Bộ: Anya · Caturārakkhadīpanī
Caturārakkhadīpanī
Đang xem liên mạch theo sách (36 trang nguồn) · Đang giới hạn hiển thị 25 trang đầu để tránh lag
Pāli
Namo tassa bhagavato arahato samm āsambuddhassa
Caturārakkhadīpanī
Kāyapaccavekkhaṇā
1. Dussīlakathā,
2. Sīlānisaṃsakathā,
3. Anūsāsanakathā,
4. Āvāsikācārakathā,
5. Paccayanissaggakathā,
6. Pātimokkhakathā,
7. Dāyakovādakathā,
Paṇāmapaṭiñā
1. Cakkavāḷa nahutā ga, devāli gaṇa cumbito;
Buddha pādambujo ṭhātu, sīse dayā tigandhajo.
2. Nanta cakkavāḷa bbhugga, guṇa sanniccitaṃ jinaṃ;
Vande tappūjitaṃ dhammaṃ, tajjaṃ saṅghañca nimmalaṃ.
3. Vakkhāmi caturārakkhaṃ, sambuddha vacana nvayaṃ;
Appamādāvahaṃ etaṃ, sottabbaṃ bhavabhīruhi.
4. Buddhānussati maraṇā, bhubhā mettāca bhāvanā;
Appamādāya ārakkhā, catasso mānitā sataṃ.
1. Buddhānūssati bhāvanā,
2. Maraṇassati bhāvanā,
3. Asubha bhāvanā,
4. Mettā bhāvanā,
5. Buddhovādaṃ saritvāva, maccubbiggā sukhesino;
Sītā sītataraṃ yanti, subhamettambusi-ṭṭhitā.
6. Maraṇaggi vāraṇambu, sambuddhavacanaṃ yidaṃ;
Bahū tadaggi santattā, sītāvāsuṃ tadambunā.
7. Saddhaṃ buddhena tejetvā, mānaṃ maraṇacintayā;
Asubhāya hane rāgaṃ, dosaṃ mettāya paññavā.
1. Buddhānussati niddesa
1. Araha ṃ samm āsambuddho, vijjakkhi cara ṇappado;
Sugato sugado satthā, sabbaññū bhagavādamo.
2. Ārakattārihantattā, pāpākārakatoraho;
Hata cakkārato pūjā, rahattā cārahaṃ name.
3. Samutte jiya gihīnaṃ, anupubbikatho jino;
Adāsi paramaṃ tuṭṭhiṃ, saccāni dassayaṃ divā.
4.
Bhikkh ūna ṃ pa ṭhame y āme, p āyesi amatāgada ṃ;
Jātikhettāga devānaṃ, kaṅkhacchedo sa majjhime;
5. Ādo phalasukha ṃ vedi, majjhe seyya mak ā jino;
Veneyyo lokanaṃ ante, pacchimepi tidhā kate.
6. Khedaṃ agaṇayaṃ nātho, pañca buddhakataṃ vahaṃ;
Satthasiddho paratthaṃva, byāvaṭo sumahādayo.
7.
Ca ṅkamitv ā nis īditv ā, rattiṃdivañca jh āyitu ṃ;
Supituṃ majjhayāmeva, buddho bhikkhūna movadi.
8. Nāla mālasitu ṃ tassa, mah āvīrassa s āsane;
Pamādāya munindassa, kataññū sādhu sammato.
9. Anaññātassa ñātāya, apattassaca pattiyā;
Ārabhetuṃva no yutto, appamatto rahogato.
10 .Ārabbhatha nikkamatha, yuñjatha buddhasāsane;
Dhunātha maccuno senaṃ, naḷāgāraṃva kuñjaro.
11 .Yo imasmiṃ dhammavinaye, appamatto vihissati;
Pahāya jāti saṃsāraṃ, dukkhassantaṃ karissati;
12 .Iti uyyojanaṃ mhākaṃ, muttassa muttiyā saraṃ;
Nayuttova pamādāya, mahādayassa satthuno.
13 .Suttena dubbitakkena, akicca karaṇenavā;
Mogha kālakkhayo mando, dukkhassantaṃ kathaṃkare.
14 .
Ākāsa ṃ cakkav āḷañca, sattā buddhagu ṇā pica;
Anantānāma cattāro, paricchedo navijjati.
15 .Yath āpi nabha m ākāsa ṃ, aṅgularajjuya ṭṭhibhi;
Minetuṃ neva sakkoti, evaṃ kenaci tagguṇaṃ.
2. Maraṇassatiniddesa
1. Maraṇassati micchanto, tāva buddhavaco suṇa;
Avikkhittena cittena, sambuddha vacanaṃ hidaṃ.
2. Animitta manaññātaṃ, maccānaṃ idha jīvitaṃ;
Kasirañca parittañca, tañca dukkhena saṃyutaṃ.
3. Na hi so pakkamo atthi, yena jātā namiyyare;
Jarampi patvā maraṇaṃ, evaṃdhammā hi pāṇino.
4. Phalāna miva pakk āna ṃ, pāto patanato bhaya ṃ;
Evaṃ jātāna maccānaṃ, niccaṃ maraṇa to bhayaṃ.
5. Yathāpi kumbhakārassa, katā mattikabhājanā;
Sabbe bhedapariyantā, evaṃ maccāna jīvitaṃ.
6. Daharāca mahantāca, yebālā yeca paṇḍitā;
Sabbe maccuvasaṃ yanti, sabbe maccuparāyanā.
7.
Tesa ṃ maccuparetāna ṃ, gacchata ṃ paralokato;
Napitā tāyate puttaṃ, ñātivāpana ñātake;
8. Pekkhataññeva ñātīna ṃ, passa lālappata ṃ puthu;
Ekamekova maccānaṃ, go vajjhoviya niyyati.
9. Eva mabbhāhato loko, maccunāca jarāyaca;
Tasmā dhīrā nasocanti, viditvā loka pariyāyaṃ.
10 .
Aññepi passa gamane, yath ā kammupage nare;
Maccuno vasamāgamma, phandantevidha pāṇino.
11 .Yena yenahi maññanti,
Tatotassa hi aññathā;
Etādiso vinābhāvo,
Passa lokassa pariyāyanti.
[Sulla sutte vuttaṃ.]
12 .
Yath āpi selā vipulā,
Nabhaṃ āhacca paccatā;
Samantā anupari yeyyuṃ,
Nippothentā catuddisā.
13 .
Eva ṃ jar āca maccuca,
Adhivattanti pāṇine;
Khattiyebrāhmaṇe vesse,
Sudde caṇḍāla pakkuse;
Nakiñci parivajjeti,
Sabbamevā bhimaddati.
14 .Na tattha hatthi naṃ bhummi, na rathānaṃ napattiyā;
Na cāpi mantayuddhena, sakkā jetuṃ dhanenavā.
15 .Tasmāhi paṇḍito poso,
Sampassaṃ attha mattano;
Buddhe dhamme ca saṅgheca,
Dhīro saddaṃ nivesaye.
16 .Yo dhammacārī kāyena, vācāya uda cetasā;
Idhevanaṃ pasaṃsanti, paccasagge pamodatīti.
[Pabbatū mama sutte vuttaṃ.]
17 .Yathā vārivaho pūro, vahe rukkhe pakūlaje;
Eva ṃ jar āmara ṇena, vuyhante sabba p āṇ ino.
18 .Dahar āpi hi miyyanti,
Narāca athanāriyo;
Tattha ko visāseposo,
Daharo mhītijīvite.
19 .Sāya meke nidissanti, pāto diṭṭhā bahujjanā;
Pāto eke nadissanti, sāyaṃ diṭṭhā bahujjanā.
20 .Ajjeva kiccaṃ ātappaṃ, ko jaññā maraṇaṃ suve;
Nahi no saṅkaraṃ tena, mahāsenana maccunāti.
[Jātakesuvuttaṃ.]
21 .Natthetthañño nusāsanto, sayaṃvattāna movada;
Jineritā nusārena, bhikkhu saṃsāra bhīruko.
22 .Ahivāpi maṃ ḍaṃseyya, aññepi visadhārino;
Apiyāpica ghāteyyuṃ, uppajjeyyuṃ rujāpime.
23 .
Maccusen ā vudh āsa ṅkhy ā, bāhirajjhattu paddav ā;
Tehāyu pīḷitaṃchejjaṃ, marissa majjavā suve.
24 .Aḷakk ā hi gav ādīhi, cor ādīhi ar īhipi;
Abhiṇha sannipātehi, rujā chanavutīhipi.
25 .Bah ūna mupak ārehi, annodak ādikehipi;
Marissaṃ pīḷito niccaṃ, nirujjheyyāyu ajjavā.
26 .Bahv āvudhe visajjeti, nille ṇaṃ maccuniddayo;
Vasantaṃ bhavasaṅgāme, namutto koci āvudhā;
27 .Mahabbalā mah āpaññ ā, mahiddhik ā mahaddhan ā;
Namuttā sammāsambuddho, sabbalokādhipo api;
28 .Mayā samā navā vuddhā, tadāvudhehi te matā;
Tathā hampi marissāmi, leṇaṃ puññaṃva me kataṃ.
29 .Pathabyāpādayo dhātthū,
Āhārā bhojanādayo;
Sītuṇha mutunāmetaṃ,
Dosā pittasemhānilā.
30 .Dhātvāhāru tudosānaṃ, samatte vāyu tiṭṭhati;
Visame taṅkhaṇaññeva, chejja mappaṃ parādhinaṃ.
31 .Dhātvā hārutu dosānaṃ, visamā svepyakallako;
Ussāhe kallakāleva, kiṃkareyyaakallako;
32 .Uppajjeyyuṃ rujā svepi, asāto dukkhamā kharā;
Puretaraṃva ārabbhe, māpacchā anutāpanaṃ.
33 .Sattānaṃ nīcakammānaṃ, saraṇopi bhayaṅkaro;
Nīcānīcaṃ najānāmi, maraṇāsannatampica.
34 .Kamma pīḷita sattānaṃ, taṅkhaṇampi bhayubbhavo;
Mareyya majjav ā svev ā, nayuttova pamajjitu ṃ.
35 .Puññakkh īṇā pajā khippa ṃ, ahetun āpi nassaye;
Suddhacitto marissāmi, na kiliṭṭhena cetasā.
36 .Upacchedāpi me santi, bhavābhavacitā bahū;
Chejjaṃ tehāyu ajjāpi, sādhvāsumārabhe mataṃ;
37 .Kammā parādha sattānaṃ, vināse paccupaṭṭhite;
Anayo nayarūpena, buddhimākamya tiṭṭhati.
38 .
Mara ṇā sanna taññeva, cinteyya paññav ā sato;
Evaṃ cintayanto santo, napāpaṃ kattu mussahe.
39 .Mara ṇā sanna taññeva, cinteyya buddhas āvako;
Evaṃ cintayanto santo, kadācipi anuṇṇato.
40 .Addhāga maraṇaṃ pañño, puretaraṃva cintaye;
Kare kātabba kammañca, evaṃ so nānusocati.
41 .
Mara ṇā sanna saññ ī so, appamatto vicakkha ṇo;
Pattepi maraṇe kāle, na sammuḷho nasokavā.
42 .Mara ṇā sannasaññ ī so, sodheti attano mala ṃ;
Nimmalena cuto bhikkhu, natvevā pāya gāmiko.
43 .Sati āsanna maraṇe,
Dūrasaññī pamāda vā;
Yo karoti akātabbaṃ,
Tadā so atisocati.
44 .
Sati āsannamara ṇe, d ūrasaññ ī pam ādav ā;
Ākiṇṇo pāpadhammehi, pajjhāyi dummano tadā.
45 .Sati āsanna mara ṇe, du ṭṭho dosoti thaddhav ā;
Abhinandati sādeti, tadāso atidukkhito.
46 .Sati āsannamaraṇe, tuvaṭaṃ na cikicchati;
Sañciccāpatti māpanno, tadā so paridevati.
47 .Sati āsanna maraṇe, gihīhi navakehica;
Saṃsaṭṭho na nulomehi, svativassu mukho tadā.
48 .Sati āsanna maraṇe, kuhako kuladūsako;
Micchājīva samāpanno, dunnimittova so cuto.
49 .Sasokī sahanandīca, dukkhe dukkho sukhe sukho;
Gihikammesu ussukko, passaṃ gijjhakūṭaṃ cuto.
50 .Marissanti anāvajja, kilesātura pīḷito;
Kimikhajjavaṇo sāva, bhanto kiṃ sugatiṃ vaje.
51 .
Marissanti an āvajja, dhuradvaya ṃ na p ūrati;
Ganthaṃ vipassanaṃ tandī, kāruññoyeva so cuto.
52 .Marissanti an āvajja, kiles āna ṃ vas ānugo;
Sambuddh ā-ṇaṃ vītikkanto, k āruñño natthi tassamo.
53 . Marissanti an āvajja ṃ, dhanames ī adhammato;
Puññe cintāpi nuppajji, nirayaṃ so manaṃ gato.
54 . Mareyyanti anāvajjaṃ, dhanaṃ cini adhammato;
Citaṃ citaṃ ihevetaṃ, tasmiṃgiddho sa pettiko.
55 . Atthā gehe nivattante, susāne mittabandhavā;
Sukataṃ dukkataṃ kammaṃ, gacchanta manugacchati.
56 .
Mareyyanti an āvajja ṃ, ihattha ṃ vā nuyuñjati;
Samparāya manapekkho, sujuṃ vā pāyagāmiko.
57 . Mareyyanti sam āvajja, dhammato dhana mesati;
Puññakārī suladdhena, maraṇepi sa modati.
58 . Pañcasīla sadārakkho, yathābalañca dāyako;
Kāle uposathāvāso, so niccaṃ sugatiṃ vajje.
59 .
Dhov āpattimala ṃ khippa ṃ, maccu addh ā gamissati;
Micchāvitakka mucchijja, kara kātabbabhāvanaṃ.
60 . Atikkant ā bah ū ratyo, khepetv ā mama j īvita ṃ;
Mandāyunā pamādena, yutto viharituṃ kathaṃ.
61 . Hāsantaṃ nandi mattānaṃ, maccusandhīhi tacchaye;
Kucchi meyyacuto ajja, ko hāsananditabbako.
62 . Maccusenāvudhā saṅkhyā, maraṇābhimukho ahaṃ;
Accāyitabba kālo yaṃ, ikkhitabba mudikkhatu.
63 . Puremarāmi daṭṭhabbaṃ,
Dakkheyyaṃ maccu essati;
Accāyitabba kālo yaṃ,
Nokāso hāsatuṭṭhiyā.
64 . Ākiṇṇamaccusenānaṃ, ajja svevā vināsinaṃ;
Addhā pahāya gāmīnaṃ, kiṃ pamāda vihārinā.
65 . Khaṇamattova paccakkho, ajja svevā atissati;
Samparāyo atidīgho, paramparo anantiko.
66 . Khaṇamattova paccakkho, maccunā taṃ jahissati;
Pahāya gamanīye-smiṃ, mahussāho niratthako.
67 . Samparāyo atidīgho, apātheyye suduttaro;
Mahussāhena kātabbo, tadattho dīghadassinā.
68 . Saddhā bandhatu pātheyyaṃ, tadesanaṃ iheva hi;
Bhavantare nalabbheyya, apātheyya tidukkhito.
69 .
Sa ṃsāra tara ṇatth āya, maholump āni bandhatha;
Bhāvanā dāna sīlehi, tivittiṇṇo bhavaṇṇavo.
70 . Bhuñja ṃ bhuñja ṃ jana ṃ kāme,
Kālākālā-budhontako;
Kantekanteti maṃsāso,
Piva ṃpiva ṃva ka ṃ miga ṃ.
71 . Kāme kāmesanāyeyya,
Kālokālo mateṭṭhiyā;
Pūre pūretabbaṃ dhammaṃ,
Addhā addhāna saṃsaraṃ.
72 . Mareyyanti anubbiggo, pāpakaṃ kattumussahe;
Kareyya hāsanandiñca, cāpallañca pamāda vā.
