;
Avitiṇṇaṃmitaṃvācaṃ, patthakāleudīraye.
307 .Akodhanoasa ṅgha ṭṭ o,
Saccosaṇhoapesuṇo;
Samphaṃgiraṃnabhāseyya,
Sarājavasatiṃvase.
308 .
Mātāpitubharoassa , kuleje ṭṭ hāpac āyiko;
Hiriottappasampanno, sarājavasatiṃvase.
309 .Vinitosippav ādanto, yatattoniyatomudu;
Appamattosucidakkho, sarājavasatiṃvase.
310 .Nivātavuttivuḍḍhesu, sappatissosagāravo;
Sūratosukhasaṃvāso, sarājavasatiṃvase.
311 .Ārakāparivajjeyya, saññituṃpahitaṃjanaṃ;
Bhattāramevudikkheyya, nacaaññassarājino.
312 .Samaṇebrahmaṇecāpi, sīlavantebahussute;
Sakkaccaṃpayirūpāse, annapānenatappayye;
Āsajjapañhepuccheyya, ākaṅkhaṃvuḍḍhimattano.
313 .
Dinnapubba ṃnah āpeyya , d āna ṃsama ṇabrahma ṇe;
Nacakiñciniv āreyya, d ānak āleva ṇibbake.
314 .Paññ āvāvu ḍḍ hisampanno, vidh ānavidhikovido;
Kālaññūsamayaññūca, sarājavasatiṃvase.
315 .Uṭṭhātākammaceresu, appamattovicakkhaṇo;
Susaṃvihitakammanto, sarājavasatiṃvase.
316 .Khalaṃsālaṃpasuṃkhettaṃ, gantācassaabhikkhaṇaṃ;
Mitaṃdhaññaṃnidhāpeyya, mitañcapācayeghare.
317 .
Putta ṃvābh ātara ṃvāpi, s īlesuasam āhita ṃ;
Anaṅgavāhitebālā, yathāpetātathevate;
Coḷañcanesaṃpiṇḍañca, āsanañcapadāpare.
318 .Dāsekammakarepose, sīlesususamāhite;
Dakkheuṭṭhānasampanne, adhipaccamhiṭhāpaye.
319 .Sīlavācaalobhoca, anuruttocarājino;
Āvīrahohitocassa, sarājavasatiṃvase.
320 .Chandaññūrājinoassa, cittaṭṭhocassarājino;
Asaṅkusakavuttissa, sarājavasatiṃvase.
321 .Ucchādanenhāpaneca, dhotepādeadosiraṃ;
Āhatopinakuppeyya, sarājavasatiṃvase.
322 .Kumbhiñhipañjaliṃkriyā, cātañcāpipadakkhiṇaṃ;
Kimevasabbakāmānaṃ, nadādaṃdhīramuttamaṃ.
323 .
Yodetisayana ṃvattha ṃ, yāna ṃā vasata ṃghara ṃ;
Pajjunnorivabhūtānaṃ, bhogehiabhivassati.
324 .Dvevimeka ṇḍ ak ātikkh ā, sar īraparisosit ā;
Kāmetiniddhanoyoca, yocakuppatyanissaro.
325 .Adhanassarasa ṃkh ādā, abalassahat āhat ā;
Apaññassakathāvākyā, tividhaṃhīnalakkhaṇaṃ.
326 .Pathaby āmadhur ātīṇ i, ucchun ārīsubh āsita ṃ;
Ucchunārīsutappanti, natappantisubhāsitaṃ.
327 .Pathaby ātīṇ iratan āni, sa ṅgah ānimah ītale;
Sippaṃdhaññañcamittañca, bhavantiratanāime.
328 .Kalyāṇamittaṃkantāraṃ, yuddhaṃsabhāyabhāsituṃ;
Asatthāgantumicchanti, muḷhātecaturojanā.
329 .Jīvantopimatāpañca, byāsenaparikittitā;
Dukkhitobyādhitopakkho, iṇavānityasevako.
330 .Cakkhudvārādikaṃchakkaṃ, saṃvutosapaññonaro;
Chabbidhohotisīlena, asīlenāpichabbidho.
331 .Niddālukopamādoca, sukhitorogavālaso;
Nicchandocakammārāmo, sattetesatthavajjitā.
332 .Kulajopaññav āchando , hirottapposutaddharo;
Atthakāmosurakkhoca, aṭṭhetesatthayujjitā.
333 .Kulaseṭṭhosapaññoca, vuḍḍhisūrocasīlavā;
Bahussutovuṭṭhānoca, mīrosugatigāmiko;
Navetesujanāseṭṭhā, pāpāttānaṃnivāraye.
334 .
Buddhopaccekabuddhoca, arah āaggas āvako;
Mātāpitāgarusatthā, dāyakodhammadesako;
Paṇḍitehiimedasa, na dubbhantītijāniyā.
335 .Dhammatthakāmamokkhānaṃ, pāṇosaṃsiddhikāraṇaṃ;
Taṃnighātokiṃnihato, rakkhitokiṃnarakkhati.
336 .Sathaṃdīghāyukosabba, sattānaṃsukhakāraṇaṃ;
Asathaṃpanasabbesaṃ, dukkhahetunasaṃsayo.
337 .Yantagatoucchurasaṃ, najahātigajotathā;
Saṅgāmesugatoliḷaṃ, sussutenāpicandanaṃ.
338 .
Sāragandha ṃnajah āti, dukkhapattopipa ṇḍ ito;
Najahātisataṃdhammaṃ, sukhakālekathāvakā.
339 .Att ābandhumanuss āna ṃ, ripuatt āvajantuna ṃ;
Attāvaniyatoñāti, attāvaniyatoripu.
340 .Att āna ṃparicc āgena , ya ṃnissit ānurakkhana ṃ;
Karontisajjanāyeva, nataṃnitimātāmataṃ.
341 .Satthakabbavic ārena, k ālogacchatidh īmata ṃ;
Byasanenaasādhūnaṃ, niddāyakalahenavā.
342 .Bhamar āpupphamicchanti, putimicchantimakkhik ā;
Sujānāguṇamicchanti, dosamicchantidujjanā.
343 .Namantiphalinorukkhā, namatevabudhājanā;
Sukkhakaṭṭhañcamuḷhoca, nevanamantibhijjate.
344 .Sacesantovivādati, khippasandhiyarepuna;
Bālopattāvabhijjanti, natesamatamāgamuṃ.
345 .Appampisādhūnaṃdhanaṃ, kūpāvārivanissayo;
Bahukaṃpiasādhūnaṃ, nacavārivaaṇṇave.
346 .Sokaṭhānasahassāni, bhayaṭhānasatānica;
Divasedivasemuḷhaṃ, āvīsantinapaṇḍitaṃ.
347 .Duṭṭhacittopanāhissa, kodhopāsāṇalekhito;
Kucchitabbosujanassa, jalelekhāciraṭṭhitā.
348 .
Nidulukoasantu ṭṭ ho, akataññ ūcabhiruko;
Sakkontinasamācāraṃ, sikkhituṃtekadācipi.
349 .Sādhutta ṃsujanasam āgam ākhal āna ṃ,
Sādhūnaṃnakhalasamāgamākhalattaṃ;
Āmodaṃkusumabhavaṃdadhātibhūmi,
Bh ūgandha ṃ nacakusum ānidh ārayanti.
350 .Guṇamaddhisamaṃmakkhe, parenakalahesati;
Addhisamaṃpakāsentaṃ, anumattaṃpidosakaṃ.
351 .Dosaṃparassapassanti, attadosaṃnapassati;
Tilamattaṃparadosaṃ, nāḷikeraṃnapassati.
352 .
Kodhoattha ṃ naj ānāti , kodhodhamma ṃ napassati;
Andhatamaṃtadāhoti, yaṃkodhosahatenaraṃ.
353 .Kodhoabbhantarej āto, dhuva ṃ nāsetikodhana ṃ ;
Vatthālaṅkārapuṇṇāyaṃ, mañjusāyaṃsikhīyathā.
354 .Rāgonāmamanosallaṃ, guṇavarattacorako;
Rāhuvijjāsasaṅkissa, tapodhanahutāsano.
355 .
Natittir ājādhanena , pa ṇḍ itopisubh āsite;
Cakkhūpipiyadassane, sāgaropimahājale.
356 .Asantu ṭṭ hoyatina ṭṭ ho, santu ṭṭ hopimah īpati;
Sasajjāgaṇikānaṭṭhā, nilajjāsukulagatā.
357 .Bhūpāṇṇavaggithīsippī, abhijjhālucapuggalo;
Etesaṃmahicchantānaṃ, mahicchatāanicchitā.
358 .Ārogyaṃparamaṃlābhaṃ, santuṭṭhīparamaṃdhanaṃ;
Visāsoparamaṃñāti, nibbānaṃparamaṃsukhaṃ.
359 .Duggataṃgacchabholābha, lābholābhenapūrati;
Thalepavuṭṭhapajjunna, āpoāpenapūrati.
360 .Bodhayantinayācanti, dehītipacchimājanā;
Passavatthuṃadānassa, mābhavatūtiīdiso.
361 .Seleselenamāṇikaṃ, gajegajenamuttikaṃ;
Vanevanenacandanaṃ, ṭhāneṭhānenapaṇḍitaṃ.
362 .
Satesuj āyates ūro, sahassesucapa ṇḍ ito;
Vākyaṃsatasahassesu, cāgobhavativānavā.
363 .Jinena āgata ṃ sūra ṃ , dhanañcageham āgata ṃ ;
Jiṇṇaannaṃpasaṃseyya, dārañcagatayobbanaṃ.
364 .Potthakesucaya ṃ sippa ṃ , parahatthesuya ṃ dhana ṃ ;
Yadāicchesamuppanne, nataṃsippaṃnataṃdhanaṃ.
365 .V ācāvudh ācar ājāno, sacc āvudh ācasama ṇā ;
Dhanāvudhāseṭṭhinoca, goṇāvudhādaliddakā.
366 .Ukka ṭṭ hes ūramicchanti, kol āhalesubh āsita ṃ ;
Piyaṃannañcapānañca, atthakiccesupaṇḍitaṃ.
367 .Kapaṇetārayemittaṃ, dubbhikkhedhaññaṃdhāraye;
Sabhāyaṃdhārayesippaṃ, saṅgahānimahītale.
368 .Dubbhikkheannad ānañca, subhikkhecahiraññada ṃ ;
Bhayecabhayadhātāraṃ, sabbesaṃvaramaṃvaraṃ.
369 .Haṃsomajjhenakākānaṃ, sīhogunnaṃnasobhate;
Gadrabhānaṃnaturaṅgo, bālānañcanapaṇḍito.
370 .Nasorājāyoajeyyaṃ, jinātinasosakhāraṃ;
Yoayuttenajināti, nasābhariyāpatino;
Virodhatinateputtā, yenabharanti jiṇṇa.
371 .
Natthivijj āsama ṃ mitta ṃ , natthiby ādhisamoripu;
Natthiattasamaṃpemaṃ, natthikammaparaṃbalaṃ.
372 .Itthimissokutosīlaṃ,
Maṃsabhakkhokutodayaṃ;
Surāpānokutosaccaṃ,
Mahākodhokutotapaṃ.
373 .
Kv ātibh ārosamatth āna ṃ , ki ṃ dūrobyavah ārina ṃ ;
Kovidesosavijjānaṃ, koparopiyavādinaṃ.
374 .Dubbhikkhokasinonatthi, sant āna ṃ natthip āpako;
Mugassakalahonatthi, natthijāgaratobhayaṃ.
375 .Bālitthīmakkhikātuṇḍi, isīnañcakamaṇḍalu;
Setambuphalaṃtambulaṃ, nojjhiṭṭhamupajāyato.
376 .Pañcaratyāsugandhabbā, sattaratyādhanuggahā;
Ekamāsāsubhariyā, aḍḍhamāsāsissāmalā.
377 .Malitthiyāduccaritaṃ, maccheraṃdadatomalaṃ;
Malāvelāmakādhammā, asmiṃlokeparamhica;
Malaṃmalataraṃtato, avijjāparamaṃmalaṃ.
378 .
Sutassarakkh āsabbad ābhiyogo,
Kulassavatthaṃpurisassavijjā;
Raññopamādopasamodhanassa,
Itthīnantunatthevajāturakkhā.
379 .
Satt āna ṃ jarat āhanti , ta ṇhāhantisabbasukha ṃ ;
Sabbabalaṃcintāhanti, dayāhantisakaṃdhanaṃ.
380 .N īcev āsosiri ṃ hanti, hantigaru ṃ cay ācako;
Pasaṃsāsuguṇaṃhanti, hanticittaṃasaññatā.
381 .Asana ṃ bhayamant āna ṃ , macc āna ṃ mara ṇaṃ bhaya ṃ ;
Uttamānantusabbesaṃ, avamānaṃparaṃbhayaṃ.
382 .Sūriyotapana ṃ tapo, nasantipariv ārit ā;
Candaraṃsītalaṃjātaṃ, tārakāparivāritā;
Upamāetthañātabbā, sūriyacandarājunaṃ.
383 .Alasomandabuddhica, sukhitorogapīḷito;
Niddāromaṃsavaḍḍhano, subhakkhocaviluddhako.
384 .Pam ādoj āyatemad ā, pam ādājāyatekhayo;
Khayādosāpavaḍḍhanti, madaṃkiṃnajahebudho.
385 .Yādisaṃvappatebījaṃ, tādisaṃphalaṃsampatto;
Kalyāṇakārikalyāṇaṃ, pāpakārīcapāpakaṃ.
386 .Puññāpāpaphalaṃyoce, nasaddahatisaccato;
Sovesakānanaṃkhippaṃ, ādāsatalamānaye.
387 .
Sampar āyikattheyo , nasaddahaticepiso;
Āvāsesappagāmīnaṃ, mokkhabhekiṃnapassati.
388 .Saddh āhiricaottappa ṃ , bāhusacca ṃ vira ṃ sati;
Paññācasattadhammehi, sampannopaṇḍitomato.
389 .Ravimūlaṃsasīkhandhaṃ, soriaṅgācapattikaṃ;
Buddhaṃpupphaṃgarubījaṃ, bharaguphalamevaca.
390 .
Potthak ādīnikhetta ṃ va , lekh āniyugana ṅgala ṃ ;
Akkharānibījaṃkatvā, carantopaṇḍitobhave.
391 .Akkhara ṃ ekamekañca, buddhar ūpa ṃ sama ṃ siy ā;
Tasmāhipaṇḍitoposo, likheyyapiṭakattayaṃ.
392 .Duggatiṃnābhijāyeyya, piṭakattayakārako;
Bahukkhattuṃcakkavatti, rājācatudīpādhipo.
393 .Padesarajjaṃvipulaṃ, gaṇanātoasaṅkhyeyo;
Chakāmāvacarodeva, rājāhotibahukkhattuṃ.
394 .Dānādīnicapuññāni, karontobodhiaṅkuro;
Bhavāsabbaṅgasampanno, tilokapūjitobhave.
395 .Addhemahaddhanephite, jāyarekulamuttame;
Uttamenevasaṃvāso, piṭakattayavācako.
396 .Ekakkharaphalenahi, piṭakattayakārako;
Caturāsītisahassaṃ, labhantipavaraṃsukhaṃ.
397 .
Appaken āpimedh āvī, pābhatenavicakkha ṇo;
Samuṭṭhāpetiattānaṃ, anumaggivasandhamaṃ.
398 .Dukkha ṃ pāpassapuññassa , sukha ṃ missassamissaka ṃ ;
Sabbaṃsadisakaṃyāti, ñātabbaṃkammunophalaṃ.
399 .Codentocatubh āgāca, kammak ārātayobh āgā;
Sāminosamabhāgāca, ekabhāgānumodanā.
400 .Anattassav āky āparama ṃ tu ṇhi ,
Asantamittāparamaṃekaṃ;
Surūpadārāvaramandhā,
Dūrekalābhāvaramassasukkhaṃ.
401 .
H īnacajjopice hoti, u ṭṭ hātādh ītim ānaro;
Sīla ācārasampanno, niseaggivabh āsati.
402 .Nacajjavasalohoti,
Nacajjahotibrahmaṇo;
Kammunāvasalohoti,
Kammunāhotibrahmaṇo.
403 .Pathavīveḷukaṃpattaṃ, cakkavāḷaṃsucipphalaṃ;
Sineruvammikaṃkhuddaṃ, samuddopātitaṃyathā.
404 .Ekenevacakappena, mātukhīraṃnasañcayaṃ;
Tatotusamuddocāpi, atirekataraṃbahuṃ.
405 .Brahmātimātāpītaro, pubbācariyāvuccate;
Āhuneyyācaputtānaṃ, pajānamanukampakā.
406 .Tasmāhinenamasseyya, sakkareyyacapaṇḍito;
Annenaathopānena, vatthenasayanenaca.
407 .Ucchādanenanhāpena, pādānaṃdhovanenaca;
Uṭṭhāyapādacariyā, upaṭṭhāpeyyapaṇḍito;
Idhevanaṃpasaṃsanti, paccasaggepamodati.
408 .
Ekassekenakappena , puggalassa ṭṭ hisañcayo;
Samaṃpabbatarāsimhi, itivuttaṃmahesinā.
409 .Sabbadānaṃdhammadānaṃjināti;
Sabbarasaṃdhammarasojināti,
Sabbaratiṃdhammaratijināti;
Sabbadukkhaṃtaṇhakkhayojināti.
410 .
Appam ādarat āhotha, sacittamanurakkhatha;
Dukkhāuddharathattānaṃ, paṅkesannaṃvakuñjaraṃ.
411 .Cajadujjanasaṃsaggaṃ, bhajasādhusamāgamaṃ;
Karapuññamahorattiṃ, saraniccamaniccataṃ.
412 .Aniccāvatasaṅkhārā, uppādavayadhammino;
Uppajjitvānirujjhanti, tesaṃvūpasamosukho.
413 .Nahidhammoadhammoca, ubhosamavipākino;
Adhammonirayaṃneti, dhammopāpetisuggatiṃ.
414 .Samasīsaṃsamapādaṃ, antarañcasamaṃsamaṃ;
Idaṃmanasinidhāya, likheyyapiṭakattayanti.
Dhammanīti
1. Vanditv ā ratana ṃ se ṭṭha ṃ, niss āya pubbake garu ṃ;
Nitidhammaṃpavakkhāmi, sabbalokasukhāvahaṃ.
2. Ācariyocasippañca, paññ āsuta ṃkath ādhana ṃ;
Desocanissayomittaṃ, dujjanosujanobalaṃ.
3. Itth īputtocad āsoca , gharāvāsokatākato;
Ñātabbocaalaṅkāro, rājadhammopasevako;
Dukādimissakoceva, pakiṇṇakotimātikā.
4. Kintehipādasussasā, yesaṃnatthigarūniha;
Yetappādarajokiṇṇā, tevasādhūvivekino.
5. Vināgarūpadesantaṃ, bālolaṅkattumicchati;
Sampāpuṇenaviññūhi, hasabhāvaṃkathaṃnuso.
6.
Uṭṭhānāupa ṭṭhānāca, sussus āparic ārik ā;
Sakkaccaṃsippuggahaṇaṃ, garuṃārādhayebudho.
7. Upajjh ācariy ānañca , m ātāpitūnamevaca;
Sakkaccaṃyonupaṭṭhāti, sutopitassatādiso.
8. Upajjh ācariy ānañca, m ātāpitūnamevaca;
Sakkaccaṃyoupaṭṭhāti, sutopitassatādiso;
9. Samm āupaparikkhitv ā;
Akkharesupadesuca;
Coraghātosissosiyā,
Garucoraṭṭakārako.
10 .
Pa ṇḍ itosutasampanno , yatthaatth īti cesuto;
Mahussāhenataṃṭhānaṃ, gantabbaṃvasutesinā.
11 .Sukha ṃrukkhassach āyāva, tatoñ ātim ātāpitu;
Tatoācariyorañño, tatojinassasāsanaṃ.
12 .Pāsāṇ achatta ṃgaruka ṃ, tatodev ānacikkhana ṃ;
Tatovuḍḍhānamovādo, tatojinassasāsanaṃ.
13 .Tulaṃsallahukaṃloke, tatocapalajātiko;
Tatovuḍḍhānanovādo, yatidhammepamādako.
14 .Sutisammutisaṅkhyāca, yogānitivisesakā;
Gandhabbāgaṇikāceva, dhanubedācapūraṇā.
15 .Tikicchāitihāsāca, jotimāyācachandati;
Ketumantācasaddāca, sippāṭṭhārasakāime.
16 .Alasassakutosippaṃ, asippassakutodhanaṃ;
Adhanassakutomittaṃ, amittassakutosukhaṃ;
Asukhassakutopuñña ṃ, apuññassakutonibb āna ṃ.
17 .Sippa ṃsama ṃdhana ṃnatthi, sippa ṃcorānaga ṇhanti;
Idhalokesippaṃmittaṃ, paralokesukhāvahaṃ.
18 .Bodhaputrasadāvityaṃ, mākhedācariyaṃgaruṃ;
Sadesepūjitorājā, budhosabbatthapūjito.
19 .Bodhaputrakimālasse, abodhobhāravāhako;
Bodhakopūjito loke, bodhaputradinedine.
20 .
Rūpayobbannasampann ā, vis ālakulasambhav ā;
Vityāhīnānasobhanti, nigandhāivakiṃsukā.
21 .Mātāsatrurupitāca , b ālak ālenasikkhita;
Na sobhatisabhāmajjhe, haṃsamajjhebakoyathā.
22 .Guṇoseṭṭhaṅgataṃyāti, nauccesayanevase;
Pāsādasīkharevāso, kākokiṃgaruḷosiyā.
23 .
Sabbasutamadhiyate, h īnamukka ṭṭhamajjhime;
Sabbassaatthaṃjāneyya, nacasabbaṃpayojaye.