73 . Mareyyamiti saṃviggo, leṇameva gavesati;
Na hāsi nevanandīca, na cāpallo kadācipi.
74 . Accuṭṭhita rujaggīhi, accāyāse bhayānake;
Nosadhe maraṇāsanne, katapuññaṃva sāta-daṃ.
75 . Ñātisaṅghā viyojentā, maraṇanta bhusāturā;
Sabbaṃ pahāya gantāpi, nanditabbāni puññino.
76 .
Passant ā sunimitt āni, p āka ṭā ni sakammun ā;
Sukhanti maraṇe kāle, numodantā katānica.
77 . Sāta -dātāni puññ āni, eva ṃ mahabbhaye api;
Sugatiṃ lahunetāni, kātabbāni puretaraṃ.
78 . Devad ūte pak āsetv ā, yamapu ṭṭ ho saya ṃkata ṃ;
Puññaṃ sarati ce satto, tadeva sugatiṃ vaje.
79 . Pāpa ka ḍḍ hampi niraye, mana ṃ dukkhagata ṃ paja ṃ;
Dukkhā moceti yaṃpuññaṃ, sadā kātabbameva taṃ.
80 . Pah āyaka ṃva puññañhi, pah ātabba ṃva p āpaka ṃ;
Taṃ padīpandhakāraṃva, dvayaṃ otvā khukaṃ viya.
81 . Ñātisaṅghā viyojentā, maraṇanta bhusāturā;
Sabbaṃ pahāya gantāro, bhayānakāni pāpino.
82 . Passantā dunnimittāni, pākaṭāni sakammunā;
Maraṇe atidukkhanti, nutāpentā katānica.
83 . Paṭipīḷāni pāpāni, evaṃ mahabbhaye sati;
Duggatiṃ lahunetāni, yuttova parivajjituṃ.
84 . Devadūte pakāsetvā, yamarājena pucchito;
Pamādassanti cikkhanto, mahaggimhi turaṃ pati.
85 . Puññaṃ akarivā māvā, yamarājinda pucchito;
Pamādassanti cikkhanto, mahādukkhaṃ turaṃ gami.
86 .
Pāpa ṃ akariv ā māvā, pucchito yamas āmin ā;
Pamādassanti cikkhanto, tattaṃ guḷaṃ turaṃ gili.
87 . Jātamatt ā tiji ṇṇā ca, ātur āca mat ā vudh ā;
Devad ūte ime pañca, disv ā sa ṃviggata ṃ vaje.
88 . Codit ā devad ūtehi, ye pamajjanti m ānav ā;
Te dīgharattaṃ socanti, hina kāyū pagānarā.
89 . Dhuradvaya manārabbha, gihikammādike rato;
Kathaṃ gijjhakūṭaṃ sesaṃ, petāvāsaṃ atissati.
90 . Pariyatti masikkhanto,
Nāraddho paṭipattiyaṃ;
Alaso dubbitakko so,
Kiṃ taṃselaṃ atissati.
92 . Mocanatthāya pabbajja, saṃkiliṭṭhā pamādino;
Sugatyāpica te bhaṭṭhā, atidūrāva muttito.
93 . Sīdanteva jale khittā, silā mahāva khuddakā;
Patanti khuddakenāpi, apāyaṃ pāpa kammunā.
94 . Patantā khuddakeneva, bahūhi puna pīḷitā;
Mokkhokāsaṃ navindanti, pāpaṃ khuddampi nācare.
95 .
Jegucchitth ūdar āgamma , pun āpi tattha niccag ū;
Dukkhāti dukkha saṃkiṇṇo, haṭṭhuṃ tuṭṭhuṃ nasakkuṇe.
96 . Atiby āpigu ṇo puñño,
Mahāyaso sirindharo;
Kucchiyaṃ retasi vāso,
Atīva lajjitabbako.
97 .
Maccudukkha ṃ kha ṇaṃyeva, atidukkha ṃ taduttari;
Mātugāmudare sandhi, patiṭṭhānaṃ bhayānakaṃ.
98 . Maccudukkha ṃ kha ṇaṃyeva, atidukkha ṃ cirattana ṃ;
Āma pakkantare sandhi, patiṭṭhānaṃ bhayānakaṃ.
99 . Duggatya ṃṭ hātu ta ṃdukkha ṃ, su ṇa uccakuleapi;
Kucchiyaṃ atisambādhe, jalābumhi jigucchite.
100 .Mi ḷha semh ādi sa ṃki ṇṇ e, ati duggandha v āsite;
Gūthakūpe kimīviya, tamejā mūlakammato.
101 .Param āṇ uk āyo ṭhāti, dukkh ī nerayiko viya;
Dhuvāturo sukhāmisso, āma pakkāsayantare;
102 .Vedanaṭṭova saṃvaḍḍho, acittoviya niccalo;
Dasamāsantare kacce, bahū maranti pāṇino.
103 .Paripakko pamuñcho so,
Atisambādha yonito;
Malākiṇṇena gattena,
Accāyāso vijāyati.
104 .
Eva ṃ maccuñca sandhiñca, vij āyanañca bherava ṃ;
Passaṃ nibbindanto santo, virajjeyya bhavanduke.
105 .Evaṃ maccuñca sandiñca, anussara mabhiṇhaso;
Rājaseṭṭhi bhavādimpi, naiccheyya tadanvitaṃ.
106 .Bhave dukkha macintetv ā, bhav āsāya pavattita ṃ;
Puññaṃ punappunaṃ deti, sandhiṃ na nibbutiṃ varaṃ.
107 .Bhave dukkhaṃ vibhāyitvā, nibbindena pavattitaṃ;
Puññaṃ bhava matikkamma, nibbānaṃ deti nibbutiṃ.
108 .Bhave dukkhaṃ saritvāna, maccusandhi sayādikaṃ;
Tibhavesu virajjeyyā, ditta geheva sāmiko.
109 .
Santo puññ āni karonto, sandhidukkha manussara ṃ;
Nibbinda yutta cittena, vajjeyya bhavasāta to.
110 .Puñña nibbatta ṭhānepi, jegucche sandhisambhavo;
Bhava sāta vasā tasmā, dhīro taṃ lagganaṃ caje.
3. Asubhabhāvanā niddesa
1. Sirimaṃ gaṇikaṃ disvā, dametuṃ rattacetasaṃ;
Dassetvā matasārīraṃ, tassā jino idaṃ bravi.
2. Caraṃvā yadivā tiṭṭhaṃ, nisinno udavā sayaṃ;
Samañcheti pasāreti, esā kāyassa iñjanā.
3. Aṭṭhi nhārūhi saṃyutto, taca maṃsāva lepano;
Chaviyā kāyo paṭicchanno, yathābhūtaṃ nadissati.
4. Antapūro darapūro, yakana peḷassa vatthino;
Hadayassa papphāsassa, vakkassa pihakassaca.
5.
Si ṅgh ānik āya khe ḷassa, sedassaca medassaca;
Lohitassa lasikāya, pittassaca vasāyaca.
6. Athassa navahi sotehi, asuci savati sabbad ā;
Akkhimhā akkhigūthako, kaṇṇamhā kaṇṇagūthako.
7. Si ṅgh ānik āca n āsato, mukhato vamati ekad ā;
Pittaṃ semhañca vamati, kāyamhā sedajallikā.
8. Athassa susira ṃ sīsa ṃ,
Matthaluṅgassa pūritaṃ;
Subhato naṃ maññati bālo,
Avijjāya purakkhato.
9.
Yad āca so mato seti,
Uddhumāto vinīlako;
Apaviddho susānasmiṃ,
Anapekkhā honti ñātayo.
10 . Khādanti naṃ suvānāca, siṅgālakāca kimiyo;
Kākā gijjhāca khādanti, yecaññe santi pāṇakā.
11 .
Sutv āna buddhavacana ṃ, bhikkhu paññ āṇ av ā idha;
Sokho naṃ parijānāti, yathābhūtañhi passati.
12 . Yath āida ṃ tath āeta ṃ, yath āeta ṃ tath āida ṃ;
Ajjhattañca bahiddh āca, k āye chanda ṃ vir ājaye.
13 . Chanda rāga viratto so, bhikkhu paññāṇavā idha;
Ajjhagā amataṃ santiṃ, nibbānaṃ pada maccutaṃ.
14 . Dvipādako yaṃ asuci, duggandho parihārati;
Nānākuṇapa paripūro, vissavanto tatotato.
15 .
Et ādisena kāyena, yo maññe unnametave;
Paraṃvā avajāneyya, kimaññatra adassanāti;
Kāya vicchandanīyasuttaṃ, vijayasuttantipi vattabbaṃ.
16 . Ra-akkharo siyāggimhi, rova aggiva āgato;
Tasmā rāgoti vattabbo, taṇhāva niccatāpikā.
17 . Abhiṇhameva rāgaggi, dayhate subhasaññinaṃ;
Kimikhajjavaṇo sāva, dukkhī rāgī sa sabbadā.
18 . Dukkhī piya maladdhāna, laddhāpya paripuṇṇato;
Natthi rāgaggikhandhassa, piyindhena hi puṇṇatā.
19 . Natthi rāgasamo aggi,
Iti vuttaṃ mahesinā;
Tena rāgagginā daḍḍho,
Sabbo loko tidukkhito.
20 . Ekassa pivitaṃ khīraṃ, catū dadhi jalā bahu;
Rāgahetu bhave sandhi, ṭṭhānaṃ anamataggikaṃ.
21 . Catūdami jalā bhiyyo, sīsacchedana lohitaṃ;
Rāgahetu bhave macca, bhayaṃ anamataggikaṃ.
22 . Ekassa rudato assu, catū dadhi jalā bahu;
Dukkhaṃ anamataggaṃva, taṃhetu paridevanaṃ.
23 . Tattāyo guḷa gilita, vadhaggi dayhanā dikaṃ;
Asaṅkhyeyyaṃ mahādukkhaṃ, taṃhetu niraye labhi.
24 .
Eka dvitti catu pañca, buddhupp ādepya mocita ṃ;
Khuppipāsita nijjhāmaṃ, labhi taṃhetu pettikaṃ.
25 . Tiracch āne as ūreca, dukkha ṃ nānāvidha ṃ labhi;
Namataggika saṃsāre, sabbantaṃ rāgahetukaṃ.
26 . Ekassekena kappena, puggalassa ṭṭ hi sañcayo;
Sace saṃhārito assa, vepulla pabbatādhiko.
27 . Eka kappe ida ṃ dukkha ṃ, nādikappesu k ākath ā;
Rāgo nanu mahāverī, bālo jano ta micchati.
28 . Rāgasuddhi asokoca, niddukkho ñ āyapattica;
Nibbānaṃ pañca paccakkhā, asubhāya phalā matā.
29 . Asubhaggahaṇaṃ jhāyī, mitā sindriya saṃvaro;
Somitya mukkaṭṭhāvācā, chaḷime rāga suddhiyā.
30 . Niccuggar āga rog īna ṃ, asubh ā vātulosadh ā;
Rāgayakkhābhi gayhānaṃ, asubhā manta muttaraṃ.
31 . Sajīvakāca nijjīvā, asubhā duvidhā matā;
Sajīvā kesalomādi, dasevime ajīvakā.
32 . Uddhumātaka vīnīlaṃ, vipubbakaṃ vichiddakaṃ;
Vikkhāyitaka vikkhittaṃ, hativikkhitta lohitaṃ.
33 .
Pu ḷuva ṭṭ hika miccesu, laddh ā aññatara ṃ sato;
Ratana vānapasseyya, yathā cetasi pākaṭaṃ.
34 . Mata ṃ khajja ṃ sa ma ṃsañca, nilohita ṃ nima ṃsaka ṃ;
Vikkhittaṃ seta puñjaṭṭhiṃ, navadhā putimikkhaye.
35 . Maccuto parimuccāmi, paṭivatti yimā yiti;
Payojana samāvajja, moditabbaṃ jigucchake.
36 .
Saj īvake jigucchattha ṃ, nijj īvā subha m īrita ṃ;
Tathūpamo ayaṃkāyo, evameva bhavissati.
37 . Eva ṃdhammo aya ṃkāyo, eva ṃbh āvī natikkamo;
Iccupa saṃhare disvā, ekadviha matādikaṃ.
38 . Yathā idaṃ tathāetaṃ, yathāetaṃ tathā idaṃ;
Jegucchaṃ paṭikūlyañca, kāye iccupa saṃhare.
39 . Uddhumāta vinīlādi,
Paṭikūlyo jigucchito;
Tathevāyampi me kāyo,
Viseso nāyu-sāyuva.
40 .
Uddhum āta vin īlādo, sobha ṇaṃ natthi kiñcipi;
Imasmiṃpi me kāye, gavesantopi sabbaso.
41 . Paṭikūlavasā dhātu, vasāca dvippakārato;
Paccavekkheyyimaṃ kāyaṃ, icchaṃ virāga mattani.
42 . Vaṇṇa saṇṭhāna gandhehi, āsayo kāsatopica;
Jeguccha paṭikūlyāca, kesā na tuṭṭhamānitā.
43 . Iti kesesu ikkheyya,
Lomā dīsupyayaṃ nayo;
Dvattiṃsevañhi koṭṭhāse,
Paccavekkhe visuṃvisuṃ.
44 . Kāyato bahinikkhantaṃ, paṭikūlyaṃ jigucchitaṃ;
Anikkhantampi jegucchaṃ, paṭikūlyaṃva tassamaṃ.
45 . Saṅkhatampi yathā vaccaṃ, manuññataṃ na pāpuṇe;
Upakkama sahassehi, evaṃ kesādikampica.
46 . Sabhāva paṭikūlyaṃva, ekampi vacca puñjakaṃ;
Nanu jegucchitā bhiyyo, dvattiṃsa vaccapuñjakā.
47 . Paccekampi pa ṭik ūlya ṃ, kes ādika ṃ sabh āvato;
Kesādidvattiṃsa puñjo, bhiyyo jegucchito nanu.
48 . Puñjitesveva kantesu, kantohoti sa puñjako;
Puñjitesu akantesa, akantova sa puñjako.
49 . Paccekaṃ vinibhuttesa, kesa loma nakhādisu;
Natthi taññā kumārīvā, mukhahatthādikānivā.
50 .
Sampi ṇḍ i tesu tesveva,
Kuto tā tāni āgatā;
Paññatti matta mevesā,
Jigucchaññā na kācipi.
51 . Santaṃ cinteyya nāsantaṃ, santa cintayato sukhaṃ;
Asantaṃ parikappento, nānādukkhehi tappati.
52 . Nāvajja santajegucchaṃ, saññaṃ asati kātuna;
Subhā itthīti gāraggi, uppajji subhasaññino.
53 .
Asanta ṃva abh ūta ṃva, passe r āgaggijotiy ā;
Tāya santañca bhūtañca, na passati kadācipi.
54 . Ekassa pivita ṃ kh īra ṃ, sīsacchedana lohita ṃ;
Rudato assu taṃhetu, catūdadhi jalā bahu.
55 . Āyatimpi at īteva, sa ṃsarantassa hessati;
Rāgaṃ hantu manīhoce, khīraṃ assuca lohitaṃ.
56 . Subhasaññ āya so va ḍḍ ho,
Tadabhāve sa nassati;
Thiraṃ hantuṃ na taṃsaññaṃ,
Sakkā sithila vīriyo.
57 .
Usso ḷhi vīriyo hutv ā, br ūheyy āsubha bh āvana ṃ;
Subhasaññāppa hānāya, pariccajjāpi jīvitaṃ.
58 . Aññakicca mupekkh āya, br ūheyy āsubha bh āvana ṃ;
Mandi hutveha rāgaggi, nibbāyissati āyatiṃ.
59 . Kicca ṃ me idameveti, br ūheyy āsubha bh āvana ṃ;
Dāni mandaggi hutvāna, pāmojjaṃ ve labhissati.
60 . Kāye daṭṭhabba jegucchaṃ, apassanto pamādavā;
Aladdhā kiñci pāmojjaṃ, pabbajjampi na modati.