24 .Nalokesobhatemu ḷho ,
Kevalattapasaṃsako;
Apisampihitokūpe,
Katavijjopakāsito.
25 .
Madantadamana ṃsattha ṃ, khalāna ṃkurutemada ṃ;
Cakkhusaṅkhārakaṃtejaṃ, ulūkānamivandhakaṃ.
26 .Bhojana ṃmethuna ṃnidd ā,
Gaveposecavijjati;
Vijjāvisesoposassa,
Taṃhīnogosamobhave.
27 .
Yosissosippalobhena , bahu ṃbahu ṃvaga ṇhāti;
Mugovasupinaṃpassaṃ, nasakkākathituṃ paraṃ.
28 .Sussus āsutava ḍḍ han ā, paññ āyava ḍḍ hana ṃsuta ṃ;
Paññāyaatthaṃjānanti, ñātoatthosukhāvaho.
29 .An āgata ṃbhaya ṃdisv ā, dūratoparivajjaye;
Āgatañcabhayaṃdisvā, abhitohotipaṇḍito.
30 .Lobhaṃkodhaṃmadaṃmānaṃ, tandiṃissaṃpamattakaṃ;
Soṇḍaṃniddālukaṃmakkhaṃ, maccherañcajahebudho.
31 .Saddhāhiricaottappaṃ, bāhusaccaṃviraṃsati;
Paññācasattadhammehi, sampannopaṇḍitomato.
32 .Diṭṭhedhammecayoattho,
Yocatthosamparāyiko;
Atthābhisamayādhīro,
Paṇḍitotipavuccati.
33 .Sabhāvasadisaṃvākyaṃ, sabhāvasadisaṃpiyaṃ;
Sabhāvasadisaṃkodhaṃ, yojānātisapaṇḍito.
34 .Bh ūpālopa ṇḍ itonicca ṃ, nevatulyokud ācana ṃ;
Sadesepūjitorājā, budhosabbatthapūjito.
35 .Paṇḍitassapasaṃsāya, daṇḍobālenadiyyate;
Paṇḍitopaṇḍiteneva, vaṇṇitovasuvaṇṇito.
36 .Attanāyadiekena, vinithenamahājanā;
Vinayaṃyantisabbepi, kodhaṃnāseyyapaṇḍito.
37 .
Sarīrassagu ṇā nañca, d ūramaccantamantara ṃ;
Sarīraṃkhaṇaviddhaṃsi, guṇātukappaṭhāyino.
38 .Attha ṃmahantam āpajja ṃ, vijja ṃsampattimevaca;
Vicareyyāmānathaddho, paṇḍitosopavuccati.
39 .Nālabbhamatipatthenti, naṭṭhampinacasocare;
Vippatyañcanamuyhanti, yenarātevapaṇḍitā.
40 .
Ga ṇṭhiṭhāneekapade, n ātimaññeyyapa ṇḍ ito;
Kimakkoveḷupabbhāro, timahādīpabhānudo.
41 .Gu ṇadosesunekena, atthikocivivajjito;
Sukhumālapadumassa, naḷaṃbhavatikakkhaḷaṃ.
42 .Sumahantānisatthāni, dhārayantābahussutā;
Chedāyosaṃsayānantu, klissantilobhamohitā.
43 .Dosaṃpisaguṇedisvā, guṇavādīvadantina;
Nalokovijjamānampicandepassatilañjanaṃ.
44 .Sakiṃpiviññūdhīrena, karotisahasaṅgamaṃ;
Attatthañcaparatthañca, nibbānantaṃsukhaṃlabhe.
45 .Nadītīreṭṭhitekūpe, araṇitālavaṇḍake;
Navadāpādinatthīti, namukhevacanaṃtathā.
46 .Paṇḍitoapuṭṭhobherī, pajjunnohotipucchito;
Bālopuṭṭhoapuṭṭhopi, bahuṃvikatthatesadā.
47 .
Gu ṇasampannala ṅkāro, sabbasattahitāvaho;
Parattatthaṃnacareyya, kutosopaṇḍitobhave.
48 .Saparattha ṃcaredh īro, asakkontosaka ṃcare;
Tampicevaasakkonto, pāpāttānaṃviyojaye.
49 .Sabba ṃsu ṇā tisotena , sabba ṃpassaticakkhun ā;
Nacadiṭṭhaṃsutaṃdhīro, sabbicchitumarahati.
50 .Cakkhum āssayath āandho, sotav ābadhiroyath ā;
Paññāvāpiyathāmugo, balavādubbaloriva;
Athaatthesamuppanne, sayeyyamatasāyitaṃ.
51 .Atijātaṃmanujātaṃ, puttamicchantipaṇḍitā;
Avajātaṃnaicchanti, yohotikulachinnako.
52 .Tayovapa ṇḍ itāsatthe , ahamev ātiv ādica;
Ahamapitivādīca, nāhanticaimetayo;
53 .Nasāsabhāyatthanasantisanto,
Natesantoyenavadantidhammaṃ;
Rāgañcadosañcapahāyamohaṃ,
Dhammaṃbhaṇantāvabhavantisanto.
54 .Bālecummattakebhūpe, gurumātāpitūsvapi;
Saṅghejeṭhecabhātari, nadosākariyābudhā.
55 .Attanāmanotāpañca, ghareduccaritānica;
Vañcanañcaavamānaṃ, matimānapakāsaye.
56 .Paradāraṃjanettiṃva, leḍḍuṃvaparasantakaṃ;
Attāvasabbasattānaṃ, yopassatisapaṇḍito.
57 .Saṭhenamittaṃkalusenadhammaṃ,
Paropatāpenasamiddhibhāvaṃ;
Sukhenavijjaṃpharusenanāriṃ,
Icchantiyetenacevapaṇḍitā.
58 .Nipuṇesuhameseyya, vicinitvāsutatthiko;
Sattaṃhukkhaliyaṃpakkaṃ, bhājanepitathābhave.
59 .Vasuṃgaṇhantidūraṭṭhā, pabbateratanocite;
Namilakkhāsamīpaṭṭhā, evaṃbālābahussute.
60 .
Hiraññenamig āna ṃva , sus īlenaas īlino;
Adhammikassadhamena, bālānampisutenakiṃ.
61 .Appassutāya ṃpuriso, balibaddhovajīvati;
Maṃsānitassavaḍḍhanti, paññātassanavaḍḍhati.
62 .Appassutosuta ṃappa ṃ, bahumaññatim āniko;
Sindhūdakaṃapassanto, kūpesoyaṃvamaṇḍuko.
63 .Tadamin āpijānātha , sobbhesupatīresuca;
Saṇantāyantikusobbhā, tuṇhīyantimahodadhī.
64 .Subh āsita ṃuttamam āhusanto,
Dhammaṃbhaṇenādhammaṃ, taṃdutiyaṃ;
Piyaṃbhaṇenāpiyaṃtaṃtatiyaṃ,
Saccaṃbhaṇenālikaṃtaṃcatutthaṃ.
65 .
Sīhamed āsuva ṇṇ eva , nacatiṭṭhantiracate;
Paṇḍitānaṃkathāvākyaṃ nacatiṭṭhatidujjane.
66 .Mah ātejopitejoya ṃ, mattika ṃnamudu ṃkare;
Āpopāpetimudukaṃ, sādhuvācācakakkhaḷaṃ;
67 .Mudun āvaripu ṃjeti, mudun ājetid āru ṇaṃ;
Nāsiddhimudunākiñci, yatotomudunājaye.
68 .Candanaṃ sītalaṃ loke, tato candaṃva sītalaṃ;
Candana canda sītamhā, sādhuvākyaṃ subhāsitaṃ.
69 .Sītav āco bahumitto, pharusotu amittako;
Upamaṃ ettha ñātabbā, candasūriyarājunaṃ.
70 .Pattakalloditaṃappaṃ, vākyaṃsubhāsitaṃbhave;
Khudditassakadannampi, bhuttaṃsādurasobhave.
71 .Satthakāpibahuvācā, nādarābahubhāṇino;
Sopakārampyudāsīnaṃ, nanudiṭṭhaṃnadījalaṃ.
72 .
Nātivela ṃpabh āseyya, natu ṇhisabbad āsiy ā;
Avikiṇṇaṃmitaṃvākyaṃ, pattakāleudīraye.
73 .Icchitabbesukammesu, v ācāyakusala ṃmūla ṃ;
Vācāyakusalenaṭṭhe, icchitabbaṃnasijjhati.
74 .Hatthapādāsiropiṭṭhi, kucchipañcaimejanā;
Mukhamevūpasevanti, sadāvaanusāsitā.
75 .
Saddh ādhana ṃsīladhana ṃ, hiriottappiya ṃdhana ṃ;
Sutadhanañcacāgoca, paññāvesattamaṃdhanaṃ.
76 .Itth īnañcadhana ṃrūpa ṃ, puris āna ṃdhana ṃkula ṃ;
Uragānaṃdhanaṃvisaṃ, bhūpālānaṃdhanaṃbalaṃ;
Bhikkhūnañcadhanaṃsīlaṃ, brahmaṇānaṃdhanaṃvijjā.
77 .Narūpaṃnacapaññāṇaṃ, nacakulañcasambhavo;
Kālavippattisampatte, dhanamevavisesakaṃ.
78 .
Dhanah īna ṃcajemittā, puttad ārāsahodarā;
Dhanavantaṃvasevanti, dhanaṃlokemahāsakhā.
79 .Sattāsad ūpasevanti, sodaka ṃvāpiādika ṃ;
Sabhogaṃsadhanañceva, tucchātecejahantite.
80 .Attan āvakatālakkh ī, alakkh īattan ākatā;
Nahilakkhiṃalakkhiñca, aññoaññassakārito.
81 .Dhanav ājotiyorājā, nad īvejjotath āime;
Pañcayatthanavijjanti, natatthadivasaṃvase.
82 .Yatthadesenasam āno , nap ītinacabandhavo;
Nacavijjāgamokoci, natatthadivasaṃvase.
83 .Amānanāyatthasiyā, santānaṃavamānanaṃ;
Hīnasamānanāvāpi, natatthadivasaṃvase.
84 .Desamosajjagacchanti, sīhāsappurisāgajā;
Tattevanidhanaṃyanti, kākākāpurisāmigā.
85 .Yatthālasocadakkhoca, sūrobhirusamapūjā;
Nasantotatthavasanti, avisesakarenako.
86 .Calatyekenapādena, tiṭṭhatyekenapaṇḍito;
Nāsamikkhyaparaṃṭhānaṃ, pubbamāyatanaṃcaje.
87 . Ṭhānabha ṭṭ hānasobhante, dant ākes ānakh ānar ā;
Itiviññāyamatimā, saṭhānaṃnalahuṃcaje.
88 . Guṇosabbaññutulyopi, sīdatyekoanissayo;
Anagghaṃratanaṃmaṇi, hemaṃnissāyasobhate.
89 . Nasevepharusaṃsāmiṃ, taṃpisevenamacchariṃ;
Tatoniggaṇhikaṃsāmiṃ, nevāpaggaṇhikaṃtato.