61 . Pure marāmi kāye smiṃ, passā mi passitabbakaṃ;
Iccā raddho vītiṃladdhā, pabbajjaṃ atimodati.
62 . Kāye daṭṭhabba jegucchaṃ, apassanto pamāda vā;
Moghaṃva dullabhātīto, mahājānīyataṃ gato.
63 . Santaṃ bhūtañca jegucchaṃ, rāgagginā apassiyaṃ;
Paññāpadīpajotena, samikkheyya abhiṇhaso.
64 . Santa ṃ bh ūtañca k āye smi ṃ, da ṭṭ huk āmo sad āsato;
Paññāpadīpakeneva, dakkhe na rāgīsīkhinā.
65 . Jegucchitena kāyena, nikkhantena jigucchato;
Ajja svevā vinaṭṭhena, nāla munnamituṃ sato.
66 . Kīdisaṃ maṃ tuvaṃ maññi, ahaṃ sabba jegucchako;
Jegucchatoca nikkhanto, icceva vattu marahati.
67 .
Kāye jegucchasañña ṃva, kare sabbiriy ā pathe;
Tasmiṃ tuṭṭhabbakaṃ natthi, piyāyitaṃ mamāyitaṃ.
68 . Subh āya nava matt āna ṃ, asubh ā parip ācaye;
Santo pakkassa saṃsāro, nanto navassa rāgino.
69 . Kāye asubha saññāya, paripakka sabhāvino;
Ālambesu acāpallā, thirā sambuddha sāsane.
70 .
Anto gocarik ā pakk ā, bahi gocarik ā nav ā;
Pakkā nāsāya uccā te, nīcāyeva navā sino.
71 . Nav ānav ā subh ābhog ī, nīcānīcā bhig āmino;
Pakkā pakkāva dhījhāyī, santāsantā virāgino.
72 . Sakkā sakkā na dassetuṃ, subhaṃsubhaṃ sataṃsataṃ;
Dhīrādhīrāga mujjhanti, kāye kāye kriyekriye.
73 . Sakkā sakkāpi taṃ kātuṃ, subhaṃsubhaṃ na dhīmayaṃ;
Santosantojigucchaññū, na vānavā subhesako.
74 . Dukāyaṃ suti cintetvā, mamāyantā mahātapā;
Tapaṃ nibbāyituṃ icchaṃ, dukāyaṃ duti cintaye.
75 . Yvāsubhaṃ subhato maññi, konubālotaduttari;
Andho ummattakovā so, nattānaṃ maññate tathā.
76 . Saritabbaka mevetaṃ, kāye jeguccha puñjataṃ;
Mandarāgo manosītaṃ, labheyya tamanussanaṃ.
77 .
Gihibh āve ap āyeca, r āgayakkhandha ninnit ā;
Maṃpi nessati soyakkho, sādemice tadāgataṃ.
78 . Abhi ṇha gāhina ṃ rāga, yakkha ṃ ananta dukkha da ṃ;
Asubhā tula mantena, vārehi taṃ sa bhāyati.
79 . Rāgayakkho bahum āyo, saddh āmett ā divesav ā;
Rāgampi kusalaṃ maññi, jano teneva vañcito.
80 . Ātura ṃ asuci ṃ puti ṃ, passa nande samussaya ṃ;
Uggharantaṃ paggharantaṃ, bālānaṃ abhipatthitaṃ.
81 . Subhato na ṃ maññati b ālo, avijj āya purakkhato;
Iccāha bhagavā nindi, bāloti subhasaññinaṃ.
82 . Nhāruṭṭhi taca maṃsāni, saraṃ sataṃ na nindito;
Buddhanindāya mocetuṃ, tānārabbha anussare.
83 . Maññitv ā attano b ālya ṃ, asubhe subhadassino;
Vāyāmeyya abālāya, kāyaṃ asubhato saraṃ.
84 . Attānaṃ garahitvāna, bālaṃ viparidassinaṃ;
Subhasaññaṃ pahinneyya, kareyyāsubha saññitaṃ.
85 . Visa bhesajjarukkhaṭṭho, ahi ḍaṃseyyasosato;
Yathā tasseva paṇṇādiṃ, khādetvā visa mujjahe.
86 .
Eva ṃ rāgo samuppajje, k āye gandh ādi v āsite;
Anto tasseva jegucchaṃ, cintetvā rāga mujjahe.
87 . Jigucchitena kāyena, apassanto jigucchata ṃ;
Unnameti avaññāti, avijjāya purakkhato.
88 . Āyatiṃ maggalābhāya, bījaṃ kareyya bhāvanaṃ;
Bījā bhāve kuto maggo, maggabījā hi bhāvanā.
89 .
Maggab ījo ap āyepi, nimmuggo samaye gate;
Ummujjitvāva buddhānaṃ, maggaṃ labheyya santike.
90 . Aj ījassa tu sa ṃsāro, d īghoyeva anantiko;
Tasmāhi bhāvanābījaṃ, kareyya mocanatthiko.
91 . Abhiṇha pīḷitaṃ rāgaṃ, asubhāya nivāraye;
Mandīhutvā pahīyeyya, rāgo asubha bhīruko.
92 . Mājegucchaṃ mamāyetha, sāva jegucchamāmako;
Ananta dukkha māpādi, jegucchita mamāyanā.
93 . Maṃsalaggo tacacchanno,
Nhārubandho ṭṭhipuñjako;
Moheti chaviyā lokaṃ,
Mahādukkho sa mohito.
94 . Nhāruṭṭhi taca maṃsehi, rāgavaḍḍhaki saṅkhate;
Gehe rogā putī pāpā, vasanti kucchitā sadā.
95 . Luṅgantā vīsa bhūdhātū, pittādī dvādasambuva;
Tāpaṃ jiraṃ dahaṃ pakkaṃ, caturaggi chavāyukā.
96 . Adhoddhaṃ kucchi koṭṭhāsā,
Aṅgacārīca pāṇakā;
Dhātuyoyeva kāyesmiṃ,
Dvitālīsa anaññakā.
97 . Yathā bahi tathā ajjhattaṃ, dhātū bhvāpā nalānilā;
Name nāhaṃ naattāti, saṃmaseyya punappunanti.
4. Mettābhāvanāniddesa
1. Mettā bhāvana micchampi, suṇa buddhavaco yidaṃ;
Dosa niggahaṇatthāya, doso mettāyaverihi.
2. Akkocchimaṃ avadhimaṃ, ajinimaṃ ahāsime;
Yeca ta ṃ upanayhanti, vera ṃ tesa ṃ nasammati.
3. Akkocchimaṃ avadhimaṃ, ajinimaṃ ahāsime;
Yecataṃ nupanayhanti, veraṃ tesaṃ upasammati.
4. Nahiverena verāni, sammantidha kudācana;
Averenaca sammanti, esadhammo sanantano.
5.
Pareca navij ānanti, maya mettha yam āmase;
Yeca tattha vijānanti, tato sammanti medhagā.
6. Kuddho attha ṃ naj ānāti, kuddho dhamma ṃ napassati;
Sadā andhatamaṃ hoti, yaṃkodho sahatenaraṃ.
7. Ubhinna matthaṃ carati, attanoca parassaca;
Paraṃ saṃkuppitaṃ ñatvā, yo sato upasammati.
8.
Tasseva tena p āpiyyo, yo kuddha ṃ pa ṭikujjhati;
Kuddhaṃ apaṭikujjhanto, saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ.
9. Khant ī parama ṃ tapo titikkh ā,
Nibbānaṃ paramaṃ vadanti buddhā;
Nahi pabbajito parūpaghātī,
Nasamaṇo hoti paraṃ viheṭhayanto.
10 .
Akodhena jine kodha ṃ, as ādhu ṃ sādhun ā jine;
Jine kadariyaṃ dānena, saccenā likavādinaṃ.
11 . Yo ve uppatita ṃ kodha ṃ, ratha ṃ bhanta ṃva v āraye;
Ta mahaṃ sārathī brūmi, rasmiggāho itarojano.
12 . Purisassa hi j ātassa, kudh ārī jāyate mukhe;
Yāya chindati attānaṃ, bālo dubbhāsitaṃbhaṇaṃ.
13 . Selo yathā ekagghano, vātena nasamīrati;
Evaṃ nindā pasaṃsāsu, nasamiñjanti paṇḍitā.
14 . Samānabhāgaṃ krubbetha, gāme akkuṭṭha vanditaṃ;
Manopadosaṃ rakkheyya, santo anuṇṇato siyā.
15 . Naparo paraṃ nikuppetha, nātimaññetha katthaci nakiñci;
Byārosanā paṭighasaññā, naññamaññassa dukkha miccheyya.
16 . Mātā yathā niyaṃ putta,
Māyusā ekaputta manurakkhe;
Evampi sabba bhūtesu,
Mānasaṃ bhāvaye aparimāṇaṃ.
17 . Sutvāna dusito bahuṃ vācaṃ,
Samaṇānaṃvā puthujanānaṃ;
Pharusena hi na paṭivajjā,
Na hi santo paṭiseniṃ karonti.
18 . Saccaṃ bhaṇe nakujjheyya, dajjā appampi yācito;
Etehi tīhi ṭhānehi, gacche devāna santike.
19 . Na paresa ṃ vilom āni, na paresa ṃ kat ākata ṃ ;
Attanova avekkheyya, katāni akatānica.
20 . Su dasaṃ vajjamaññesaṃ, attano pana duddasaṃ;
Paresañhi so vajjāni, ophunāti yathā bhusaṃ;
Attano pana chādeti, kaliṃva kitavā saṭṭho.
21 .
Nidh īna ṃ va pavatt āna ṃ , ya ṃ passe vajjadassina ṃ ;
Niggayhavādiṃ medhāviṃ, tādisaṃ paṇḍitaṃ bhaje.
22 . Tādisa ṃ bhajam ānassa,
Seyyohoti napāpiyo;
Iti vuttaṃ munindena,
Tilokaggena satthunā.
23 .
Mett ā gandhena v āsento,
Dosaṃ dūrekare budho;
Dūrāsannesu sabbesu,
Attano verikesupi.
24 .
Hane dos ū pan āhāni, anattha k ārak āni hi;
Tesva santesu sabbesu, mettāhoti sunimmalā.
25 . Sata ṃ dujjana v ākyehi, namano y āti vikriya ṃ ;
Nahitāpayituṃ sakkā, gaṅgānadiṃ tiṇukkayā.
26 . Nahi nind ā pasa ṃ sāhi, sata ṃ manovik ārat ā;
Na kadācipi kampeyya, vātehi selapabbato.
27 . Nadiya ṃ khuddak ā nāvā, vic īhi unnatonat ā;
Mahānāvā nakampanti, mahantīhi vicīhipi.
28 . Loke pasaṃsa nindāhi, dujjanovunnatonato;
Santopañño nacalati, mahānindā thutīhipi.
29 . Seloselo nileheva,
Vaṇṇāvaṇṇā asassatā;
Lābhālābhā sukhādukkhā,
Yasāyasā nakampati.
30 .
Kham ādhagga karetassa, dujjano ki ṃ karissati;
Atiṇe patito aggi, sayameva pasambhati.
31 . Sayameva sakattānaṃ, maccubbhayena tacchatu;
Māññe tacchatu dosena, kimatthaṃ aññatacchanaṃ.
32 . Māññe taccha tudosena, naseyyo aññatacchanaṃ;
Māñño taṃ ahibyaggheva, domanassena bhāyatu.
33 . Nissāya garukātabbaṃ, bahūnaṃ pāpamocanaṃ;
Acāpallena santena, garukātabbataṃ vaje.
34 . Nissāya garukātabbaṃ, bahūnaṃ puññavaḍḍhanaṃ;
Garukātabbataṃ gacche, dhītiyā sīla guttiyā.
35 . Santa ṃ hi s īlava ṃ dh īti ṃ , hirottappena bh āyati;
Dujjanaṃ domanassena, ahibyaggheva bhāyati.
36 . Napharusāya vācāya, aññe dameyya paṇḍito;
Attānaṃva dametvāna, aññe saṇhena ovade.
37 . Citte saṇhe asaṇhāpi, navācāpharusā bhave;
Tasmā ovā danādīsu, rakkheyya thaddhacittato.
38 .
Att āna movadatth āya, sikkheyya buddhabh āsita ṃ ;
Parampi anukampāya, icchanto anusāsaye.
39 . Añña ṃ naniggahe kiñci, sutena pa ṭipattiy ā;
Attaniggahaṇaṃ seyyo, nunnameyya jinoraso.
40 . Nāvīkareyya dosaṃvā, lobhaṃ mānaṃ sakaṃmalaṃ;
Māññe maññantu taṃ disvā, cirappabba jito nuti.
41 .
Kakacena ttachedente, verikepinadosaye;
Iccovādaṃ munindassa, sampaṭiccha jinoraso.
42 . Ver ī accupan āhīpi, r ūpeva dukkhak ārako;
Na tva tabbisaye nāme, dukkhaṃ mākari cetasi.
43 . Verī tibandha veropi, iheva dukkhakārako;
Bhavantaraṃ naanveti, sakammunā gato hiso.
44 . Dosotu iha pīḷetvā,
Dukkhāvaho bhavebhave;
Mahānattha karaṃ dosaṃ,
Kasmā vaḍḍheti cetasi.
45 .
Mett āsītambusekena, jinov āda manussara ṃ ;
Mahā nattha karaṃ dosaṃ, nibbāyatu sa cetasi.
46 . Chaddanto luddakaṃ pāpaṃ, bhūridattohi tuṇḍikaṃ;
Dhammapālo khami tātaṃ, kapindo kandaro pataṃ.
47 . Asaṅkhyeyya ttabhāvesu, paravajjaṃ titikkhato;
Nāthassa pāramiṃ khantiṃ, saraṃ dhīro titikkhatu.
48 . Sāsane ciravāsena, evaṃ niddosakā iti;
Tuvaṃ paṭicca maññantu, sāsane sappayojanaṃ.
49 . Sāsane cira vāsāpi, mādisāva ime iti;
Tamāgamma namaññantu, sāsane nippayojanaṃ.
50 . Dve usetīti doso so, saparaṃ dayhate dvayaṃ;
Pahātabbo sa sabbesu, parattha sattha micchatā.
51 .
Paradinnehi no āyu, ti ṭṭ hate n āttano vas ā;
Paravajjaṃ khametabbaṃ, nasādhu aññavirodhito.
52 . Jeguccha kkosa nind āni, b ālo ga ṇhāti akkhamo;
Khamantotu naga ṇhāti, j āna ṃ jegucchit āniti.
53 . Paradinn āni vacc āni, p ābhatanti nakocipi;
Gaṇheyyevaṃ duruttāni, agaṇhanto khame sato.
54 . Nadi kallola viciyo, tīraṃ patvā samantidha;
Sabbe uppatitā dosā, khantipatvā samanti te.
55 . Dosummattaka vācāya, nummatto kiṃkarissati;
Bhave yyummattako sova, tādisaṃ vacanaṃ bhaṇaṃ.
56 .
Kodhano akkhamo añña, du ṭṭ hasaññ ī bhay āluko;
Gāmamajjhe aḷakkova, tathā māhohi taṃ jaha.
57 . Mett āluko kham āsīlo,
Sabbaṭṭhānesunibbhayo;
Parattha sattha micchanto,
Khanti mettañca bhāvaye.
58 . Parakkosāni nindāni, taṃva paccenti nāññagū;
Khittaṃpaṃsuva vātuddhaṃ, garukaṃ kiṃ khamāyate.
59 .
Akkosantoca nind īca, p īḷ ito saka kammun ā;
Idha peccaca nīceyyo, naṃnayaṃ gaṇhi akkhamo.
60 . Akkoso ma ṃ na āgacchi,
Tassevā natthakārako;
Iti ñatvāva sappañño,
Akkosaṃ na garuṃ kare.
61 .
Vik ārāpatti micchanto, ver ī bahu mupakkami;
Māmittavasa manvehi, nibbikāro tuvaṃbhava.