90 .
Parokkhegu ṇahant āra ṃ, paccakkhepiyabh āṇ ina ṃ;
Tādisaṃnopaseveyya, visakumbhaṃpalobhitaṃ.
91 . Pi ṭṭ hitokka ṃniseveyya, niseveaggikucchin ā;
Sāmīnaṃsabbakāyena, paralokaṃamuḷhako.
92 . Nasevekatapāpamhi, na sevālikavādane;
Naseveattadatthamhi, naseveatisantake.
93 .
Mahanta ṃnissaya ṃkatv ā, khuddakopimah ābhave;
Hemapabbataṃnissāya, hemapakkhībhavantite.
94 . Asah āyosamattopi, tejas īki ṃkarissati;
Nivātasaṇṭhitoaggi, sayamevūpasammati.
95 . Rukkhāsubhūminissāya, pupphaphalaṃpavaḍḍhati;
Sappūrisūpanissāya, mahāpuññaṃpavaḍḍhati.
96 . Analasoacaṇḍikko, asaṭṭhosucisaccavā;
Aluddhoatthakāmoca, tamuttaṃuttamonaro.
97 . Ahitepaṭisedhoca, hitesucaniyojako;
Byasanecāpariccāgo, saṅkhepaṃmittalakkhaṇaṃ.
98 . Āturebyasanesace, dubbhikkheparaviggahe;
Rājadvāresusāneca, saṅkhepaṃmittalakkhiṇaṃ.
99 . Hitesanosumittoca, viññūcadullabhojano;
Yathosadhañcasāduñca, rogahārīcasajjano.
100 .
Yodhuv āniparicajja, adhuv ānopasevati;
Dhuvānitassanassanti, adhuvesukathāvakā.
101 .Luddhamatthenaga ṇheyya , thaddhamañjathikammun ā;
Chandānuvattiyāmuḷhaṃ, yathābhūtenapaṇḍitaṃ.
102 .Sacc ābhikkha ṇasa ṃsagg ā, asamosara ṇenaca;
Etenamittājiranti, akāleyācanenaca.
103 .Tasm ānābhikkha ṇaṃgacche, nacagacchecir ācira ṃ;
Kālenayācaṃyāceyya, evaṃmittānajīyare.
104 .Yenamittenasa ṃsagg ā, yogakkhemovih īyati;
Pubbevajjhabhavaṃtassa, rakkheyyaggiṃvapaṇḍito.
105 .Yenamittenasaṃsaggā, yogakkhemopavaḍḍhati;
Kareyyattasamaṃvuttiṃ, sabbakiccesupaṇḍito.
106 .Pabbepabbekamenucchu, visesarasav āggato;
Tathāsumettikosādhu, viparittovadujjano.
107 .Tenevamunināvuttaṃ, dhammāyekecilokiyā;
Tatālokuttarāceva, dhammānibbānagāmino.
108 .Kalyāṇamittamāgamma, sabbetehontipāṇinaṃ;
Tasmākalyāṇamittesu, kātabbaṃhisadādaraṃ.
109 .
Yohavekataññ ūkatavedidh īro,
Kalyāṇamittedaḷhabhatticahoti;
Dukkhitassasakkaccaṃkarotikiccaṃ,
Tabbhāvaṃsappurisaṃvadantiloke.
110 .Hitakāroparobandhu, bandhūpiahitoparo;
Ahitodehajobyādhi, hitamāraññamosadhaṃ.
111 .Padumaṃvamukhayassa, vācācandanasītalaṃ;
Madhutiṭṭhatijivhagge, hadayesuhalāhalaṃ;
Tādisaṃnopaseveyya, taṃmittaṃparivajjaye.
112 .
Katv ānakusala ṃkamma ṃ, katv āna, kusala ṃpure;
Sukhitaṃdukkhitaṃhontaṃ, sobāloyonapassati.
113 .Kālakkhepenahāpeti, dānasīlādikaṃjaḷo;
Athiraṃpithiraṃmaññe, attānaṃsassatīsamaṃ.
114 .Bālodhapāpakaṃkatvā, nataṃchaṭṭitumussahe;
Kiṃbyagghaādigacchanto, padaṃmakkhetumussahe.
115 .Niddhanopicakāmeti, dubbaloverikaṃkaro;
Mandasatthovivādatthī, tividhaṃmuḷhalakkhaṇaṃ.
116 .Anavhāyaṃgamayanto, apucchābahubhāsako;
Attagguṇaṃpasaṃsanti, tividhaṃhīnalakkhaṇaṃ.
117 .Yathācuṭṭamparāpakkā, bahirattakamevaca;
Antokimilapūraṇo, evaṃdujjanadhammatā.
118 .
Yad ūnaka ṃsa ṇatita ṃ, ya ṃpūra ṃsantamevata ṃ;
Aḍḍhakumbhupamobālo, yaṃpūrakumbhovapaṇḍito.
119 .Budhehis āsam ānopi , khalobahutaketavo;
Ghaṃsiyamānopaṅgāro, nilamattaṃnigacchati.
120 .Mu ḷhasissopadesena, kun ārībhara ṇenaca;
Khalasattūhisaṃyogā, paṇḍitopyavasīdati.
121 .Cārut āparad ārāya, dhana ṃlokatapattiy ā;
Pasutaṃsādhunāsāya, khalekhalatarāguṇā.
122 .Itoh āsatara ṃloke , kiñcitassanavijjati;
Dujjanoticayaṃāha, sujanaṃdujjanosayaṃ.
123 .Navināparavādena, ramantidujjanākhalu;
Nasāsabbarasebhutvā, vināsuddhenatussati.
124 .Tappatey ātisambandha ṃ, drava ṃbhavatyavanata ṃ;
Mududujjanacittaṃna kiṃlohenapamīyate.
125 .Tasmādujjanasaṃsaggaṃ, āsivīsamivoragaṃ;
Ārakāparivajjeyya, bhūtakāmovicakkhaṇo.
126 .Dujjanenahisaṃsaggaṃ, sattutāpinayujjati;
Tattovaḍayhatyaṅgāro, santokāḷāyataṃkaro;
127 .
Dujjanovajjan īyova, vijj āyāla ṅkatopice;
Maṇinālaṅkatosanto, sabbokiṃnubhayaṃkaro.
128 .Agginodahatod āya ṃ, sakh ābhavatim āluto;
Soevadīpaṃnāseti, khalenatthevamittatā.
129 .Sabboduṭṭhokhaloduṭṭho, sabbāduṭṭhatarokhalo;
Mantosadhehisosabbo, khalokenupasammati.
130 .
Hadaya ṭṭ henasutena, khalonevasus īlav ā;
Madhunākoṭaraṭṭhena, nimbokiṃmadhurobhave.
131 .Asata ṃsampayogena, santopiasantobhave;
Maggokacavarayutto, ujumpiasādhubhave.
132 .Putimacchaṃkusaggena, yonaroupanayhati;
Kusāpiputiṃvāyanti, evaṃbālupasevanā.
133 .Bālaṃnapassenasuṇe, nacabāsenasaṃvase;
Bālenālāpasallāpaṃ, nakarenacarocaye.
134 .Anayaṃnetidummedho, adhurāyaniyuñjati;
Dunnayoseyyasohoti, sammāvuttopikuppati;
Vinayaṃsonajānāti, sādhusenaadassanaṃ.
135 .
Yāvaj īva ṃpiceb ālo , pa ṇḍ ita ṃpayir ūpāsi;
Nasodhammaṃvijānāti, dabbisūparasaṃyathā.
136 .Phala ṃvekadali ṃhanti, hantive ḷuna ḷaṃphala ṃ;
Sakkārokāpurisaṃhanti, gabbhoassatariṃyathā.
137 .Sunakhosunakha ṃdisv ā, danta ṃdassetihi ṃsitu ṃ;
Dujjanodujjanaṃdisvā, rosayaṃhiṃsamicchati.
138 .Maṇḍūkopinukkosīho, sukaropinukkodīpi;
Bilārosadisobyaggho, duppaññopinapaññavā.
139 .Maṇḍūkopisīhoviya,
Kākogaṇhepiññepiññe;
Bālocapaṇḍitoviya,
Dhīropucchevayevaye.
140 .
Kākodu ṭṭ hosaku ṇesu, gharedu ṭṭ hocam ūsiko;
Vānarocavaneduṭṭho, manussesucabrahmaṇo.
141 .Tiṇānibhūmicodakaṃ, catutthaṃvākyasuṭṭhutaṃ;
Etānihisataṃgehe, nochijjantekadācipi.
142 .Ambu ṃpivantinonajjo, rukkh ākh ādantinophala ṃ;
Meghokadācinosassaṃ, paratthāyasataṃdhanaṃ.
143 .Guṇākubbantidūtattaṃ, dūrepivasataṃsataṃ;
Keṭakegandhamāghāya, gacchantibhamarāsayaṃ.
144 .Ākiṇṇopiasabbhīdha, asaṃsaṭṭhovabhaddako;
Bahunāsannajātena, gacche naummattakena.
145 .
Pāpamittevivajjetv ā, bhajeyyuttamapuggala ṃ;
Ovādecassatiṭṭheyya, patthantoacalaṃsukhaṃ.
146 .Yath ācapanas āpakk ā, bahisa ṇḍ akamevaca;
Antoamatapūraṇo, evaṃ sujanadhammatā.
147 .Taggarañjapalāsena, yonaroupanayhati;
Pattāpigandhaṃvāyanti, evaṃdhīrupasevanā.
148 .
Dh īra ṃpassesu ṇedh īra ṃ, dh īrenasahasa ṃvase;
Dhīrenālāpasallāpaṃ, taṃkaretañcarocaye.
149 .Naya ṃnayati medh āvī, adhur āyanayujjati;
Sunayoseyyasohoti, sammāvuttonakuppati;
Vinayaṃsopajānāti, sādhutenasamāgamo.
150 .Appakenapiceviññū, paṇḍitaṃpayirūpāsi;
Khippaṃdhammaṃvijānāti, jivhāsūparasaṃyathā.
151 .
Bāhubalañcaamacca ṃ, bhoga ṃabhijacca ṃbala ṃ;
Imehicatubalehi, paññāveseṭhataṃbalaṃ.
152 .Bala ṃpakkh īnam ākāso , macch āna ṃudaka ṃbala ṃ;
Dubbalassabalaṃrājā, kumārānaṃrudaṃbalaṃ.
153 .Bala ṃcandobala ṃsūro, bala ṃsama ṇabrahma ṇā ;
Balaṃvelaṃsamuddassa, balaṃtibalamitthiyā.
154 .Sap ādāna ṃbala ṃsīho, tatopu ḷuvakobala ṃ;
Tatokippilikonaro, rājāsabbesamantato.
155 .Gatimig āna ṃpavana ṃ, ākāsopakkhina ṃgati;
Virāgogatidhammānaṃ, nibbānārahataṃgati.
156 .Careyyakulajaṃpañño, virūpamavikaññakaṃ;
Hīnāyapisurūpāya, vivāhasadisaṃkare.