62 . Mettambun ā saddosoca, paradosoca sammati;
Mettāsekena sabbesu, sabbatoggiṃ nipāraye.
63 . Sadosa paradosaggi ṃ , sabbato disato ṭṭ hita ṃ ;
Mettā toyena vāreyya, siyā nibbuti sabbadhi.
64 . Nagame attano aggi ṃ , paraggi ṃ vāpi n āgame;
Mettambunāva nibbātu, saparaggi dvayaṃ bhusaṃ.
65 . Gu ṇī gu ṇī nandind āya, pasa ṃ sāya gu ṇī gu ṇī ;
Nindaṃnindaṃ nakuppeyya, nasādiye thutiṃ thutiṃ.
66 . Guṇaṃ nindāya nāsetuṃ, nasakkā koci kussako;
Vaḍḍhetuṃvā pasaṃsāya, garuṃkare na taṃdvayaṃ.
67 . Dosabbhā mala sañchanno, mettācando na rocati;
Taṃmuttassa tu etassa, atissaya pabhāvato.
68 . Su sutta buddha supinā, dvepiyā gutti nākkamo;
Samādhi sumukhā muḷhā, brahmā tyekā dasa gguṇā.
69 . Sītaṃ karotu mettāya, cakkhuṃ lābhetu paññāya;
Mākāsinippabhe caññe, cando hohi gategate.
70 . D ūrāsannesu sabbesu, metta ṃ pesetu p ābhata ṃ ;
Dhammaṃ desetu pattānaṃ, cando hohi gategate.
71 . Sampattānaṃ malaṃ dhova, sītaṃkare sadādayo;
Uccanīce navisese, jalassamo gategate.
72 . Asaassatesu phuṭṭhesu, lokadhammesu aṭṭhasu;
Patiṭṭho nibbikāro tvaṃ, pathavīsadiso bhava.
73 .
N ākāsi kalaha ṃ sil ā, sad ā kenaci niccal ā;
Mettāyanto khamāyanto, mahāsilaṃ guruṃkare.
74 . Sil āva sīlav ā hotu, durutt āni titikkhatu;
Paccutte dosasaṃvaḍḍho, anuttova pasambhati.
75 . Sabbe ahaṃva icchanti, sattā sukhanti ñātuna;
Bhāveyya kamato mettaṃ, piya majjhatta verike.
76 .
Sabbe tasanti da ṇḍ assa, sabbe bh āyanti maccuno;
Attānaṃ upamaṃ katvā, nahaneyya naghātaye.
77 . Sukha k ām āni bh ūtāni,
Yodaṇḍena vihiṃsati;
Attano sukha mesāno,
Pecca so nalabhesukhaṃ.
78 .
Aver ā by āpajj ā nīgho, sukh ī cassa ṃ aha ṃ va me;
Hitakāmā tathā assu, majjhattā verinopica.
79 . M ātaro bh ātaro ñ ātī, dāyako p āsak āpica;
Sukhīhontūti bhāveyya, caje tesuca lagganaṃ.
80 . Doso mett āya d ūrāri, ta ṇhā ā sanna verik ā;
Taṇhaṃ piyesu vāreyya, dosaṃ verīsu mettiko.
81 . Ekuddese kakammāca, sissā ācariyā sukhī;
Hontu sabrahmacārīca, teca ññoñña hitāvahā.
82 . Rājānoca amaccāca, gāme issariyā sukhī;
Bhavantu devatāyoca, tehi surakkhito sukho.
83 . Mayaṃ yena suguttāva,
Sukhitā raṭṭhavāsino;
Sukhī kalla tthu sorājā,
Tejavanto cirāyuko.
84 . Raṭṭha piṇḍena jīvāma, raṭṭhavāsī sukhantuti;
Bhāveyyevaṃ amoghaṃva, raṭṭhapiṇḍaṃ subhuñjati.
85 . Āpāyikā bahū santi, mātāpitādi pubbakā;
Tecaññeca sukhīnīghā, ssva byāpajjā averino.
86 . Sattā bhūtāca pāṇāca, puggalā attabhāvikā;
Thī pū riyā nariyāca, devānarā nipātikā.
87 . Aver ā hontu by āpajj ā, an īgh āca sukh ī ime;
Attānaṃ parihārantu, catudhā iti bhāvaye.
88 . Puratthimāya disāya, sabbesattā averino;
Abyāpajjā sukhīnīghā, hontūti tāva bhāvaye.
89 . Puratthimāya disāya, sabbepāṇātiādinā;
Dvādasakkhattuṃ bhāveyya, sesāsupi ayaṃnayo.
90 .
Catuddis ā nudis ā dho, uddha ṃ satt āca p āṇ ino;
Bhūtāca puggalā atta, bhāvī sabbe thi pūrisā.
91 . Ariy ā ariy ā dev ā, nar āca vinip ātik ā;
Averā byāpajjā nīghā, sukhattāca bhavantu te.
92 . Catuddisā nudisā dho, uddhanti dasakedisi;
Dvādase te paricchijja, bhāveyya puggale budho.
93 .
Mett ā vassena temetu, pajjuntoviya sabbadhi;
Mākiñci parivajjehi, evaṃ mettā subhāvitā.
94 . Pañc ā nodhi sattodhis ā, siyu ṃ dv ādasapuggal ā;
Ntu catūhesu bhāvetvā, aṭṭhatālīsakā siyuṃ.
95 . Dasakedisi tāmettā, catussata asītiyo;
Aṭṭhatālīsāhi pañca, satā ṭṭhavīsa sādhikā.
96 . Dukkhite karuṇaṃ brūhe, muditaṃ sukhite jane;
Mettāceva upekkhāca, ubho ubhosu bhāvitā.
97 . Brahmavāsīti vattabbo, tesvaññatara vāsito;
Gandhabhūtesu so loke, brahmāviya virocati.
Appamādāvaha pakiṇṇakaniddesa
1.
Sa ṃ vijjanti dha lokasmi ṃ ,
Bahū jīvitakappanā;
Gahetvā patta muñcho yo,
Jīvikānaṃ sa lāmako.
2.
Sukul āca tadupag ā, kāmabhog ā napekkhino;
Na bhayaṭṭā na iṇaṭṭā, neva ājīva kāraṇā.
3. N āla ṃ va gihin ā brahma, cariy āya akha ṇḍ ita ṃ ;
Gharāvāso tisambādho, pabbajjāva nirālayā.
4. Bhavapaṅkā pamuccāma, tivittiṇṇā bhayānakā;
Paṭipatti yimāyāti, katvā tadupagā ime.
5.
Utti ṭṭ he nappamajjeyya, dhamma ṃ carita ṃ sucare;
Dhammacārī sukhaṃseti, asmiṃloke paramhica.
6. Sv āgat ā vata tebhikkh ū, patt ā sambuddhaputta ta ṃ ;
Gihi bandhana pucchijja, sukhit ā sāsane rat ā.
7. Katapuñña vises āva, ete suladdha dullabh ā;
Chaṭṭetvāpi mahārajjaṃ, nedisaṃ laddha maññadā.
8. Svāgatā sugatī hontu, māduggatī pamādino;
Dussīlā ce gamissanti, apāyaṃ tibhayānakaṃ.
9. Gihibhogā parīhinno, sāmaññattañca dūbhato;
Paridhaṃsamāno pakireti, chavālātaṃva nassati.
10 .
Kuso yath ā duggahito, hatthamev ā nukantati;
Sāmaññaṃ dupparāmaṭṭhaṃ, nirayā yupa kaḍḍhati.
11 . Ya ṃkiñci sithila ṃ kamma ṃ, sa ṃkili ṭṭ hañca ya ṃkata ṃ;
Saṅkassaraṃ brahmacariyaṃ, nataṃhoti mahapphalaṃ.
12 . Kariyāce kariyā venaṃ, daḷhamenaṃ parakkame;
Sithilohi paribbajo, bhiyyo ākirate rajaṃ.
13 .
Iti vutta ṃ munindena, nussara ṃ ani vattito;
Sadā alina cittena, careyya buddhasāvako.
14 . Rāga ṃ asubhacint āya, dosa ṃ mett āya v āraye;
Maraṇena dhajaṃmānaṃ, sambuddhe tikkha saddhiko.
15 . Asubhā kāmavitakkaṃ, mettā byāpāda takkitaṃ;
Vihiṃsaṃ karuṇāyeva, nivāreyya sadāsato.
16 . Buddhāṇatti sadātīto, micchāvitakka pīḷito;
Pāpadhammehi saṃkiṇṇo, soniccāpāya gāmiko.
17 . Dhovitvā pattimalāni, punātikkama saṃvuto;
Micchāvitakka sañchedī, dūro apāya gāmito.
18 . Khīṇāsavatta buddhattaṃ, niyyānika ntarā yikaṃ;
Sīhanādaṃ catuṭṭhāne, vesārajjo jino nadi.
19 . Sīlaṃ niyyānikaṃ nāma, āpatti antarāyikaṃ;
Antarāya manāpajja, niyyāneva patiṭṭhatu.
20 .
Niyy ānik āca asubh ā, subhasaññ ā ntar āyik ā;
Antarāya manāpajja, niyyāneva patiṭṭhatu.
21 . Nānāpatti paki ṇṇ opi, p ārājik ā vasesako;
So mityatta paṇīdhīhi, lajjīyeva visodhako.
22 . Alajj īkamma ki ṇṇ opi,
Saṃvejetvā sumittiko;
Lajjīyeva visodhento,
Matakova asodhako.
23 .
Yo pubbeva pamajjitv ā, pacch āso nappamajjati;
Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhāmuttovacandimā.
24 . Dhura ṃkatv ā dhipatayo, yo puññesu parakkame;
Tassa niyy ānika ṃ kamma ṃ, ki ṃnāmaka ṃ nasijjhate.
25 . Paccate munino bhatta ṃ, thoka ṃthoka ṃ ghareghare;
Piṇḍikāyeva jīvantu, māpajjantu anesanaṃ.
26 . Dhoveyyā pattimagāni, vuṭṭhāna desanambuhi;
Saṃvarissanti cittena, sīlaṃ dhotassa nimmalaṃ.
27 . Buddhāṇātikkamāpatti, niggahe rāgadosake;
Natthi sañcicca āpatti, lajīva so pavuccati.
28 .
Vāṇ ijja kasik ādīhi, n āhāre ṭṭ hi dhas āsane;
Dhura dvayaṃva kiccaṃ taṃ, nāññakiccehi hāpaye.
29 . Nigga ṇheyya saka ṃcitta ṃ, ki ṭṭ hādi ṃ viya duppasu ṃ;
Satimā sampajānoca, care sabbiriyāpathe.
30 . Yathā thambhe nibandheyya, vacchaṃ damaṃ naro idha;
Bandheyyevaṃ sakaṃcittaṃ, satiyā rammaṇe daḷhaṃ.
31 .
Adhis īlādhicitt āna ṃ, adhipaññ āya sikkhana ṃ;
Bhikkhu kiccattayaṃ etaṃ, karontova subhikkhuko.
32 . Pañc āṭṭ ha dasa s īlāni, n ādhis īla ṃ taduttari;
Pātimokkhaṃ adhisīlaṃ, pabbatā dhika meruva.
33 . Pātimokkhaṃ visodhento, appeva jīvitaṃ jahe;
Paññattaṃ lokanāthena, nabhinde sīlasaṃvaraṃ.
34 . Sīlenā tikkamaṃ thullaṃ, pariyuṭṭhaṃ samādhinā;
Paññāyā nusayaṃ saṇhaṃ, kilesaṃ bhikkhu bhindati.
35 . Sāsanassādi sīlaṃva, majjhe tassa samādhiva;
Paññāva pariyosānaṃ, kalyāṇāva imetayo.
36 . Mahāpuññe ṭhitaṃ sīlaṃ, samādhi appanā gataṃ;
Catumagga yutā paññā, etaṃ sikkhattayaṃ mataṃ.
37 . Sīlanalakkhaṇaṃ sīlaṃ, dussīlya dhaṃsanaṃ rasaṃ;
Hirottappa padaṭṭhānaṃ, suci paccupaṭṭhānakaṃ.
38 .
Sas īlagutti nāthoca, dunnigaho vis ārado;
Dhammaṭṭhītīti pañcete, guṇā venayike matā.
39 . Ādi kalr āṇ a sa ṃved ī, sīlamatta ṭṭ ha bhikkhavo;
Uddhaṃ kalyāṇa lābhāya, alino anivattiko.
40 . Dhovitv ā pattimal āni, vu ṭṭ hāna desana mbuhi;
Suddhasīle ṭhitoyeva, evaṃ cinteyya paññavā.
41 . Sampuddhorasa putt āva, buddhuroj ā nuss āvan ā;
Sambhūtā pitu dāyādā, puttānāma sabhāvato.
42 . Kh īra ṃ pitv āva j īvanti, j ātāpi idha puttak ā;
Pariyatti jinakkhīraṃ, pitvāva jinaputtakā.
43 . Dāyoca nāma buddhassa, dhammāmisa vasādvidhā;
Maggañāṇā dayo dhammo, cattāro paccayāmisā.
44 . Cira m āmisa d āyādā, rājap ūjādi g āhino;
Dāyā missaggahaṃ nicchi, saddhamma garuko jino.
45 . Lakkha kappa catussaṅkhya, kālaṃ vicita niccitaṃ;
Dhammadāyaṃ navindamhā, buddhaputtāpi yemayaṃ.
46 . Buddhavārita dāyādā, saddhammadāya bāhirā;
Puttāpi satthudāsābhā, bhuttamattā hi dāsakā.
47 .
Bhaddanta rāhulasseva, d āya ṃ nopi ad ā jino;
Nādiyimhā pamādāya, taṃ dāyaṃ kusalantakaṃ.
48 . Dhammad āyādā mebhikkhave tumhebhavatha,
Māāmisa dāyādā;
Iti vuttaṃ munindena,
Sāvakesu dayāvatā.
49 . Imāya buddhavācāya, buddhasantaka taṃ sare;
Dvinnaṃ āmisaa dāyāda, bhāvassaca nivāraṇaṃ.
50 .
Rajje ca ṇḍā laputt āva, saddhammacakka vattino;
Puttā hontāpi dāyesmiṃ, nirāsā tiva ninditā.
51 . Micch ājīva sam āpann ā, acc āsā paccay āmise;
Mahājānīya sampattā, moghakatvā tidullabhaṃ.
52 . Gihik āme pah āyāgo, paravantosu laggito;
Gaṅgātiṇṇo taḷākamhi, nimuggovā tinindito.
53 . Cīvare pi ṇḍ ap āteca, paccaye sayan āsane;
Etesu taṇha mākāsi, mālokaṃ punarāgami.
54 . Itivutt ā nus ārena, paccavekkha ṇa suddhiy ā;
Āmisesu hane āsaṃ, puttamaṃsu pamaṃ saraṃ.
55 . Seyyo ayoguḷo bhutto,
Tatto aggisikhūpamo;
Yañce bhuñjeyya dussīlo,
Raṭṭhapiṇḍaṃ asaññato.
56 .
Itivutta ṃ nucintento, vajje duss īla bh āvato;
Sīle ṭhitova bhuñjeyya, māditta guḷakaṃ gili.
57 . Annāna matho pānānaṃ,
Khādanīyāna mathopi vatthānaṃ;
Laddhāna sannidhiṃ kariyā,
Naca parittase tāni alabhamāno.
58 .
Aññ āhi lābhupanis ā, aññ ā nibb āna g āmin ī;
Sakkāraṃ nābhinandeyya, viveka manubrūhaye.
59 . Akatv ā āmise āsa ṃ,
Saddhammeyeva āsiko;
Appamatto samāraddho,
Dhammad āya ṃ labhissati.
60 . Pariyatti ṃ vin ā seyya ṃ, nalabhanti budh āapi;
Seyyatthikova sikkheyya, neva pūjādi kāraṇā.
61 . Bhavanissaraṇatthaṃva, sikkhe nā laggadūpamo;
Tathūpamāya sikkhanto, apāyesu patissati.