157 .Sāmāmigakkhīsukesī, tanumajjhimadantavā;
Dassanīyāmukhavaṇṇā, gambhīranābhivācakā;
Susīlāvāyamatica, hīnakulaṃpivāhaye.
158 .
Suttom ātāvabhojesi , bhara ṇesucadh ātiyo;
Kammesusakapanti ca, katakammesudhātinaṃ.
159 .Dhammesupati ṭṭ hānicca ṃ, sayanesucava ṇṇ ibh ā;
Kulesubh ātara ṃvācī, yānārīse ṭṭ hasammat ā.
160 .Yona ṃbharatisabbad ā, nicca ṃā tāpiussuko;
Sabbakāmaharaṃposaṃ, bhattāraṃnātimaññati.
161 .Nacāpisvatthibhattāraṃ, icchācārenarosaye;
Bhattucagarunosabbe, patipūjetipaṇḍitā.
162 .Uṭṭhāhikāanalassā, saṅgāhikāparijane;
Bhattumanāpaṃcarati, sambhatamanurakkhati.
163 .
Eva ṃvattatiy ānārī, bhattuchandavas ānug ā;
Manāpānāmatedevā, yatthasāupapajjati.
164 .Itthiyekacciyov āpi , seyy āvutt āvamunin ā;
Bhaṇḍānaṃuttamāitthī, aggupaṭṭhāyikātipi.
165 .Mātarādhītarāvāpi, bhaginiyāvicakkhaṇo;
Navivittāsanemante, nārīmāyāvinīnanu.
166 .
Vijjut ānañcalolatta ṃ, satth ānañc ātitikkha ṇaṃ;
Siṅghataṃvāyutejānaṃ, anukubbantināriyo.
167 .Digu ṇoth īnam āhāro ,
Buddhicāpicatugguṇo;
Chaguṇohotivāyāmo,
Kāmotvaṭṭhaguṇobhave.
168 .
Ekamek āyaitthiy ā, aṭṭ haa ṭṭ hapatinosiyu ṃ;
Sūrocapalavantoca, sabbakāmarasāharā;
Kareyyanavamechandaṃ, unnattāhinapūrati.
169 .Vivādasīlīussuyā, passantataṇhikāgatā;
Amitābhuñjanāniddā, sataṃputtaṃpitaṃjahe.
170 .Lapantīsaddhimaññena, passantaññaṃsavibbhamā;
Cittakaṃcintayantaññaṃ, nārīnaṃnāmakopiyo.
171 .Gaṇheyyavātaṃjālena, sāgaramekapāṇinā;
Osiñceyyacatāḷena, sakenajanayeravaṃ;
Pamādāsuvisajjeyya, itthiyesāvadhammatā.
172 .
Jivh āsahassikoyohi , j īvevassasata ṃnaro;
Tenanikammunāvutto, thidosokiṃkhayaṃgato.
173 .Pañcaṭhānānisampassaṃ, puttamicchantipaṇḍitā;
Bhatovānobharissati, kiccaṃvānokarissati.
174 .Kulavaṃsociraṃtiṭṭhe, dāyajjaṃpatipajjati;
Athavāpanapetānaṃ, dakkhiṇānupadassati.
175 .Atijātamanujātaṃ, puttamicchantipaṇḍitā;
Avajātaṃnaicchanti, yohotikulachinnako.
176 .Ekūdarasamuppannā, nabhavantisamassamā;
Nānāvaṇṇānānācarā, yathābadarakaṇḍakā.
177 .Adammebahavodose , dammetubahavogu ṇe;
Tasmāputtañcasissañca, dammakālevadammaye.
178 .Ovādeyyānusāseyya,
Asappāyānivāraye;
Dantohiyopiyohoti,
Adantohotiappiyo.
179 .Puttaṃvābhātaraṃduṭṭhaṃ, anusāseyyanojahe;
Kiṃnuchejjaṃhatthapādaṃ, littaasucināsiyā.
180 .Antojātodhanakkito, dāsabyopagatosayaṃ;
Dāsākaramarānito, iccevaṃcatudhāsiyuṃ.
181 .Dāsāpañcevacorayya, sakhañātattasadisā;
Tathāviññūhiviññeyya, mittādārācabandhavā.
182 .Duṭṭhadārenaamityā, dāsocuttaravācako;
Sasappecagharevāso, maccumevanasaṃsayo.
183 .
Yasa ṃlābha ṃpatthayanta ṃ, nara ṃvajjantid ūrato;
Tasmāanapekkhitvāna, taṃmaggaṃmaggayebudho.
184 .Khala ṃsāla ṃpasu ṃkhetta ṃ, gant ācassaabhikkha ṇaṃ;
Mitaṃdhaññaṃnidhāpeyya, mitañcapācayeghare.
185 .Añjan āna ṃkhaya ṃdisv ā, vammik ānañcasañcaya ṃ;
Madhūnañcasamāhāraṃ, paṇḍitogharamāvase.
186 .Saya ṃā ya ṃvaya ṃjaññ ā, saya ṃjaññ ākat ākata ṃ;
Niggaṇheniggaṇhārahaṃ, paggaṇhepaggaṇhārahaṃ.
187 .Ekay āmonar ādhippo ,
Dviyāmopaṇḍitonaro;
Tayoyāmogharāvāsoca,
Catuyāmocaduggato.
188 .
Yocabandhuhiteyutto,
Sopitāyocaposako;
Taṃmittaṃyatthavisāso,
Bhariyāyatthanibbuti.
189 .
Saddh āpemesusantesu, naga ṇem āsaka ṃsata ṃ;
Saddhāpemeasantesu, māsakaṃpisataṃgaṇe.
190 .Yācakoapiyohoti , y āca ṃadadamappiya ṃ;
Tasmāseṭṭhanaroloke, dhanaṃsippaṃpariggahe.
191 .Sabbad āpidhana ṃrakkhe, d āra ṃrakkhedhana ṃpica;
Dāraṃdhanañcaattānaṃ, rakkhāyevasadābhave.
192 .Nas ādh āra ṇad ārassa, nabhuñjes ādumekako;
Nasevelokāyatikaṃ, netaṃpaññāyavaḍḍhanaṃ.
193 .Sīlavāvattasampanno, appamattovicakkhaṇo;
Nivātavuttiathaddho, sūratosakhilomudu.
194 .Sa ṅgahet āvamitt āna ṃ, sa ṃvibh āgīvij ānav ā;
Tappeyyaannapānena, sadāsamaṇabrahmaṇā.
195 .Dhammakāmosutaddharo, bhaveyyaparipucchāko;
Sakkaccaṃpayirūpāse, sīlavantebahussute.
196 .Pubbasirosimedhāvī, dīghāyudakkhiṇaṃsiro;
Pacchimocittasantosi, maraṇaṃuttarobhave.
197 .
Āyum āpācina ṃmūkha ṃ, dhanav ādakkhi ṇaṃbhave;
Pacchimaṃyasasībhuñje, nobhuñjeuttaraṃmukhaṃ;
198 .Bhutv ānis īdana ṃth ūla ṃ, ti ṭṭ hantobalava ḍḍ hano;
Āyumācaṅkamosiyā, dhāvantorogavajjito.
199 .Yocasitañcauṇhañca, tiṇābhiyyonamaññati;
Karaṃpurisakiccāni, sosukhānavihāyati.
200 .
Visamh āmatam ādeyya, asuddhamh āpikañcana ṃ;
Nīcamhāpyuttamovijjaṃ, ratanathiṃpidukkulā.
201 .Guyhamatthamasambuddha ṃ, sambodhayatiyonaro;
Mantabhedabhayātassa, dāsabhūtotitikkhati.
202 .Aññātavāsavasatā, jātavedasamenapi;
Khamitabbaṃsapaññena, apidāsassatajjitaṃ.
203 .Dhanadhaññapayogesu, tathāvijjāgamesuca;
Dūtecabyāhāresu, cattolajjaṃsadābhave.
204 .Nahikocikatekicce, kattāraṃsamapekkhate;
Tasmāsabbānikammāni, sāvasesānikāraye.
205 .Upakāraṃhiteneva, sattunāsattumuddhare;
Pādalaggaṃkaraṭṭhena, kaṇḍakenevakaṇḍakaṃ.
206 .Namenamantassabhajebhajantaṃ,
Kiccānikubbassakareyyakiccaṃ;
Nānatthakāmassakareyyaatthaṃ,
Asambhajantaṃpinasambhajeyya.
207 .Vajecajantisinehākiriyā,
Apemacittena nasambhajeyya;
Dijovadumaṃkhiṇaphalaṃñatvā,
Aññaṃapekkheyyamahāhiloko.
208 .Cajeekaṃkulassatthaṃ, gāmassatthaṃkulaṃcaje,
Gāmaṃjanapadassatthaṃ, attatthaṃpathaviṃcaje.
209 .Dhanaṃcajeaṅgaṃvarassahetu,
Aṅgaṃcajejīvitaṃrakkhamāno;
Dhanaṃaṅgaṃjīvitañcāpisabbaṃ,
Cajenarodhammamanussaranto.
210 .Ahāgacchantihāyantā, sattānamihajīvitaṃ;
Tasmāhimāpamattataṃ, gacchantujinasāsane.
211 .Etesiyyosam āyanti , santitesa ṃnaj īrati;
Yoadhippannaṃsahati, yocajānātidesanaṃ.
212 .Aggiāpoitthīmuḷho, sapporājakulānica;
Payatanovagantabbo, maccupāṇaharāniti.
213 .Satthaṃsunicchitamapītivicintanīyaṃ,
Sārādhitopyavanipoparisaṅkanīyo;
Hatthaṅgatāpiyuvatīparirakkhanīyā,
Satthāvanīpayuvatīsukutovasītaṃ.
214 .Ussāhoripuvamittaṃ, alasomittaṃvaripu,
Visaṃviyāmataṃvijjā, pamādoamataṃvisaṃ.
215 .Vaheamittaṃkhandhena, yāvakāleanāgate;
Tamevaāgatekāle, bhindekumbhaṃvasilāyaṃ.
216 .Siṅgiṃpaññāsahatthena, satenavāhanaṃcaje;
Hatthīnantusahassena, desacajjenadujjanaṃ.
217 .
Paccakkhegaravosa ṃse, parokkhemittabandhave;
Kammantecadāsabhacce, puttadāresaṃsemate.
218 .Sinesippa ṃsinedhana ṃ, sinepabbatam āruhe;
Sinekāmocakodhoca, imepañcasinesine.
219 .Sata ṃcakkhusata ṃka ṇṇā , nāyakassasutosad ā;
Tathāpiandhabadhiro, esānāyakadhammatā.
220 .Bah ūna ṃappas ārāna ṃ, sāmaggiy ātidujjayo;
Tiṇenavaṭṭaterajju, tenanāgopibandhate.
221 .Uppajjatesacekodho, āvajjekakac ūpama ṃ;
Uppajjaterasetaṇhā, puttamaṃsūpamaṃsare.
222 .Dānaṃsinehabhesajjaṃ, maccheraṃdosanosadhaṃ;
Dānaṃyasassibhesajjaṃ, maccheraṃkappanosadhaṃ.
223 .Dhanamicchevaṇijjeyya, sippamicchebahussute;
Puttamicchenārikaññe, rājāmaccaṃicchāgate.
224 .Mahantaṃvaṭṭarukkhādiṃ, khuddabījaṃbahupphalaṃ;
Sakkhiṃkatvāudikkheyya, puññapāpaṃkaronaro.
225 .Garukātabbaposesu, nīcavuttiṃkarotiyo;
Nīcattaṃsopahantvāna, uttamatthepatiṭṭhati.
226 .Uttamaṃpaṇipātena, sūraṃbhedenavijaye;
Hīnamappapadānena, vikkamenasamaṃjaye.
227 .
Nattadosa ṃparejaññ ā, jaññ ādosa ṃparassatu;
Kummoguyhāivaṅgāni, parabhāvañcalakkhaye.
228 .Uss ūraseyya ṃā lasya ṃ, ca ṇḍ ikka ṃdīghasuttiya ṃ;
Ekassaddhānagamanaṃ, paradārupasevanaṃ;
Etaṃbrahmaṇassevassu, anatthāyabhavissati.
229 .Sur āyogovik āloca, samajj ānaghara ṅgato;
Khiḍḍadhuttopāpamitto, alasosoimejanā;
Mahābhogāvinassanti, hīnabhāvassidaṃphalaṃ.
230 .
Atis īta ṃatiu ṇha ṃ, atis āyamida ṃahu;
Itivissaṭṭhakammante, khaṇāaccantimāṇave.
231 .Paran āsanatona ṭṭ ho , purevaparan āsako;
Siṅghaṃvaānasaṃyāti, tiṇopāsādajhāpako.
232 .Navis āseamittassa, mittañc āpinavis āse;
Kadācikuppitomitto, sabbadosapakāsako.
233 .Kudesañcakumittañca, kusambandhaṃkubandhavaṃ;
Kudārañcakurājānaṃ, dūratoparivajjaye.
234 .Kakkaṭoasīsoyāti, sabbāpadovagacchati;
Athanīkukkuṭīputtā, purisenāvamaññare.
235 .Hīnaputtorājāmacco, bālaputtopipaṇḍito;
Adhanassaputtoseṭṭhi, purisenāvamaññare.
236 .Yenamicchatisambandhaṃ, tenatīṇinakāraye;
Vivādamatthasambandhaṃ, parokkhedāradassanaṃ.
237 .Iṇasesoaggiseso,
Satrusesotathevaca;
Punappunampivaḍḍhanti,
Tasmāsesaṃnakāraye.
238 .Kulajātokulaputto, kulavaṃsasurakkhito;
Attanādukkhapattopi, hīnakammaṃnakāraye.
239 .Samiddhodhanadhaññena, nakaṭṭhodatiṇaggihi;
Sabbatoduggatonaṭṭho, tasmānadukkaṭaṃkare.
240 .Nagaṇassaggathogacche, siddhekammesamaṃphalaṃ;
Kammavippatticehoti, pharusaṃtassabhāsaye.
241 .
Bālakkopetadh ūmoca, vu ḍḍ hitthipallalodaka ṃ;
Āyukkhayakaraṃniccaṃ, rattocadadhibhojanaṃ.
242 .Itth īna ṃdujjan ānañca, vis āsonopapajjate;
Visesigimhinadiyaṃ, rogerājakulamhica.
243 .Ayuttakamm ārabhana ṃvirodho ,
Saṅghassayuddhañcamahābalehi;
Visāsakammaṃpamadāsuniccaṃ,
Dvārānimaccussavadantividvā.
244 .
Thiyoseveyyanaccanta ṃ, sādubhuñjeyyan āhita ṃ;
Pūjayemānayevuḍḍhe, garuṃmāyāyanobhaje.
245 .Vin āsattha ṃnagaccheyya, s ūrosa ṅgāmabh ūmiya ṃ;
Pa ṇḍ itvaddhag ūvāṇ ijjo, videsagamanotath ā.
246 .Deh ītivacanadv ārā, deha ṭṭ hāpañcadevat ā;
Sajjaniyyantidhikitti, matihīrisirīpica.
247 .Natthītivacanaṃdukkhaṃ, dehītivacanaṃtathā;
Vākyanatthītidehīti, mābhaveyyabhavābhave.
248 .Yatthavosaṃnajānanti, jātiyāvinayenavā;
Natatthamānaṃkiriyā, janevasamaññātake.
249 .
Mātāhīnassadubbh āsā, pit āhīnassadukriy ā;
Ubhomātāpitāhīnā, dubbhāsācadukkiriyā.
250 .Mātāse ṭṭ hassasubh āsā,
Pitāseṭṭhassasukiriyā;
Ubhomātāpitāseṭṭhā,
Subhāsācasukiriyā.
251 .Atidīghomahāmuḷho, majjhimocavicakkhaṇo;
Vāsudevaṃpurekkhitvā, sabbevāmanakāsaṭhā.
252 .
Ācārokulamakkh āti, desamakkhatibh āsita ṃ;
Sambhavopemamakkhāti, dehamakkhātibhojanaṃ.
253 .Jalappam āṇ aṃkumudan āḷ aṃ,
Kulappamāṇaṃkaraṇakammaṃ;
Paññāpamāṇaṃkathitavākyaṃ,
Bhūmippamāṇaṃbhajjalatiṇaṃ.
254 .
Javenabhadra ṃjānanti , vahenacabalibaddha ṃ;
Duhenadhenujānanti, bhāsamānenapaṇḍitaṃ.
255 .Jāneyyapesanebhacca ṃ bandhava ṃpibhay āgame,
Byasanecatathāmittaṃ, dārañcavibhavakkhaye.
256 .Vin āsattha ṃnaj ānanti, k āla ṃsabbepijotik ā;
Kukkuṭāpanajānanti, tatorukkhātatobhvāpā.
257 .Pathav ībh ūsana ṃmeru , rattiy ābh ūsana ṃsas ī;
Janānaṃbhūsanaṃrājā, senānaṃbhūsanaṃgajo.
258 .Sīlat āsobhater ūpa ṃ,
Cāritāsobhatekulaṃ;
Sapupphāsobhateraññaṃ,
Sagajāsobhatebalaṃ.
259 .
Kokil āna ṃsadda ṃrūpa ṃ, nārīrūpa ṃpatibbata ṃ;
Vijjārūpaṃarūpānaṃ, khamārūpaṃtapassinaṃ.
260 .Kis āsobh ātapass īca,
Thūlāsobhācatuppadā;
Vijjāsobhāmanussāca,
Itthīsobhācasāmikā.
261 .
Rattih īnonacandaro, ūmih īnonas āgaro;
Ha ṃsah īnonasa ṃphullo, itthih īnonapuriso.
262 .Vatthah īna ṃnala ṅkāra ṃ, patih īnānan ārik ā;
Sippahīnonapuriso, dhenuhīnaṃnabhojanaṃ.
263 .Dīpakedīpakocando, nārikedīpakopati;
Tilokedīpakodhammo, suputtokuladīpako.
264 .Aputtakaṃgharaṃsuññaṃ, desaṃsuññaṃarājikaṃ;
Apaññassamukhaṃsuññaṃ, sabbasuññaṃdaliddakaṃ.
265 .
Sota ṃsutenevanaku ṇḍ alena ,
Dānenapāṇīnatukaṅkaṇena;
Ābhātikāyopurisuttamassa,
Paropakārenanacandanena.
266 .Dānaṃsīlaṃpariccāgaṃ, ajjavaṃmaddavaṃtapaṃ;
Akodhaṃavihiṃsañca, khantīcaavirodhanaṃ;
Dasetedhammerājāno, appamattenadhāreyyuṃ.
267 .
Dāna ṃatthacariy āpiya, v ācāattasama ṃpica;
Saṅgahācaturoime, munindenapakāsitā.
268 .Vanemig ānalabhanti, mat ābhay āniddasukha ṃ;
Rājānopinalabhanti, uttarathāmabhītato;
Saṃsārabhayabhitena, naramantiyepaṇḍitā.
269 .Khamājāgariyuṭṭhānaṃ, saṃvibhāgodayikkhanā;
Nāyakassaguṇāete, icchitabbāhitatthino.
270 .
Paribh ūtomuduhoti, atitikkhañcaverav ā;
Etañcaubhayaṃñatvā, anumajjhaṃsamācare.
271 .Nekantamudun āsakk ā, ekantatikhi ṇenav ā;
Mahatteṭṭhapituattaṃ, tasmāubhayamācare.
272 .Kassakov āṇ ijomacco , sama ṇosutas īlav ā;
Tesuvipulajātesu, raṭṭhaṃpivipulaṃsiyā.
273 .Tesudubbalaj ātesu, ra ṭṭ ha ṃpidubbala ṃsiy ā;
Saraṭṭhaṃvipulaṃtasmā, dhāreyyaraṭṭhabhāravā.
274 .Mah ārukkhassaphalino, āma ṃchindatiyophala ṃ;
Rasañcassanajānāti, bījañcassavinassati.
275 .Mahārukkhūpamaṃraṭṭhaṃ, adhammenapasāsati;
Rasañcassanajānāti, raṭṭhañcāpivinassati.
276 .Mahārukkhassaphalino, pakkaṃchindatiyophalaṃ;
Rasañcassavijānāti, bījañcassananassati.
277 .Mahārukkhūpamaṃraṭṭhaṃ, dhammena yopasāsati;
Rasañcassavijānāti, raṭṭhañcāpinanassati.
278 .Yocarājājanapadaṃ, adhammenapasāsati;
Sabbosadhīhisorājā, viruddhohotikhattiyo.
279 .Tathevanegamehi ṃsa ṃ, yeyutt ākayavikkaye;
Ojādānabalikāre, sakosenavirujjhati.
280 .Pahāravarakhettaññū, saṅgāmekatanissame;
Ussitehiṃsayaṃrājā, sabalenavirujjhati.
281 .Tathevaisayohiṃsaṃ, saṃyamebrahmacāriyo;
Adhammacārikhattiyo, sasaggenavirujjhati.
282 .
Saya ṃkat ānaparena , mah ānajjojuva ṅkat ā;
Issarenatathāraññā, saraṭṭheadhipaccattā.
283 .Puttop āpa ṃkatom ātā,
Sissopāpaṃkatogaru;
Nāgarehikatorājā,
Rājāpāpaṃpurohito.
284 .Puññāpuññaṃkarontesu, chabhāgoekadesakaṃ;
Rājālabhatisabbehi, tasmāpāpānivāraye;
Puññamevapavaḍḍhento, janakāyaṃpasāsaye.
285 .
Bālassaj īvita ṃappa ṃ, pa ṇḍ itassabahutara ṃ;
Janakāyassarājāva, rājadhammovarājunaṃ.
286 .Anāyakāvinassanti, nassantibahunāyakā;
Thināyakāvinassanti, nassantisusunāyakā.