62 . Sikkhitena amānatthaṃ, nasādhu mānathaddhiko;
Mudubhāvāya sikkhitvā, damento muduko bhave.
63 .
Rāga ṃ dosa ṃ dhaja ṃmāna ṃ, sikkhantopi vivajjaye;
Daharāpi hi miyyanti, natthi vassaggato mataṃ.
64 . Saddha ṃtikkheyya buddhena, r āga ṃ asubha cintay ā;
Maraṇena dhajaṃmānaṃ, dosaṃ mettāya vāraye.
65 . Etehi caturakkhehi, ganthaṃ sikkheyya saṃ vuto;
Sikkhantassehi rakkhehi, nakoci saṃkilesiko.
66 .
Buddhav ācampi sajjh āya, etepi manas īkara;
Vutto dhammavihārīti, ediso sāsane varo.
67 . Gar ūna mupadesena,
Caturakkho susīlavā;
Appassutopi pāsaṃso,
Bhiyyoyeva bahussuto.
68 .
Sāta ṃ sevakkha ṇevappa ṃ, ta ṃhetv ā nant ādukkhanti;
Dhīro āsaṃ hane kāme, khuradhāramadhūpame.
69 . Yodha k āme sukha ṃmaññi,
Na so dukkhā vimuccati;
Mātāhi byaggha manvento,
Vacho mutto kathaṃbhayā.
70 .
Tiracch ā peta laddhabbe, n āsa ṃ kāmasukhe kare;
Bhāyitabba sukhaṃ tañhi, tasmiṃ laggā mahātapā.
71 . Laddh ā kāmasukha ṃ bālā, pamodanti napa ṇḍ it ā;
Pasupakkhībhi laddhabbaṃ, anantadukkha kāraṇaṃ.
72 . Laddh ā dhammarati ṃviññ ū, modanti na apa ṇḍ it ā;
Anoma satta paribhogaṃ, bhaganissaraṇāvahaṃ.
73 . Hīnakammaṃ paṭicchannaṃ, kāmassādaṃ napatthaye;
Dhamme pītiñca pāmojjaṃ, pattheyya sādhusampato.
74 . Pariggaṇhanti yekāme, hiṃ santite tadatthikā;
Pariccattaṃ na hiṃ santi, muttaṃ vaṇṇenti sādhavo.
75 . Niccupakkamma puṭṭhopi, kāyo verīvasā nugo;
Aciraṃyeva bhūsāyī, yuttova ta mupekkhituṃ.
76 . Rakkhitopi aguttova, kāyo bhayamukhe ṭhito;
Tasmā kāya mupekkhitvā, caredhamma machambhito.
77 . Pu ṭṭ ho pu ṭṭ hopi ya ṃkāyo, bhuvi rog āsay īsay ī;
Kataṃkataṃ mudhāto na, tadatthaṃ duccare care.
78 . Pāpaṃ karoti yobālo,
Puṭṭhuṃ kāyaṃ tidubbharaṃ;
Bhūmyaṃ kāyaṃ ṭhapetvāna,
Anātho so apāyiko.
79 . Verīvasā nugaṃ kāyaṃ,
Bālo poseti duccaro;
Posento niraye pakko,
Kāyo bhūmyaṃ vikāragū.
80 . Pāpaṃ mākara kāyatthaṃ, kāyo verī vasānugo;
Bhūmyaṃ sessati vekārī, pāpiko nirayaṃ gato.
81 . Amayhaṃ mayhasaññāya,
Kāyaṃ rogavasānugaṃ;
Posaṃ patto mahājāniṃ,
Nokāso dhamma mikkhituṃ.
82 .
Kāyāpekkh āya nok āso,
Dhammaṃ daṭṭhuṃ rahogato;
Upekkhāyeva okāso,
Dukkhitā mha apekkhayā.
83 .
Citta sa ṃsodhak ā pakk ā, kāyasa ṃsodhak ā nav ā;
Sodhe cittaṃva pakkatthaṃ, nakāyaṃ bhavabhīruko.
84 . Cittasa ṅkhara ṇaṃ sādhu, ta ṃ sa ṅkhata ṃ pabhassara ṃ;
Nasādhu kāyasaṅkhāro, saṅkhatopyasubhova so.
85 . Sabhāva malinaṃ kāyaṃ, nimmalāya kathaṃ kare;
Āgantumalinaṃ cittaṃ, sakkā kātuṃ sunimmalaṃ.
86 . Ādhibyādhi parotāya, ajjasvevā vināsinā;
Kohināma sarīrāya, dhammāpetaṃ samācare.
87 . Sabhāvajegucchaṃ kāyaṃ, sobhetuṃnevasakkuṇe;
Cittaṃ vā laṅkataṃ sobhaṃ, sīlādi gandhavāsitaṃ.
88 . Sace bhāyatha dukkhassa, sace vo dukkha mappiyaṃ;
Mākattha pāpakaṃ kammaṃ, āvivā yadivā raho.
89 . Kilesā gantumalaṃcittaṃ, pabhassara sabhāvikaṃ;
Tadāgantumalaṃ dhova, cittaṃ dhote pabhassaraṃ.
90 .
Kiles ā gantumala ṃcitta ṃ, upakkamena sodhaye;
Suvisuddha manāyeva, uttariṃsu bhavaṇṇavā.
91 . Kāye malamupekkh āya, citte mala ṃva dhovatu;
Citte hi nimmalesanto, pūtikāyopi pūjito.
92 . Kāyaroga ṃ titikkh āya, cittaroga ṃ cikicchatu;
Sukhito k āyarog īpi, citte nir āmaye sati.
Caturārakkhadīpanī
Kāyapaccavekkhaṇā
1. Dussīlakathā,
2. Sīlānisaṃsakathā,
3. Anūsāsanakathā,
4. Āvāsikācārakathā,
5. Paccayanissaggakathā,
6. Pātimokkhakathā,
7. Dāyakovādakathā,
Paṇāmapaṭiñā
1. Cakkavāḷa nahutā ga, devāli gaṇa cumbito;
Buddha pādambujo ṭhātu, sīse dayā tigandhajo.
2. Nanta cakkavāḷa bbhugga, guṇa sanniccitaṃ jinaṃ;
Vande tappūjitaṃ dhammaṃ, tajjaṃ saṅghañca nimmalaṃ.
3. Vakkhāmi caturārakkhaṃ, sambuddha vacana nvayaṃ;
Appamādāvahaṃ etaṃ, sottabbaṃ bhavabhīruhi.
4. Buddhānussati maraṇā, bhubhā mettāca bhāvanā;
Appamādāya ārakkhā, catasso mānitā sataṃ.
1. Buddhānūssati bhāvanā,
2. Maraṇassati bhāvanā,
3. Asubha bhāvanā,
4. Mettā bhāvanā,
5. Buddhovādaṃ saritvāva, maccubbiggā sukhesino;
Sītā sītataraṃ yanti, subhamettambusi-ṭṭhitā.
6. Maraṇaggi vāraṇambu, sambuddhavacanaṃ yidaṃ;
Bahū tadaggi santattā, sītāvāsuṃ tadambunā.
7. Saddhaṃ buddhena tejetvā, mānaṃ maraṇacintayā;
Asubhāya hane rāgaṃ, dosaṃ mettāya paññavā.
1. Buddhānussati niddesa
1. Araha ṃ samm āsambuddho, vijjakkhi cara ṇappado;
Sugato sugado satthā, sabbaññū bhagavādamo.
2. Ārakattārihantattā, pāpākārakatoraho;
Hata cakkārato pūjā, rahattā cārahaṃ name.
3. Samutte jiya gihīnaṃ, anupubbikatho jino;
Adāsi paramaṃ tuṭṭhiṃ, saccāni dassayaṃ divā.
4.
Bhikkh ūna ṃ pa ṭhame y āme, p āyesi amatāgada ṃ;
Jātikhettāga devānaṃ, kaṅkhacchedo sa majjhime;
5. Ādo phalasukha ṃ vedi, majjhe seyya mak ā jino;
Veneyyo lokanaṃ ante, pacchimepi tidhā kate.
6. Khedaṃ agaṇayaṃ nātho, pañca buddhakataṃ vahaṃ;
Satthasiddho paratthaṃva, byāvaṭo sumahādayo.
7.
Ca ṅkamitv ā nis īditv ā, rattiṃdivañca jh āyitu ṃ;
Supituṃ majjhayāmeva, buddho bhikkhūna movadi.
8. Nāla mālasitu ṃ tassa, mah āvīrassa s āsane;
Pamādāya munindassa, kataññū sādhu sammato.
9. Anaññātassa ñātāya, apattassaca pattiyā;
Ārabhetuṃva no yutto, appamatto rahogato.
10 .Ārabbhatha nikkamatha, yuñjatha buddhasāsane;
Dhunātha maccuno senaṃ, naḷāgāraṃva kuñjaro.
11 .Yo imasmiṃ dhammavinaye, appamatto vihissati;
Pahāya jāti saṃsāraṃ, dukkhassantaṃ karissati;
12 .Iti uyyojanaṃ mhākaṃ, muttassa muttiyā saraṃ;
Nayuttova pamādāya, mahādayassa satthuno.
13 .Suttena dubbitakkena, akicca karaṇenavā;
Mogha kālakkhayo mando, dukkhassantaṃ kathaṃkare.
14 .
Ākāsa ṃ cakkav āḷañca, sattā buddhagu ṇā pica;
Anantānāma cattāro, paricchedo navijjati.
15 .Yath āpi nabha m ākāsa ṃ, aṅgularajjuya ṭṭhibhi;
Minetuṃ neva sakkoti, evaṃ kenaci tagguṇaṃ.
2. Maraṇassatiniddesa
1. Maraṇassati micchanto, tāva buddhavaco suṇa;
Avikkhittena cittena, sambuddha vacanaṃ hidaṃ.
2. Animitta manaññātaṃ, maccānaṃ idha jīvitaṃ;
Kasirañca parittañca, tañca dukkhena saṃyutaṃ.
3. Na hi so pakkamo atthi, yena jātā namiyyare;
Jarampi patvā maraṇaṃ, evaṃdhammā hi pāṇino.
4. Phalāna miva pakk āna ṃ, pāto patanato bhaya ṃ;
Evaṃ jātāna maccānaṃ, niccaṃ maraṇa to bhayaṃ.
5. Yathāpi kumbhakārassa, katā mattikabhājanā;
Sabbe bhedapariyantā, evaṃ maccāna jīvitaṃ.
6. Daharāca mahantāca, yebālā yeca paṇḍitā;
Sabbe maccuvasaṃ yanti, sabbe maccuparāyanā.
7.
Tesa ṃ maccuparetāna ṃ, gacchata ṃ paralokato;
Napitā tāyate puttaṃ, ñātivāpana ñātake;
8. Pekkhataññeva ñātīna ṃ, passa lālappata ṃ puthu;
Ekamekova maccānaṃ, go vajjhoviya niyyati.
9. Eva mabbhāhato loko, maccunāca jarāyaca;
Tasmā dhīrā nasocanti, viditvā loka pariyāyaṃ.
10 .
Aññepi passa gamane, yath ā kammupage nare;
Maccuno vasamāgamma, phandantevidha pāṇino.
11 .Yena yenahi maññanti,
Tatotassa hi aññathā;
Etādiso vinābhāvo,
Passa lokassa pariyāyanti.
[Sulla sutte vuttaṃ.]
12 .
Yath āpi selā vipulā,
Nabhaṃ āhacca paccatā;
Samantā anupari yeyyuṃ,
Nippothentā catuddisā.
13 .
Eva ṃ jar āca maccuca,
Adhivattanti pāṇine;
Khattiyebrāhmaṇe vesse,
Sudde caṇḍāla pakkuse;
Nakiñci parivajjeti,
Sabbamevā bhimaddati.
14 .Na tattha hatthi naṃ bhummi, na rathānaṃ napattiyā;
Na cāpi mantayuddhena, sakkā jetuṃ dhanenavā.
15 .Tasmāhi paṇḍito poso,
Sampassaṃ attha mattano;
Buddhe dhamme ca saṅgheca,
Dhīro saddaṃ nivesaye.
16 .Yo dhammacārī kāyena, vācāya uda cetasā;
Idhevanaṃ pasaṃsanti, paccasagge pamodatīti.
[Pabbatū mama sutte vuttaṃ.]
17 .Yathā vārivaho pūro, vahe rukkhe pakūlaje;
Eva ṃ jar āmara ṇena, vuyhante sabba p āṇ ino.
18 .Dahar āpi hi miyyanti,
Narāca athanāriyo;
Tattha ko visāseposo,
Daharo mhītijīvite.
19 .Sāya meke nidissanti, pāto diṭṭhā bahujjanā;
Pāto eke nadissanti, sāyaṃ diṭṭhā bahujjanā.
20 .Ajjeva kiccaṃ ātappaṃ, ko jaññā maraṇaṃ suve;
Nahi no saṅkaraṃ tena, mahāsenana maccunāti.
[Jātakesuvuttaṃ.]
21 .Natthetthañño nusāsanto, sayaṃvattāna movada;
Jineritā nusārena, bhikkhu saṃsāra bhīruko.
22 .Ahivāpi maṃ ḍaṃseyya, aññepi visadhārino;
Apiyāpica ghāteyyuṃ, uppajjeyyuṃ rujāpime.
23 .
Maccusen ā vudh āsa ṅkhy ā, bāhirajjhattu paddav ā;
Tehāyu pīḷitaṃchejjaṃ, marissa majjavā suve.
24 .Aḷakk ā hi gav ādīhi, cor ādīhi ar īhipi;
Abhiṇha sannipātehi, rujā chanavutīhipi.
25 .Bah ūna mupak ārehi, annodak ādikehipi;
Marissaṃ pīḷito niccaṃ, nirujjheyyāyu ajjavā.
26 .Bahv āvudhe visajjeti, nille ṇaṃ maccuniddayo;
Vasantaṃ bhavasaṅgāme, namutto koci āvudhā;
27 .Mahabbalā mah āpaññ ā, mahiddhik ā mahaddhan ā;
Namuttā sammāsambuddho, sabbalokādhipo api;
28 .Mayā samā navā vuddhā, tadāvudhehi te matā;
Tathā hampi marissāmi, leṇaṃ puññaṃva me kataṃ.
29 .Pathabyāpādayo dhātthū,
Āhārā bhojanādayo;
Sītuṇha mutunāmetaṃ,
Dosā pittasemhānilā.
30 .Dhātvāhāru tudosānaṃ, samatte vāyu tiṭṭhati;
Visame taṅkhaṇaññeva, chejja mappaṃ parādhinaṃ.
31 .Dhātvā hārutu dosānaṃ, visamā svepyakallako;
Ussāhe kallakāleva, kiṃkareyyaakallako;
32 .Uppajjeyyuṃ rujā svepi, asāto dukkhamā kharā;
Puretaraṃva ārabbhe, māpacchā anutāpanaṃ.
33 .Sattānaṃ nīcakammānaṃ, saraṇopi bhayaṅkaro;
Nīcānīcaṃ najānāmi, maraṇāsannatampica.
34 .Kamma pīḷita sattānaṃ, taṅkhaṇampi bhayubbhavo;
Mareyya majjav ā svev ā, nayuttova pamajjitu ṃ.
35 .Puññakkh īṇā pajā khippa ṃ, ahetun āpi nassaye;
Suddhacitto marissāmi, na kiliṭṭhena cetasā.
36 .Upacchedāpi me santi, bhavābhavacitā bahū;
Chejjaṃ tehāyu ajjāpi, sādhvāsumārabhe mataṃ;
37 .Kammā parādha sattānaṃ, vināse paccupaṭṭhite;
Anayo nayarūpena, buddhimākamya tiṭṭhati.
38 .
Mara ṇā sanna taññeva, cinteyya paññav ā sato;
Evaṃ cintayanto santo, napāpaṃ kattu mussahe.
39 .Mara ṇā sanna taññeva, cinteyya buddhas āvako;
Evaṃ cintayanto santo, kadācipi anuṇṇato.
40 .Addhāga maraṇaṃ pañño, puretaraṃva cintaye;
Kare kātabba kammañca, evaṃ so nānusocati.