287 .Kacchapīnañcamacchīnaṃ, kukkuṭīnañcadhenunaṃ;
Puttaposoyathāhoti, tathāmaccesurājunaṃ.
288 .Nahirājakulaṃpatto, aññātolabhateyasaṃ;
Nāsūronātidummedho, napamattokudācanaṃ.
289 .Yadāsīlañcapaññañca, soceyyañcādhigacchati;
Athavisāsitotamhi, guyhañcassanarakkhati.
290 .Divāvāyadivārattiṃ, rājakiccesupaṇḍito;
Ajjhiṭṭhonavikappeyya, sarājavasatiṃvase.
291 .
Naraññ āsamaka ṃvattha ṃ, nam āla ṃnavilepana ṃ;
Ākappaṃsarakuttiṃvā, naraññāsadisamācare.
292 .Ki ḷer ājāamaccehi , bhariy āpariv ārito;
Nāmaccorājabhariyā, bhāvaṃkubbethapaṇḍito.
293 .Anuddhatoacapalo, nipakosa ṃvutindriyo;
Manopaṇidhisampanno, sarājavasatiṃvase.
294 .Nāssabhariy āki ḷeyya, namanteyyarahogato;
Nāssakosedhanaṃgaṇhe, sarājavasatiṃvase.
295 .Na nidda ṃbahu ṃmaññeyya, namad āyasura ṃpive;
Nāsadāyemigehaññe, sarājavasatiṃvase.
296 .Nāssapiṭṭhaṃnapallaṅkaṃ, nakocchaṃnanāvaṃrathaṃ;
Sammatomhītiāruḷhe, sarājavasatiṃvase.
297 .Nātid ūrebhajerañño, nacc āsannevicakkha ṇo;
Samukhācassatiṭṭheyya, santasantosabhattuno.
298 .Namerājāsakhāhoti 6, narājāhotimethuno;
Khippaṃkujjhantirājāno, sulenakkhivaghaṭṭitaṃ.
299 .Napūjitomaññamāno, medhāvīpaṇḍitonaro;
Pharusaṃpatimanteyya, rājānaṃparisaṃgataṃ.
300 .
Laddhadv ārolabhedv āra ṃ, nevar ājūsuv īsaye;
Aggiṃvasaṃyatotiṭṭhe, sarājavasatiṃvase.
301 .Putta ṃvābh ātara ṃvāpi , sampagga ṇhātikhattiyo;
Gāmehinigamehivā, raṭṭhehijanapadehi;
Tuṇhibhūtovudikkheyya, nabhaṇechekapāpakaṃ.
302 .Hatthāroheanikaṭṭhe, rathikepattikārake;
Tesaṃkammāvadhānena, rājāvaḍḍhetivettanaṃ;
Natesaṃantarāgacche, sarājavasatiṃvase.
303 .
Cāpov ūnūdarocassa , va ṃsov āpipakampayye;
Paṭilomaṃnavatteyya, sarājavasatiṃvase.
304 .Cāpov ūnūdarocassa, macchovassaajivhako;
Abhāsaṃnipakosūro, sarājavasatiṃvase.
305 .Nab āḷ ha ṃitthi ṃgaccheyya, sampassa ṃ tejasa ṅkhaya ṃ;
Kāsaṃsāsaṃthaddhābalaṃ, khīṇamedhonigacchati.
306 .Nātivela ṃpabh āseyya , natu ṇhisabbad āsiy ā;
Avitiṇṇaṃmitaṃvācaṃ, patthakāleudīraye.
307 .Akodhanoasa ṅgha ṭṭ o,
Saccosaṇhoapesuṇo;
Samphaṃgiraṃnabhāseyya,
Sarājavasatiṃvase.
308 .
Mātāpitubharoassa , kuleje ṭṭ hāpac āyiko;
Hiriottappasampanno, sarājavasatiṃvase.
309 .Vinitosippav ādanto, yatattoniyatomudu;
Appamattosucidakkho, sarājavasatiṃvase.
310 .Nivātavuttivuḍḍhesu, sappatissosagāravo;
Sūratosukhasaṃvāso, sarājavasatiṃvase.
311 .Ārakāparivajjeyya, saññituṃpahitaṃjanaṃ;
Bhattāramevudikkheyya, nacaaññassarājino.
312 .Samaṇebrahmaṇecāpi, sīlavantebahussute;
Sakkaccaṃpayirūpāse, annapānenatappayye;
Āsajjapañhepuccheyya, ākaṅkhaṃvuḍḍhimattano.
313 .
Dinnapubba ṃnah āpeyya , d āna ṃsama ṇabrahma ṇe;
Nacakiñciniv āreyya, d ānak āleva ṇibbake.
314 .Paññ āvāvu ḍḍ hisampanno, vidh ānavidhikovido;
Kālaññūsamayaññūca, sarājavasatiṃvase.
315 .Uṭṭhātākammaceresu, appamattovicakkhaṇo;
Susaṃvihitakammanto, sarājavasatiṃvase.
316 .Khalaṃsālaṃpasuṃkhettaṃ, gantācassaabhikkhaṇaṃ;
Mitaṃdhaññaṃnidhāpeyya, mitañcapācayeghare.
317 .
Putta ṃvābh ātara ṃvāpi, s īlesuasam āhita ṃ;
Anaṅgavāhitebālā, yathāpetātathevate;
Coḷañcanesaṃpiṇḍañca, āsanañcapadāpare.
318 .Dāsekammakarepose, sīlesususamāhite;
Dakkheuṭṭhānasampanne, adhipaccamhiṭhāpaye.
319 .Sīlavācaalobhoca, anuruttocarājino;
Āvīrahohitocassa, sarājavasatiṃvase.
320 .Chandaññūrājinoassa, cittaṭṭhocassarājino;
Asaṅkusakavuttissa, sarājavasatiṃvase.
321 .Ucchādanenhāpaneca, dhotepādeadosiraṃ;
Āhatopinakuppeyya, sarājavasatiṃvase.
322 .Kumbhiñhipañjaliṃkriyā, cātañcāpipadakkhiṇaṃ;
Kimevasabbakāmānaṃ, nadādaṃdhīramuttamaṃ.
323 .
Yodetisayana ṃvattha ṃ, yāna ṃā vasata ṃghara ṃ;
Pajjunnorivabhūtānaṃ, bhogehiabhivassati.
324 .Dvevimeka ṇḍ ak ātikkh ā, sar īraparisosit ā;
Kāmetiniddhanoyoca, yocakuppatyanissaro.
325 .Adhanassarasa ṃkh ādā, abalassahat āhat ā;
Apaññassakathāvākyā, tividhaṃhīnalakkhaṇaṃ.
326 .Pathaby āmadhur ātīṇ i, ucchun ārīsubh āsita ṃ;
Ucchunārīsutappanti, natappantisubhāsitaṃ.
327 .Pathaby ātīṇ iratan āni, sa ṅgah ānimah ītale;
Sippaṃdhaññañcamittañca, bhavantiratanāime.
328 .Kalyāṇamittaṃkantāraṃ, yuddhaṃsabhāyabhāsituṃ;
Asatthāgantumicchanti, muḷhātecaturojanā.
329 .Jīvantopimatāpañca, byāsenaparikittitā;
Dukkhitobyādhitopakkho, iṇavānityasevako.
330 .Cakkhudvārādikaṃchakkaṃ, saṃvutosapaññonaro;
Chabbidhohotisīlena, asīlenāpichabbidho.
331 .Niddālukopamādoca, sukhitorogavālaso;
Nicchandocakammārāmo, sattetesatthavajjitā.
332 .Kulajopaññav āchando , hirottapposutaddharo;
Atthakāmosurakkhoca, aṭṭhetesatthayujjitā.
333 .Kulaseṭṭhosapaññoca, vuḍḍhisūrocasīlavā;
Bahussutovuṭṭhānoca, mīrosugatigāmiko;
Navetesujanāseṭṭhā, pāpāttānaṃnivāraye.
334 .
Buddhopaccekabuddhoca, arah āaggas āvako;
Mātāpitāgarusatthā, dāyakodhammadesako;
Paṇḍitehiimedasa, na dubbhantītijāniyā.
335 .Dhammatthakāmamokkhānaṃ, pāṇosaṃsiddhikāraṇaṃ;
Taṃnighātokiṃnihato, rakkhitokiṃnarakkhati.
336 .Sathaṃdīghāyukosabba, sattānaṃsukhakāraṇaṃ;
Asathaṃpanasabbesaṃ, dukkhahetunasaṃsayo.
337 .Yantagatoucchurasaṃ, najahātigajotathā;
Saṅgāmesugatoliḷaṃ, sussutenāpicandanaṃ.
338 .
Sāragandha ṃnajah āti, dukkhapattopipa ṇḍ ito;
Najahātisataṃdhammaṃ, sukhakālekathāvakā.
339 .Att ābandhumanuss āna ṃ, ripuatt āvajantuna ṃ;
Attāvaniyatoñāti, attāvaniyatoripu.
340 .Att āna ṃparicc āgena , ya ṃnissit ānurakkhana ṃ;
Karontisajjanāyeva, nataṃnitimātāmataṃ.
341 .Satthakabbavic ārena, k ālogacchatidh īmata ṃ;
Byasanenaasādhūnaṃ, niddāyakalahenavā.
342 .Bhamar āpupphamicchanti, putimicchantimakkhik ā;
Sujānāguṇamicchanti, dosamicchantidujjanā.
343 .Namantiphalinorukkhā, namatevabudhājanā;
Sukkhakaṭṭhañcamuḷhoca, nevanamantibhijjate.
344 .Sacesantovivādati, khippasandhiyarepuna;
Bālopattāvabhijjanti, natesamatamāgamuṃ.
345 .Appampisādhūnaṃdhanaṃ, kūpāvārivanissayo;
Bahukaṃpiasādhūnaṃ, nacavārivaaṇṇave.
346 .Sokaṭhānasahassāni, bhayaṭhānasatānica;
Divasedivasemuḷhaṃ, āvīsantinapaṇḍitaṃ.
347 .Duṭṭhacittopanāhissa, kodhopāsāṇalekhito;
Kucchitabbosujanassa, jalelekhāciraṭṭhitā.
348 .
Nidulukoasantu ṭṭ ho, akataññ ūcabhiruko;
Sakkontinasamācāraṃ, sikkhituṃtekadācipi.
349 .Sādhutta ṃsujanasam āgam ākhal āna ṃ,
Sādhūnaṃnakhalasamāgamākhalattaṃ;
Āmodaṃkusumabhavaṃdadhātibhūmi,
Bh ūgandha ṃ nacakusum ānidh ārayanti.
350 .Guṇamaddhisamaṃmakkhe, parenakalahesati;
Addhisamaṃpakāsentaṃ, anumattaṃpidosakaṃ.
351 .Dosaṃparassapassanti, attadosaṃnapassati;
Tilamattaṃparadosaṃ, nāḷikeraṃnapassati.
352 .
Kodhoattha ṃ naj ānāti , kodhodhamma ṃ napassati;
Andhatamaṃtadāhoti, yaṃkodhosahatenaraṃ.