41 .
Mara ṇā sanna saññ ī so, appamatto vicakkha ṇo;
Pattepi maraṇe kāle, na sammuḷho nasokavā.
42 .Mara ṇā sannasaññ ī so, sodheti attano mala ṃ;
Nimmalena cuto bhikkhu, natvevā pāya gāmiko.
43 .Sati āsanna maraṇe,
Dūrasaññī pamāda vā;
Yo karoti akātabbaṃ,
Tadā so atisocati.
44 .
Sati āsannamara ṇe, d ūrasaññ ī pam ādav ā;
Ākiṇṇo pāpadhammehi, pajjhāyi dummano tadā.
45 .Sati āsanna mara ṇe, du ṭṭho dosoti thaddhav ā;
Abhinandati sādeti, tadāso atidukkhito.
46 .Sati āsannamaraṇe, tuvaṭaṃ na cikicchati;
Sañciccāpatti māpanno, tadā so paridevati.
47 .Sati āsanna maraṇe, gihīhi navakehica;
Saṃsaṭṭho na nulomehi, svativassu mukho tadā.
48 .Sati āsanna maraṇe, kuhako kuladūsako;
Micchājīva samāpanno, dunnimittova so cuto.
49 .Sasokī sahanandīca, dukkhe dukkho sukhe sukho;
Gihikammesu ussukko, passaṃ gijjhakūṭaṃ cuto.
50 .Marissanti anāvajja, kilesātura pīḷito;
Kimikhajjavaṇo sāva, bhanto kiṃ sugatiṃ vaje.
51 .
Marissanti an āvajja, dhuradvaya ṃ na p ūrati;
Ganthaṃ vipassanaṃ tandī, kāruññoyeva so cuto.
52 .Marissanti an āvajja, kiles āna ṃ vas ānugo;
Sambuddh ā-ṇaṃ vītikkanto, k āruñño natthi tassamo.
53 . Marissanti an āvajja ṃ, dhanames ī adhammato;
Puññe cintāpi nuppajji, nirayaṃ so manaṃ gato.
54 . Mareyyanti anāvajjaṃ, dhanaṃ cini adhammato;
Citaṃ citaṃ ihevetaṃ, tasmiṃgiddho sa pettiko.
55 . Atthā gehe nivattante, susāne mittabandhavā;
Sukataṃ dukkataṃ kammaṃ, gacchanta manugacchati.
56 .
Mareyyanti an āvajja ṃ, ihattha ṃ vā nuyuñjati;
Samparāya manapekkho, sujuṃ vā pāyagāmiko.
57 . Mareyyanti sam āvajja, dhammato dhana mesati;
Puññakārī suladdhena, maraṇepi sa modati.
58 . Pañcasīla sadārakkho, yathābalañca dāyako;
Kāle uposathāvāso, so niccaṃ sugatiṃ vajje.
59 .
Dhov āpattimala ṃ khippa ṃ, maccu addh ā gamissati;
Micchāvitakka mucchijja, kara kātabbabhāvanaṃ.
60 . Atikkant ā bah ū ratyo, khepetv ā mama j īvita ṃ;
Mandāyunā pamādena, yutto viharituṃ kathaṃ.
61 . Hāsantaṃ nandi mattānaṃ, maccusandhīhi tacchaye;
Kucchi meyyacuto ajja, ko hāsananditabbako.
62 . Maccusenāvudhā saṅkhyā, maraṇābhimukho ahaṃ;
Accāyitabba kālo yaṃ, ikkhitabba mudikkhatu.
63 . Puremarāmi daṭṭhabbaṃ,
Dakkheyyaṃ maccu essati;
Accāyitabba kālo yaṃ,
Nokāso hāsatuṭṭhiyā.
64 . Ākiṇṇamaccusenānaṃ, ajja svevā vināsinaṃ;
Addhā pahāya gāmīnaṃ, kiṃ pamāda vihārinā.
65 . Khaṇamattova paccakkho, ajja svevā atissati;
Samparāyo atidīgho, paramparo anantiko.
66 . Khaṇamattova paccakkho, maccunā taṃ jahissati;
Pahāya gamanīye-smiṃ, mahussāho niratthako.
67 . Samparāyo atidīgho, apātheyye suduttaro;
Mahussāhena kātabbo, tadattho dīghadassinā.
68 . Saddhā bandhatu pātheyyaṃ, tadesanaṃ iheva hi;
Bhavantare nalabbheyya, apātheyya tidukkhito.
69 .
Sa ṃsāra tara ṇatth āya, maholump āni bandhatha;
Bhāvanā dāna sīlehi, tivittiṇṇo bhavaṇṇavo.
70 . Bhuñja ṃ bhuñja ṃ jana ṃ kāme,
Kālākālā-budhontako;
Kantekanteti maṃsāso,
Piva ṃpiva ṃva ka ṃ miga ṃ.
71 . Kāme kāmesanāyeyya,
Kālokālo mateṭṭhiyā;
Pūre pūretabbaṃ dhammaṃ,
Addhā addhāna saṃsaraṃ.
72 . Mareyyanti anubbiggo, pāpakaṃ kattumussahe;
Kareyya hāsanandiñca, cāpallañca pamāda vā.
73 . Mareyyamiti saṃviggo, leṇameva gavesati;
Na hāsi nevanandīca, na cāpallo kadācipi.
74 . Accuṭṭhita rujaggīhi, accāyāse bhayānake;
Nosadhe maraṇāsanne, katapuññaṃva sāta-daṃ.
75 . Ñātisaṅghā viyojentā, maraṇanta bhusāturā;
Sabbaṃ pahāya gantāpi, nanditabbāni puññino.
76 .
Passant ā sunimitt āni, p āka ṭā ni sakammun ā;
Sukhanti maraṇe kāle, numodantā katānica.
77 . Sāta -dātāni puññ āni, eva ṃ mahabbhaye api;
Sugatiṃ lahunetāni, kātabbāni puretaraṃ.
78 . Devad ūte pak āsetv ā, yamapu ṭṭ ho saya ṃkata ṃ;
Puññaṃ sarati ce satto, tadeva sugatiṃ vaje.
79 . Pāpa ka ḍḍ hampi niraye, mana ṃ dukkhagata ṃ paja ṃ;
Dukkhā moceti yaṃpuññaṃ, sadā kātabbameva taṃ.
80 . Pah āyaka ṃva puññañhi, pah ātabba ṃva p āpaka ṃ;
Taṃ padīpandhakāraṃva, dvayaṃ otvā khukaṃ viya.
81 . Ñātisaṅghā viyojentā, maraṇanta bhusāturā;
Sabbaṃ pahāya gantāro, bhayānakāni pāpino.
82 . Passantā dunnimittāni, pākaṭāni sakammunā;
Maraṇe atidukkhanti, nutāpentā katānica.
83 . Paṭipīḷāni pāpāni, evaṃ mahabbhaye sati;
Duggatiṃ lahunetāni, yuttova parivajjituṃ.
84 . Devadūte pakāsetvā, yamarājena pucchito;
Pamādassanti cikkhanto, mahaggimhi turaṃ pati.
85 . Puññaṃ akarivā māvā, yamarājinda pucchito;
Pamādassanti cikkhanto, mahādukkhaṃ turaṃ gami.
86 .
Pāpa ṃ akariv ā māvā, pucchito yamas āmin ā;
Pamādassanti cikkhanto, tattaṃ guḷaṃ turaṃ gili.
87 . Jātamatt ā tiji ṇṇā ca, ātur āca mat ā vudh ā;
Devad ūte ime pañca, disv ā sa ṃviggata ṃ vaje.
88 . Codit ā devad ūtehi, ye pamajjanti m ānav ā;
Te dīgharattaṃ socanti, hina kāyū pagānarā.
89 . Dhuradvaya manārabbha, gihikammādike rato;
Kathaṃ gijjhakūṭaṃ sesaṃ, petāvāsaṃ atissati.
90 . Pariyatti masikkhanto,
Nāraddho paṭipattiyaṃ;
Alaso dubbitakko so,
Kiṃ taṃselaṃ atissati.
92 . Mocanatthāya pabbajja, saṃkiliṭṭhā pamādino;
Sugatyāpica te bhaṭṭhā, atidūrāva muttito.
93 . Sīdanteva jale khittā, silā mahāva khuddakā;
Patanti khuddakenāpi, apāyaṃ pāpa kammunā.
94 . Patantā khuddakeneva, bahūhi puna pīḷitā;
Mokkhokāsaṃ navindanti, pāpaṃ khuddampi nācare.
95 .
Jegucchitth ūdar āgamma , pun āpi tattha niccag ū;
Dukkhāti dukkha saṃkiṇṇo, haṭṭhuṃ tuṭṭhuṃ nasakkuṇe.
96 . Atiby āpigu ṇo puñño,
Mahāyaso sirindharo;
Kucchiyaṃ retasi vāso,
Atīva lajjitabbako.
97 .
Maccudukkha ṃ kha ṇaṃyeva, atidukkha ṃ taduttari;
Mātugāmudare sandhi, patiṭṭhānaṃ bhayānakaṃ.
98 . Maccudukkha ṃ kha ṇaṃyeva, atidukkha ṃ cirattana ṃ;
Āma pakkantare sandhi, patiṭṭhānaṃ bhayānakaṃ.
99 . Duggatya ṃṭ hātu ta ṃdukkha ṃ, su ṇa uccakuleapi;
Kucchiyaṃ atisambādhe, jalābumhi jigucchite.
100 .Mi ḷha semh ādi sa ṃki ṇṇ e, ati duggandha v āsite;
Gūthakūpe kimīviya, tamejā mūlakammato.
101 .Param āṇ uk āyo ṭhāti, dukkh ī nerayiko viya;
Dhuvāturo sukhāmisso, āma pakkāsayantare;
102 .Vedanaṭṭova saṃvaḍḍho, acittoviya niccalo;
Dasamāsantare kacce, bahū maranti pāṇino.
103 .Paripakko pamuñcho so,
Atisambādha yonito;
Malākiṇṇena gattena,
Accāyāso vijāyati.
104 .
Eva ṃ maccuñca sandhiñca, vij āyanañca bherava ṃ;
Passaṃ nibbindanto santo, virajjeyya bhavanduke.
105 .Evaṃ maccuñca sandiñca, anussara mabhiṇhaso;
Rājaseṭṭhi bhavādimpi, naiccheyya tadanvitaṃ.
106 .Bhave dukkha macintetv ā, bhav āsāya pavattita ṃ;
Puññaṃ punappunaṃ deti, sandhiṃ na nibbutiṃ varaṃ.
107 .Bhave dukkhaṃ vibhāyitvā, nibbindena pavattitaṃ;
Puññaṃ bhava matikkamma, nibbānaṃ deti nibbutiṃ.
108 .Bhave dukkhaṃ saritvāna, maccusandhi sayādikaṃ;
Tibhavesu virajjeyyā, ditta geheva sāmiko.
109 .
Santo puññ āni karonto, sandhidukkha manussara ṃ;
Nibbinda yutta cittena, vajjeyya bhavasāta to.
110 .Puñña nibbatta ṭhānepi, jegucche sandhisambhavo;
Bhava sāta vasā tasmā, dhīro taṃ lagganaṃ caje.
3. Asubhabhāvanā niddesa
1. Sirimaṃ gaṇikaṃ disvā, dametuṃ rattacetasaṃ;
Dassetvā matasārīraṃ, tassā jino idaṃ bravi.
2. Caraṃvā yadivā tiṭṭhaṃ, nisinno udavā sayaṃ;
Samañcheti pasāreti, esā kāyassa iñjanā.
3. Aṭṭhi nhārūhi saṃyutto, taca maṃsāva lepano;
Chaviyā kāyo paṭicchanno, yathābhūtaṃ nadissati.
4. Antapūro darapūro, yakana peḷassa vatthino;
Hadayassa papphāsassa, vakkassa pihakassaca.
5.
Si ṅgh ānik āya khe ḷassa, sedassaca medassaca;
Lohitassa lasikāya, pittassaca vasāyaca.
6. Athassa navahi sotehi, asuci savati sabbad ā;
Akkhimhā akkhigūthako, kaṇṇamhā kaṇṇagūthako.
7. Si ṅgh ānik āca n āsato, mukhato vamati ekad ā;
Pittaṃ semhañca vamati, kāyamhā sedajallikā.
8. Athassa susira ṃ sīsa ṃ,
Matthaluṅgassa pūritaṃ;
Subhato naṃ maññati bālo,
Avijjāya purakkhato.
9.
Yad āca so mato seti,
Uddhumāto vinīlako;
Apaviddho susānasmiṃ,
Anapekkhā honti ñātayo.
10 . Khādanti naṃ suvānāca, siṅgālakāca kimiyo;
Kākā gijjhāca khādanti, yecaññe santi pāṇakā.
11 .
Sutv āna buddhavacana ṃ, bhikkhu paññ āṇ av ā idha;
Sokho naṃ parijānāti, yathābhūtañhi passati.
12 . Yath āida ṃ tath āeta ṃ, yath āeta ṃ tath āida ṃ;
Ajjhattañca bahiddh āca, k āye chanda ṃ vir ājaye.
13 . Chanda rāga viratto so, bhikkhu paññāṇavā idha;
Ajjhagā amataṃ santiṃ, nibbānaṃ pada maccutaṃ.
14 . Dvipādako yaṃ asuci, duggandho parihārati;
Nānākuṇapa paripūro, vissavanto tatotato.
15 .
Et ādisena kāyena, yo maññe unnametave;
Paraṃvā avajāneyya, kimaññatra adassanāti;
Kāya vicchandanīyasuttaṃ, vijayasuttantipi vattabbaṃ.
16 . Ra-akkharo siyāggimhi, rova aggiva āgato;
Tasmā rāgoti vattabbo, taṇhāva niccatāpikā.
17 . Abhiṇhameva rāgaggi, dayhate subhasaññinaṃ;
Kimikhajjavaṇo sāva, dukkhī rāgī sa sabbadā.
18 . Dukkhī piya maladdhāna, laddhāpya paripuṇṇato;
Natthi rāgaggikhandhassa, piyindhena hi puṇṇatā.
19 . Natthi rāgasamo aggi,
Iti vuttaṃ mahesinā;
Tena rāgagginā daḍḍho,
Sabbo loko tidukkhito.
20 . Ekassa pivitaṃ khīraṃ, catū dadhi jalā bahu;
Rāgahetu bhave sandhi, ṭṭhānaṃ anamataggikaṃ.
21 . Catūdami jalā bhiyyo, sīsacchedana lohitaṃ;
Rāgahetu bhave macca, bhayaṃ anamataggikaṃ.
22 . Ekassa rudato assu, catū dadhi jalā bahu;
Dukkhaṃ anamataggaṃva, taṃhetu paridevanaṃ.
23 . Tattāyo guḷa gilita, vadhaggi dayhanā dikaṃ;
Asaṅkhyeyyaṃ mahādukkhaṃ, taṃhetu niraye labhi.
24 .
Eka dvitti catu pañca, buddhupp ādepya mocita ṃ;
Khuppipāsita nijjhāmaṃ, labhi taṃhetu pettikaṃ.
25 . Tiracch āne as ūreca, dukkha ṃ nānāvidha ṃ labhi;
Namataggika saṃsāre, sabbantaṃ rāgahetukaṃ.
26 . Ekassekena kappena, puggalassa ṭṭ hi sañcayo;
Sace saṃhārito assa, vepulla pabbatādhiko.
27 . Eka kappe ida ṃ dukkha ṃ, nādikappesu k ākath ā;
Rāgo nanu mahāverī, bālo jano ta micchati.
28 . Rāgasuddhi asokoca, niddukkho ñ āyapattica;
Nibbānaṃ pañca paccakkhā, asubhāya phalā matā.
29 . Asubhaggahaṇaṃ jhāyī, mitā sindriya saṃvaro;
Somitya mukkaṭṭhāvācā, chaḷime rāga suddhiyā.
30 . Niccuggar āga rog īna ṃ, asubh ā vātulosadh ā;
Rāgayakkhābhi gayhānaṃ, asubhā manta muttaraṃ.
31 . Sajīvakāca nijjīvā, asubhā duvidhā matā;
Sajīvā kesalomādi, dasevime ajīvakā.
32 . Uddhumātaka vīnīlaṃ, vipubbakaṃ vichiddakaṃ;
Vikkhāyitaka vikkhittaṃ, hativikkhitta lohitaṃ.
33 .
Pu ḷuva ṭṭ hika miccesu, laddh ā aññatara ṃ sato;
Ratana vānapasseyya, yathā cetasi pākaṭaṃ.
34 . Mata ṃ khajja ṃ sa ma ṃsañca, nilohita ṃ nima ṃsaka ṃ;
Vikkhittaṃ seta puñjaṭṭhiṃ, navadhā putimikkhaye.
35 . Maccuto parimuccāmi, paṭivatti yimā yiti;
Payojana samāvajja, moditabbaṃ jigucchake.
36 .
Saj īvake jigucchattha ṃ, nijj īvā subha m īrita ṃ;
Tathūpamo ayaṃkāyo, evameva bhavissati.
37 . Eva ṃdhammo aya ṃkāyo, eva ṃbh āvī natikkamo;
Iccupa saṃhare disvā, ekadviha matādikaṃ.
38 . Yathā idaṃ tathāetaṃ, yathāetaṃ tathā idaṃ;
Jegucchaṃ paṭikūlyañca, kāye iccupa saṃhare.
39 . Uddhumāta vinīlādi,
Paṭikūlyo jigucchito;
Tathevāyampi me kāyo,
Viseso nāyu-sāyuva.
40 .
Uddhum āta vin īlādo, sobha ṇaṃ natthi kiñcipi;
Imasmiṃpi me kāye, gavesantopi sabbaso.
41 . Paṭikūlavasā dhātu, vasāca dvippakārato;
Paccavekkheyyimaṃ kāyaṃ, icchaṃ virāga mattani.
42 . Vaṇṇa saṇṭhāna gandhehi, āsayo kāsatopica;
Jeguccha paṭikūlyāca, kesā na tuṭṭhamānitā.
43 . Iti kesesu ikkheyya,
Lomā dīsupyayaṃ nayo;
Dvattiṃsevañhi koṭṭhāse,
Paccavekkhe visuṃvisuṃ.
44 . Kāyato bahinikkhantaṃ, paṭikūlyaṃ jigucchitaṃ;
Anikkhantampi jegucchaṃ, paṭikūlyaṃva tassamaṃ.
45 . Saṅkhatampi yathā vaccaṃ, manuññataṃ na pāpuṇe;
Upakkama sahassehi, evaṃ kesādikampica.
46 . Sabhāva paṭikūlyaṃva, ekampi vacca puñjakaṃ;
Nanu jegucchitā bhiyyo, dvattiṃsa vaccapuñjakā.
47 . Paccekampi pa ṭik ūlya ṃ, kes ādika ṃ sabh āvato;
Kesādidvattiṃsa puñjo, bhiyyo jegucchito nanu.
48 . Puñjitesveva kantesu, kantohoti sa puñjako;
Puñjitesu akantesa, akantova sa puñjako.
49 . Paccekaṃ vinibhuttesa, kesa loma nakhādisu;
Natthi taññā kumārīvā, mukhahatthādikānivā.
50 .
Sampi ṇḍ i tesu tesveva,
Kuto tā tāni āgatā;
Paññatti matta mevesā,
Jigucchaññā na kācipi.
51 . Santaṃ cinteyya nāsantaṃ, santa cintayato sukhaṃ;
Asantaṃ parikappento, nānādukkhehi tappati.
52 . Nāvajja santajegucchaṃ, saññaṃ asati kātuna;
Subhā itthīti gāraggi, uppajji subhasaññino.
53 .
Asanta ṃva abh ūta ṃva, passe r āgaggijotiy ā;
Tāya santañca bhūtañca, na passati kadācipi.
54 . Ekassa pivita ṃ kh īra ṃ, sīsacchedana lohita ṃ;
Rudato assu taṃhetu, catūdadhi jalā bahu.
55 . Āyatimpi at īteva, sa ṃsarantassa hessati;
Rāgaṃ hantu manīhoce, khīraṃ assuca lohitaṃ.
56 . Subhasaññ āya so va ḍḍ ho,
Tadabhāve sa nassati;
Thiraṃ hantuṃ na taṃsaññaṃ,
Sakkā sithila vīriyo.
57 .
Usso ḷhi vīriyo hutv ā, br ūheyy āsubha bh āvana ṃ;
Subhasaññāppa hānāya, pariccajjāpi jīvitaṃ.
58 . Aññakicca mupekkh āya, br ūheyy āsubha bh āvana ṃ;
Mandi hutveha rāgaggi, nibbāyissati āyatiṃ.
59 . Kicca ṃ me idameveti, br ūheyy āsubha bh āvana ṃ;
Dāni mandaggi hutvāna, pāmojjaṃ ve labhissati.
60 . Kāye daṭṭhabba jegucchaṃ, apassanto pamādavā;
Aladdhā kiñci pāmojjaṃ, pabbajjampi na modati.
61 . Pure marāmi kāye smiṃ, passā mi passitabbakaṃ;
Iccā raddho vītiṃladdhā, pabbajjaṃ atimodati.
62 . Kāye daṭṭhabba jegucchaṃ, apassanto pamāda vā;
Moghaṃva dullabhātīto, mahājānīyataṃ gato.
63 . Santaṃ bhūtañca jegucchaṃ, rāgagginā apassiyaṃ;
Paññāpadīpajotena, samikkheyya abhiṇhaso.
64 . Santa ṃ bh ūtañca k āye smi ṃ, da ṭṭ huk āmo sad āsato;
Paññāpadīpakeneva, dakkhe na rāgīsīkhinā.
65 . Jegucchitena kāyena, nikkhantena jigucchato;
Ajja svevā vinaṭṭhena, nāla munnamituṃ sato.
66 . Kīdisaṃ maṃ tuvaṃ maññi, ahaṃ sabba jegucchako;
Jegucchatoca nikkhanto, icceva vattu marahati.
67 .
Kāye jegucchasañña ṃva, kare sabbiriy ā pathe;
Tasmiṃ tuṭṭhabbakaṃ natthi, piyāyitaṃ mamāyitaṃ.
68 . Subh āya nava matt āna ṃ, asubh ā parip ācaye;
Santo pakkassa saṃsāro, nanto navassa rāgino.
69 . Kāye asubha saññāya, paripakka sabhāvino;
Ālambesu acāpallā, thirā sambuddha sāsane.
70 .
Anto gocarik ā pakk ā, bahi gocarik ā nav ā;
Pakkā nāsāya uccā te, nīcāyeva navā sino.
71 . Nav ānav ā subh ābhog ī, nīcānīcā bhig āmino;
Pakkā pakkāva dhījhāyī, santāsantā virāgino.
72 . Sakkā sakkā na dassetuṃ, subhaṃsubhaṃ sataṃsataṃ;
Dhīrādhīrāga mujjhanti, kāye kāye kriyekriye.
73 . Sakkā sakkāpi taṃ kātuṃ, subhaṃsubhaṃ na dhīmayaṃ;
Santosantojigucchaññū, na vānavā subhesako.
74 . Dukāyaṃ suti cintetvā, mamāyantā mahātapā;
Tapaṃ nibbāyituṃ icchaṃ, dukāyaṃ duti cintaye.
75 . Yvāsubhaṃ subhato maññi, konubālotaduttari;
Andho ummattakovā so, nattānaṃ maññate tathā.
76 . Saritabbaka mevetaṃ, kāye jeguccha puñjataṃ;
Mandarāgo manosītaṃ, labheyya tamanussanaṃ.
77 .
Gihibh āve ap āyeca, r āgayakkhandha ninnit ā;
Maṃpi nessati soyakkho, sādemice tadāgataṃ.
78 . Abhi ṇha gāhina ṃ rāga, yakkha ṃ ananta dukkha da ṃ;
Asubhā tula mantena, vārehi taṃ sa bhāyati.
79 . Rāgayakkho bahum āyo, saddh āmett ā divesav ā;
Rāgampi kusalaṃ maññi, jano teneva vañcito.
80 . Ātura ṃ asuci ṃ puti ṃ, passa nande samussaya ṃ;
Uggharantaṃ paggharantaṃ, bālānaṃ abhipatthitaṃ.
81 . Subhato na ṃ maññati b ālo, avijj āya purakkhato;
Iccāha bhagavā nindi, bāloti subhasaññinaṃ.
82 . Nhāruṭṭhi taca maṃsāni, saraṃ sataṃ na nindito;
Buddhanindāya mocetuṃ, tānārabbha anussare.
83 . Maññitv ā attano b ālya ṃ, asubhe subhadassino;
Vāyāmeyya abālāya, kāyaṃ asubhato saraṃ.
84 . Attānaṃ garahitvāna, bālaṃ viparidassinaṃ;
Subhasaññaṃ pahinneyya, kareyyāsubha saññitaṃ.
85 . Visa bhesajjarukkhaṭṭho, ahi ḍaṃseyyasosato;
Yathā tasseva paṇṇādiṃ, khādetvā visa mujjahe.
86 .
Eva ṃ rāgo samuppajje, k āye gandh ādi v āsite;
Anto tasseva jegucchaṃ, cintetvā rāga mujjahe.
87 . Jigucchitena kāyena, apassanto jigucchata ṃ;
Unnameti avaññāti, avijjāya purakkhato.
88 . Āyatiṃ maggalābhāya, bījaṃ kareyya bhāvanaṃ;
Bījā bhāve kuto maggo, maggabījā hi bhāvanā.
89 .
Maggab ījo ap āyepi, nimmuggo samaye gate;
Ummujjitvāva buddhānaṃ, maggaṃ labheyya santike.
90 . Aj ījassa tu sa ṃsāro, d īghoyeva anantiko;
Tasmāhi bhāvanābījaṃ, kareyya mocanatthiko.
91 . Abhiṇha pīḷitaṃ rāgaṃ, asubhāya nivāraye;
Mandīhutvā pahīyeyya, rāgo asubha bhīruko.
92 . Mājegucchaṃ mamāyetha, sāva jegucchamāmako;
Ananta dukkha māpādi, jegucchita mamāyanā.
93 . Maṃsalaggo tacacchanno,
Nhārubandho ṭṭhipuñjako;
Moheti chaviyā lokaṃ,
Mahādukkho sa mohito.
94 . Nhāruṭṭhi taca maṃsehi, rāgavaḍḍhaki saṅkhate;
Gehe rogā putī pāpā, vasanti kucchitā sadā.
95 . Luṅgantā vīsa bhūdhātū, pittādī dvādasambuva;
Tāpaṃ jiraṃ dahaṃ pakkaṃ, caturaggi chavāyukā.
96 . Adhoddhaṃ kucchi koṭṭhāsā,
Aṅgacārīca pāṇakā;
Dhātuyoyeva kāyesmiṃ,
Dvitālīsa anaññakā.
97 . Yathā bahi tathā ajjhattaṃ, dhātū bhvāpā nalānilā;
Name nāhaṃ naattāti, saṃmaseyya punappunanti.
4. Mettābhāvanāniddesa
1. Mettā bhāvana micchampi, suṇa buddhavaco yidaṃ;
Dosa niggahaṇatthāya, doso mettāyaverihi.
2. Akkocchimaṃ avadhimaṃ, ajinimaṃ ahāsime;
Yeca ta ṃ upanayhanti, vera ṃ tesa ṃ nasammati.
3. Akkocchimaṃ avadhimaṃ, ajinimaṃ ahāsime;
Yecataṃ nupanayhanti, veraṃ tesaṃ upasammati.
4. Nahiverena verāni, sammantidha kudācana;
Averenaca sammanti, esadhammo sanantano.
5.
Pareca navij ānanti, maya mettha yam āmase;
Yeca tattha vijānanti, tato sammanti medhagā.
6. Kuddho attha ṃ naj ānāti, kuddho dhamma ṃ napassati;
Sadā andhatamaṃ hoti, yaṃkodho sahatenaraṃ.
7. Ubhinna matthaṃ carati, attanoca parassaca;
Paraṃ saṃkuppitaṃ ñatvā, yo sato upasammati.
8.
Tasseva tena p āpiyyo, yo kuddha ṃ pa ṭikujjhati;
Kuddhaṃ apaṭikujjhanto, saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ.
9. Khant ī parama ṃ tapo titikkh ā,
Nibbānaṃ paramaṃ vadanti buddhā;
Nahi pabbajito parūpaghātī,
Nasamaṇo hoti paraṃ viheṭhayanto.
10 .
Akodhena jine kodha ṃ, as ādhu ṃ sādhun ā jine;
Jine kadariyaṃ dānena, saccenā likavādinaṃ.
11 . Yo ve uppatita ṃ kodha ṃ, ratha ṃ bhanta ṃva v āraye;
Ta mahaṃ sārathī brūmi, rasmiggāho itarojano.
12 . Purisassa hi j ātassa, kudh ārī jāyate mukhe;
Yāya chindati attānaṃ, bālo dubbhāsitaṃbhaṇaṃ.
13 . Selo yathā ekagghano, vātena nasamīrati;
Evaṃ nindā pasaṃsāsu, nasamiñjanti paṇḍitā.
14 . Samānabhāgaṃ krubbetha, gāme akkuṭṭha vanditaṃ;
Manopadosaṃ rakkheyya, santo anuṇṇato siyā.
15 . Naparo paraṃ nikuppetha, nātimaññetha katthaci nakiñci;
Byārosanā paṭighasaññā, naññamaññassa dukkha miccheyya.
16 . Mātā yathā niyaṃ putta,
Māyusā ekaputta manurakkhe;
Evampi sabba bhūtesu,
Mānasaṃ bhāvaye aparimāṇaṃ.
17 . Sutvāna dusito bahuṃ vācaṃ,
Samaṇānaṃvā puthujanānaṃ;
Pharusena hi na paṭivajjā,
Na hi santo paṭiseniṃ karonti.
18 . Saccaṃ bhaṇe nakujjheyya, dajjā appampi yācito;
Etehi tīhi ṭhānehi, gacche devāna santike.
19 . Na paresa ṃ vilom āni, na paresa ṃ kat ākata ṃ ;
Attanova avekkheyya, katāni akatānica.
20 . Su dasaṃ vajjamaññesaṃ, attano pana duddasaṃ;
Paresañhi so vajjāni, ophunāti yathā bhusaṃ;
Attano pana chādeti, kaliṃva kitavā saṭṭho.
21 .
Nidh īna ṃ va pavatt āna ṃ , ya ṃ passe vajjadassina ṃ ;
Niggayhavādiṃ medhāviṃ, tādisaṃ paṇḍitaṃ bhaje.
22 . Tādisa ṃ bhajam ānassa,
Seyyohoti napāpiyo;
Iti vuttaṃ munindena,
Tilokaggena satthunā.
23 .
Mett ā gandhena v āsento,
Dosaṃ dūrekare budho;
Dūrāsannesu sabbesu,
Attano verikesupi.
24 .
Hane dos ū pan āhāni, anattha k ārak āni hi;
Tesva santesu sabbesu, mettāhoti sunimmalā.
25 . Sata ṃ dujjana v ākyehi, namano y āti vikriya ṃ ;
Nahitāpayituṃ sakkā, gaṅgānadiṃ tiṇukkayā.
26 . Nahi nind ā pasa ṃ sāhi, sata ṃ manovik ārat ā;
Na kadācipi kampeyya, vātehi selapabbato.
27 . Nadiya ṃ khuddak ā nāvā, vic īhi unnatonat ā;
Mahānāvā nakampanti, mahantīhi vicīhipi.
28 . Loke pasaṃsa nindāhi, dujjanovunnatonato;
Santopañño nacalati, mahānindā thutīhipi.
29 . Seloselo nileheva,
Vaṇṇāvaṇṇā asassatā;
Lābhālābhā sukhādukkhā,
Yasāyasā nakampati.