353 .Kodhoabbhantarej āto, dhuva ṃ nāsetikodhana ṃ ;
Vatthālaṅkārapuṇṇāyaṃ, mañjusāyaṃsikhīyathā.
354 .Rāgonāmamanosallaṃ, guṇavarattacorako;
Rāhuvijjāsasaṅkissa, tapodhanahutāsano.
355 .
Natittir ājādhanena , pa ṇḍ itopisubh āsite;
Cakkhūpipiyadassane, sāgaropimahājale.
356 .Asantu ṭṭ hoyatina ṭṭ ho, santu ṭṭ hopimah īpati;
Sasajjāgaṇikānaṭṭhā, nilajjāsukulagatā.
357 .Bhūpāṇṇavaggithīsippī, abhijjhālucapuggalo;
Etesaṃmahicchantānaṃ, mahicchatāanicchitā.
358 .Ārogyaṃparamaṃlābhaṃ, santuṭṭhīparamaṃdhanaṃ;
Visāsoparamaṃñāti, nibbānaṃparamaṃsukhaṃ.
359 .Duggataṃgacchabholābha, lābholābhenapūrati;
Thalepavuṭṭhapajjunna, āpoāpenapūrati.
360 .Bodhayantinayācanti, dehītipacchimājanā;
Passavatthuṃadānassa, mābhavatūtiīdiso.
361 .Seleselenamāṇikaṃ, gajegajenamuttikaṃ;
Vanevanenacandanaṃ, ṭhāneṭhānenapaṇḍitaṃ.
362 .
Satesuj āyates ūro, sahassesucapa ṇḍ ito;
Vākyaṃsatasahassesu, cāgobhavativānavā.
363 .Jinena āgata ṃ sūra ṃ , dhanañcageham āgata ṃ ;
Jiṇṇaannaṃpasaṃseyya, dārañcagatayobbanaṃ.
364 .Potthakesucaya ṃ sippa ṃ , parahatthesuya ṃ dhana ṃ ;
Yadāicchesamuppanne, nataṃsippaṃnataṃdhanaṃ.
365 .V ācāvudh ācar ājāno, sacc āvudh ācasama ṇā ;
Dhanāvudhāseṭṭhinoca, goṇāvudhādaliddakā.
366 .Ukka ṭṭ hes ūramicchanti, kol āhalesubh āsita ṃ ;
Piyaṃannañcapānañca, atthakiccesupaṇḍitaṃ.
367 .Kapaṇetārayemittaṃ, dubbhikkhedhaññaṃdhāraye;
Sabhāyaṃdhārayesippaṃ, saṅgahānimahītale.
368 .Dubbhikkheannad ānañca, subhikkhecahiraññada ṃ ;
Bhayecabhayadhātāraṃ, sabbesaṃvaramaṃvaraṃ.
369 .Haṃsomajjhenakākānaṃ, sīhogunnaṃnasobhate;
Gadrabhānaṃnaturaṅgo, bālānañcanapaṇḍito.
370 .Nasorājāyoajeyyaṃ, jinātinasosakhāraṃ;
Yoayuttenajināti, nasābhariyāpatino;
Virodhatinateputtā, yenabharanti jiṇṇa.
371 .
Natthivijj āsama ṃ mitta ṃ , natthiby ādhisamoripu;
Natthiattasamaṃpemaṃ, natthikammaparaṃbalaṃ.
372 .Itthimissokutosīlaṃ,
Maṃsabhakkhokutodayaṃ;
Surāpānokutosaccaṃ,
Mahākodhokutotapaṃ.
373 .
Kv ātibh ārosamatth āna ṃ , ki ṃ dūrobyavah ārina ṃ ;
Kovidesosavijjānaṃ, koparopiyavādinaṃ.
374 .Dubbhikkhokasinonatthi, sant āna ṃ natthip āpako;
Mugassakalahonatthi, natthijāgaratobhayaṃ.
375 .Bālitthīmakkhikātuṇḍi, isīnañcakamaṇḍalu;
Setambuphalaṃtambulaṃ, nojjhiṭṭhamupajāyato.
376 .Pañcaratyāsugandhabbā, sattaratyādhanuggahā;
Ekamāsāsubhariyā, aḍḍhamāsāsissāmalā.
377 .Malitthiyāduccaritaṃ, maccheraṃdadatomalaṃ;
Malāvelāmakādhammā, asmiṃlokeparamhica;
Malaṃmalataraṃtato, avijjāparamaṃmalaṃ.
378 .
Sutassarakkh āsabbad ābhiyogo,
Kulassavatthaṃpurisassavijjā;
Raññopamādopasamodhanassa,
Itthīnantunatthevajāturakkhā.
379 .
Satt āna ṃ jarat āhanti , ta ṇhāhantisabbasukha ṃ ;
Sabbabalaṃcintāhanti, dayāhantisakaṃdhanaṃ.
380 .N īcev āsosiri ṃ hanti, hantigaru ṃ cay ācako;
Pasaṃsāsuguṇaṃhanti, hanticittaṃasaññatā.
381 .Asana ṃ bhayamant āna ṃ , macc āna ṃ mara ṇaṃ bhaya ṃ ;
Uttamānantusabbesaṃ, avamānaṃparaṃbhayaṃ.
382 .Sūriyotapana ṃ tapo, nasantipariv ārit ā;
Candaraṃsītalaṃjātaṃ, tārakāparivāritā;
Upamāetthañātabbā, sūriyacandarājunaṃ.
383 .Alasomandabuddhica, sukhitorogapīḷito;
Niddāromaṃsavaḍḍhano, subhakkhocaviluddhako.
384 .Pam ādoj āyatemad ā, pam ādājāyatekhayo;
Khayādosāpavaḍḍhanti, madaṃkiṃnajahebudho.
385 .Yādisaṃvappatebījaṃ, tādisaṃphalaṃsampatto;
Kalyāṇakārikalyāṇaṃ, pāpakārīcapāpakaṃ.
386 .Puññāpāpaphalaṃyoce, nasaddahatisaccato;
Sovesakānanaṃkhippaṃ, ādāsatalamānaye.
387 .
Sampar āyikattheyo , nasaddahaticepiso;
Āvāsesappagāmīnaṃ, mokkhabhekiṃnapassati.
388 .Saddh āhiricaottappa ṃ , bāhusacca ṃ vira ṃ sati;
Paññācasattadhammehi, sampannopaṇḍitomato.
389 .Ravimūlaṃsasīkhandhaṃ, soriaṅgācapattikaṃ;
Buddhaṃpupphaṃgarubījaṃ, bharaguphalamevaca.
390 .
Potthak ādīnikhetta ṃ va , lekh āniyugana ṅgala ṃ ;
Akkharānibījaṃkatvā, carantopaṇḍitobhave.
391 .Akkhara ṃ ekamekañca, buddhar ūpa ṃ sama ṃ siy ā;
Tasmāhipaṇḍitoposo, likheyyapiṭakattayaṃ.
392 .Duggatiṃnābhijāyeyya, piṭakattayakārako;
Bahukkhattuṃcakkavatti, rājācatudīpādhipo.
393 .Padesarajjaṃvipulaṃ, gaṇanātoasaṅkhyeyo;
Chakāmāvacarodeva, rājāhotibahukkhattuṃ.
394 .Dānādīnicapuññāni, karontobodhiaṅkuro;
Bhavāsabbaṅgasampanno, tilokapūjitobhave.
395 .Addhemahaddhanephite, jāyarekulamuttame;
Uttamenevasaṃvāso, piṭakattayavācako.
396 .Ekakkharaphalenahi, piṭakattayakārako;
Caturāsītisahassaṃ, labhantipavaraṃsukhaṃ.
397 .
Appaken āpimedh āvī, pābhatenavicakkha ṇo;
Samuṭṭhāpetiattānaṃ, anumaggivasandhamaṃ.
398 .Dukkha ṃ pāpassapuññassa , sukha ṃ missassamissaka ṃ ;
Sabbaṃsadisakaṃyāti, ñātabbaṃkammunophalaṃ.
399 .Codentocatubh āgāca, kammak ārātayobh āgā;
Sāminosamabhāgāca, ekabhāgānumodanā.
400 .Anattassav āky āparama ṃ tu ṇhi ,
Asantamittāparamaṃekaṃ;
Surūpadārāvaramandhā,
Dūrekalābhāvaramassasukkhaṃ.
401 .
H īnacajjopice hoti, u ṭṭ hātādh ītim ānaro;
Sīla ācārasampanno, niseaggivabh āsati.
402 .Nacajjavasalohoti,
Nacajjahotibrahmaṇo;
Kammunāvasalohoti,
Kammunāhotibrahmaṇo.
403 .Pathavīveḷukaṃpattaṃ, cakkavāḷaṃsucipphalaṃ;
Sineruvammikaṃkhuddaṃ, samuddopātitaṃyathā.
404 .Ekenevacakappena, mātukhīraṃnasañcayaṃ;
Tatotusamuddocāpi, atirekataraṃbahuṃ.
405 .Brahmātimātāpītaro, pubbācariyāvuccate;
Āhuneyyācaputtānaṃ, pajānamanukampakā.
406 .Tasmāhinenamasseyya, sakkareyyacapaṇḍito;
Annenaathopānena, vatthenasayanenaca.
407 .Ucchādanenanhāpena, pādānaṃdhovanenaca;
Uṭṭhāyapādacariyā, upaṭṭhāpeyyapaṇḍito;
Idhevanaṃpasaṃsanti, paccasaggepamodati.
408 .
Ekassekenakappena , puggalassa ṭṭ hisañcayo;
Samaṃpabbatarāsimhi, itivuttaṃmahesinā.
409 .Sabbadānaṃdhammadānaṃjināti;
Sabbarasaṃdhammarasojināti,
Sabbaratiṃdhammaratijināti;
Sabbadukkhaṃtaṇhakkhayojināti.
410 .
Appam ādarat āhotha, sacittamanurakkhatha;
Dukkhāuddharathattānaṃ, paṅkesannaṃvakuñjaraṃ.
411 .Cajadujjanasaṃsaggaṃ, bhajasādhusamāgamaṃ;
Karapuññamahorattiṃ, saraniccamaniccataṃ.
412 .Aniccāvatasaṅkhārā, uppādavayadhammino;
Uppajjitvānirujjhanti, tesaṃvūpasamosukho.
413 .Nahidhammoadhammoca, ubhosamavipākino;
Adhammonirayaṃneti, dhammopāpetisuggatiṃ.
414 .Samasīsaṃsamapādaṃ, antarañcasamaṃsamaṃ;
Idaṃmanasinidhāya, likheyyapiṭakattayanti.
Bản dịch
Chưa có bản dịch đã xuất bản.
Bản dịch được quản trị theo từng trang nguồn; có thể đổi ngôn ngữ bằng các tab phía trên cột dịch (khi hiển thị dịch). «Trang trong sách»: Liền mạch gộp nhiều trang (có giới hạn); Theo từng trang dùng mục lục hoặc nút chuyển trang — áp dụng cho mọi chế độ (Chỉ Pāli, Chỉ dịch, Song song).