30 .
Kham ādhagga karetassa, dujjano ki ṃ karissati;
Atiṇe patito aggi, sayameva pasambhati.
31 . Sayameva sakattānaṃ, maccubbhayena tacchatu;
Māññe tacchatu dosena, kimatthaṃ aññatacchanaṃ.
32 . Māññe taccha tudosena, naseyyo aññatacchanaṃ;
Māñño taṃ ahibyaggheva, domanassena bhāyatu.
33 . Nissāya garukātabbaṃ, bahūnaṃ pāpamocanaṃ;
Acāpallena santena, garukātabbataṃ vaje.
34 . Nissāya garukātabbaṃ, bahūnaṃ puññavaḍḍhanaṃ;
Garukātabbataṃ gacche, dhītiyā sīla guttiyā.
35 . Santa ṃ hi s īlava ṃ dh īti ṃ , hirottappena bh āyati;
Dujjanaṃ domanassena, ahibyaggheva bhāyati.
36 . Napharusāya vācāya, aññe dameyya paṇḍito;
Attānaṃva dametvāna, aññe saṇhena ovade.
37 . Citte saṇhe asaṇhāpi, navācāpharusā bhave;
Tasmā ovā danādīsu, rakkheyya thaddhacittato.
38 .
Att āna movadatth āya, sikkheyya buddhabh āsita ṃ ;
Parampi anukampāya, icchanto anusāsaye.
39 . Añña ṃ naniggahe kiñci, sutena pa ṭipattiy ā;
Attaniggahaṇaṃ seyyo, nunnameyya jinoraso.
40 . Nāvīkareyya dosaṃvā, lobhaṃ mānaṃ sakaṃmalaṃ;
Māññe maññantu taṃ disvā, cirappabba jito nuti.
41 .
Kakacena ttachedente, verikepinadosaye;
Iccovādaṃ munindassa, sampaṭiccha jinoraso.
42 . Ver ī accupan āhīpi, r ūpeva dukkhak ārako;
Na tva tabbisaye nāme, dukkhaṃ mākari cetasi.
43 . Verī tibandha veropi, iheva dukkhakārako;
Bhavantaraṃ naanveti, sakammunā gato hiso.
44 . Dosotu iha pīḷetvā,
Dukkhāvaho bhavebhave;
Mahānattha karaṃ dosaṃ,
Kasmā vaḍḍheti cetasi.
45 .
Mett āsītambusekena, jinov āda manussara ṃ ;
Mahā nattha karaṃ dosaṃ, nibbāyatu sa cetasi.
46 . Chaddanto luddakaṃ pāpaṃ, bhūridattohi tuṇḍikaṃ;
Dhammapālo khami tātaṃ, kapindo kandaro pataṃ.
47 . Asaṅkhyeyya ttabhāvesu, paravajjaṃ titikkhato;
Nāthassa pāramiṃ khantiṃ, saraṃ dhīro titikkhatu.
48 . Sāsane ciravāsena, evaṃ niddosakā iti;
Tuvaṃ paṭicca maññantu, sāsane sappayojanaṃ.
49 . Sāsane cira vāsāpi, mādisāva ime iti;
Tamāgamma namaññantu, sāsane nippayojanaṃ.
50 . Dve usetīti doso so, saparaṃ dayhate dvayaṃ;
Pahātabbo sa sabbesu, parattha sattha micchatā.
51 .
Paradinnehi no āyu, ti ṭṭ hate n āttano vas ā;
Paravajjaṃ khametabbaṃ, nasādhu aññavirodhito.
52 . Jeguccha kkosa nind āni, b ālo ga ṇhāti akkhamo;
Khamantotu naga ṇhāti, j āna ṃ jegucchit āniti.
53 . Paradinn āni vacc āni, p ābhatanti nakocipi;
Gaṇheyyevaṃ duruttāni, agaṇhanto khame sato.
54 . Nadi kallola viciyo, tīraṃ patvā samantidha;
Sabbe uppatitā dosā, khantipatvā samanti te.
55 . Dosummattaka vācāya, nummatto kiṃkarissati;
Bhave yyummattako sova, tādisaṃ vacanaṃ bhaṇaṃ.
56 .
Kodhano akkhamo añña, du ṭṭ hasaññ ī bhay āluko;
Gāmamajjhe aḷakkova, tathā māhohi taṃ jaha.
57 . Mett āluko kham āsīlo,
Sabbaṭṭhānesunibbhayo;
Parattha sattha micchanto,
Khanti mettañca bhāvaye.
58 . Parakkosāni nindāni, taṃva paccenti nāññagū;
Khittaṃpaṃsuva vātuddhaṃ, garukaṃ kiṃ khamāyate.
59 .
Akkosantoca nind īca, p īḷ ito saka kammun ā;
Idha peccaca nīceyyo, naṃnayaṃ gaṇhi akkhamo.
60 . Akkoso ma ṃ na āgacchi,
Tassevā natthakārako;
Iti ñatvāva sappañño,
Akkosaṃ na garuṃ kare.
61 .
Vik ārāpatti micchanto, ver ī bahu mupakkami;
Māmittavasa manvehi, nibbikāro tuvaṃbhava.
62 . Mettambun ā saddosoca, paradosoca sammati;
Mettāsekena sabbesu, sabbatoggiṃ nipāraye.
63 . Sadosa paradosaggi ṃ , sabbato disato ṭṭ hita ṃ ;
Mettā toyena vāreyya, siyā nibbuti sabbadhi.
64 . Nagame attano aggi ṃ , paraggi ṃ vāpi n āgame;
Mettambunāva nibbātu, saparaggi dvayaṃ bhusaṃ.
65 . Gu ṇī gu ṇī nandind āya, pasa ṃ sāya gu ṇī gu ṇī ;
Nindaṃnindaṃ nakuppeyya, nasādiye thutiṃ thutiṃ.
66 . Guṇaṃ nindāya nāsetuṃ, nasakkā koci kussako;
Vaḍḍhetuṃvā pasaṃsāya, garuṃkare na taṃdvayaṃ.
67 . Dosabbhā mala sañchanno, mettācando na rocati;
Taṃmuttassa tu etassa, atissaya pabhāvato.
68 . Su sutta buddha supinā, dvepiyā gutti nākkamo;
Samādhi sumukhā muḷhā, brahmā tyekā dasa gguṇā.
69 . Sītaṃ karotu mettāya, cakkhuṃ lābhetu paññāya;
Mākāsinippabhe caññe, cando hohi gategate.
70 . D ūrāsannesu sabbesu, metta ṃ pesetu p ābhata ṃ ;
Dhammaṃ desetu pattānaṃ, cando hohi gategate.
71 . Sampattānaṃ malaṃ dhova, sītaṃkare sadādayo;
Uccanīce navisese, jalassamo gategate.
72 . Asaassatesu phuṭṭhesu, lokadhammesu aṭṭhasu;
Patiṭṭho nibbikāro tvaṃ, pathavīsadiso bhava.
73 .
N ākāsi kalaha ṃ sil ā, sad ā kenaci niccal ā;
Mettāyanto khamāyanto, mahāsilaṃ guruṃkare.
74 . Sil āva sīlav ā hotu, durutt āni titikkhatu;
Paccutte dosasaṃvaḍḍho, anuttova pasambhati.
75 . Sabbe ahaṃva icchanti, sattā sukhanti ñātuna;
Bhāveyya kamato mettaṃ, piya majjhatta verike.
76 .
Sabbe tasanti da ṇḍ assa, sabbe bh āyanti maccuno;
Attānaṃ upamaṃ katvā, nahaneyya naghātaye.
77 . Sukha k ām āni bh ūtāni,
Yodaṇḍena vihiṃsati;
Attano sukha mesāno,
Pecca so nalabhesukhaṃ.
78 .
Aver ā by āpajj ā nīgho, sukh ī cassa ṃ aha ṃ va me;
Hitakāmā tathā assu, majjhattā verinopica.
79 . M ātaro bh ātaro ñ ātī, dāyako p āsak āpica;
Sukhīhontūti bhāveyya, caje tesuca lagganaṃ.
80 . Doso mett āya d ūrāri, ta ṇhā ā sanna verik ā;
Taṇhaṃ piyesu vāreyya, dosaṃ verīsu mettiko.
81 . Ekuddese kakammāca, sissā ācariyā sukhī;
Hontu sabrahmacārīca, teca ññoñña hitāvahā.
82 . Rājānoca amaccāca, gāme issariyā sukhī;
Bhavantu devatāyoca, tehi surakkhito sukho.
83 . Mayaṃ yena suguttāva,
Sukhitā raṭṭhavāsino;
Sukhī kalla tthu sorājā,
Tejavanto cirāyuko.
84 . Raṭṭha piṇḍena jīvāma, raṭṭhavāsī sukhantuti;
Bhāveyyevaṃ amoghaṃva, raṭṭhapiṇḍaṃ subhuñjati.
85 . Āpāyikā bahū santi, mātāpitādi pubbakā;
Tecaññeca sukhīnīghā, ssva byāpajjā averino.
86 . Sattā bhūtāca pāṇāca, puggalā attabhāvikā;
Thī pū riyā nariyāca, devānarā nipātikā.
87 . Aver ā hontu by āpajj ā, an īgh āca sukh ī ime;
Attānaṃ parihārantu, catudhā iti bhāvaye.
88 . Puratthimāya disāya, sabbesattā averino;
Abyāpajjā sukhīnīghā, hontūti tāva bhāvaye.
89 . Puratthimāya disāya, sabbepāṇātiādinā;
Dvādasakkhattuṃ bhāveyya, sesāsupi ayaṃnayo.
90 .
Catuddis ā nudis ā dho, uddha ṃ satt āca p āṇ ino;
Bhūtāca puggalā atta, bhāvī sabbe thi pūrisā.
91 . Ariy ā ariy ā dev ā, nar āca vinip ātik ā;
Averā byāpajjā nīghā, sukhattāca bhavantu te.
92 . Catuddisā nudisā dho, uddhanti dasakedisi;
Dvādase te paricchijja, bhāveyya puggale budho.
93 .
Mett ā vassena temetu, pajjuntoviya sabbadhi;
Mākiñci parivajjehi, evaṃ mettā subhāvitā.
94 . Pañc ā nodhi sattodhis ā, siyu ṃ dv ādasapuggal ā;
Ntu catūhesu bhāvetvā, aṭṭhatālīsakā siyuṃ.
95 . Dasakedisi tāmettā, catussata asītiyo;
Aṭṭhatālīsāhi pañca, satā ṭṭhavīsa sādhikā.
96 . Dukkhite karuṇaṃ brūhe, muditaṃ sukhite jane;
Mettāceva upekkhāca, ubho ubhosu bhāvitā.
97 . Brahmavāsīti vattabbo, tesvaññatara vāsito;
Gandhabhūtesu so loke, brahmāviya virocati.
Appamādāvaha pakiṇṇakaniddesa
1.
Sa ṃ vijjanti dha lokasmi ṃ ,
Bahū jīvitakappanā;
Gahetvā patta muñcho yo,
Jīvikānaṃ sa lāmako.
2.
Sukul āca tadupag ā, kāmabhog ā napekkhino;
Na bhayaṭṭā na iṇaṭṭā, neva ājīva kāraṇā.
3. N āla ṃ va gihin ā brahma, cariy āya akha ṇḍ ita ṃ ;
Gharāvāso tisambādho, pabbajjāva nirālayā.
4. Bhavapaṅkā pamuccāma, tivittiṇṇā bhayānakā;
Paṭipatti yimāyāti, katvā tadupagā ime.
5.
Utti ṭṭ he nappamajjeyya, dhamma ṃ carita ṃ sucare;
Dhammacārī sukhaṃseti, asmiṃloke paramhica.
6. Sv āgat ā vata tebhikkh ū, patt ā sambuddhaputta ta ṃ ;
Gihi bandhana pucchijja, sukhit ā sāsane rat ā.
7. Katapuñña vises āva, ete suladdha dullabh ā;
Chaṭṭetvāpi mahārajjaṃ, nedisaṃ laddha maññadā.
8. Svāgatā sugatī hontu, māduggatī pamādino;
Dussīlā ce gamissanti, apāyaṃ tibhayānakaṃ.
9. Gihibhogā parīhinno, sāmaññattañca dūbhato;
Paridhaṃsamāno pakireti, chavālātaṃva nassati.
10 .
Kuso yath ā duggahito, hatthamev ā nukantati;
Sāmaññaṃ dupparāmaṭṭhaṃ, nirayā yupa kaḍḍhati.
11 . Ya ṃkiñci sithila ṃ kamma ṃ, sa ṃkili ṭṭ hañca ya ṃkata ṃ;
Saṅkassaraṃ brahmacariyaṃ, nataṃhoti mahapphalaṃ.
12 . Kariyāce kariyā venaṃ, daḷhamenaṃ parakkame;
Sithilohi paribbajo, bhiyyo ākirate rajaṃ.
13 .
Iti vutta ṃ munindena, nussara ṃ ani vattito;
Sadā alina cittena, careyya buddhasāvako.
14 . Rāga ṃ asubhacint āya, dosa ṃ mett āya v āraye;
Maraṇena dhajaṃmānaṃ, sambuddhe tikkha saddhiko.
15 . Asubhā kāmavitakkaṃ, mettā byāpāda takkitaṃ;
Vihiṃsaṃ karuṇāyeva, nivāreyya sadāsato.
16 . Buddhāṇatti sadātīto, micchāvitakka pīḷito;
Pāpadhammehi saṃkiṇṇo, soniccāpāya gāmiko.
17 . Dhovitvā pattimalāni, punātikkama saṃvuto;
Micchāvitakka sañchedī, dūro apāya gāmito.
18 . Khīṇāsavatta buddhattaṃ, niyyānika ntarā yikaṃ;
Sīhanādaṃ catuṭṭhāne, vesārajjo jino nadi.
19 . Sīlaṃ niyyānikaṃ nāma, āpatti antarāyikaṃ;
Antarāya manāpajja, niyyāneva patiṭṭhatu.
20 .
Niyy ānik āca asubh ā, subhasaññ ā ntar āyik ā;
Antarāya manāpajja, niyyāneva patiṭṭhatu.
21 . Nānāpatti paki ṇṇ opi, p ārājik ā vasesako;
So mityatta paṇīdhīhi, lajjīyeva visodhako.
22 . Alajj īkamma ki ṇṇ opi,
Saṃvejetvā sumittiko;
Lajjīyeva visodhento,
Matakova asodhako.
23 .
Yo pubbeva pamajjitv ā, pacch āso nappamajjati;
Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhāmuttovacandimā.
24 . Dhura ṃkatv ā dhipatayo, yo puññesu parakkame;
Tassa niyy ānika ṃ kamma ṃ, ki ṃnāmaka ṃ nasijjhate.
25 . Paccate munino bhatta ṃ, thoka ṃthoka ṃ ghareghare;
Piṇḍikāyeva jīvantu, māpajjantu anesanaṃ.
26 . Dhoveyyā pattimagāni, vuṭṭhāna desanambuhi;
Saṃvarissanti cittena, sīlaṃ dhotassa nimmalaṃ.
27 . Buddhāṇātikkamāpatti, niggahe rāgadosake;
Natthi sañcicca āpatti, lajīva so pavuccati.
28 .
Vāṇ ijja kasik ādīhi, n āhāre ṭṭ hi dhas āsane;
Dhura dvayaṃva kiccaṃ taṃ, nāññakiccehi hāpaye.
29 . Nigga ṇheyya saka ṃcitta ṃ, ki ṭṭ hādi ṃ viya duppasu ṃ;
Satimā sampajānoca, care sabbiriyāpathe.
30 . Yathā thambhe nibandheyya, vacchaṃ damaṃ naro idha;
Bandheyyevaṃ sakaṃcittaṃ, satiyā rammaṇe daḷhaṃ.
31 .
Adhis īlādhicitt āna ṃ, adhipaññ āya sikkhana ṃ;
Bhikkhu kiccattayaṃ etaṃ, karontova subhikkhuko.
32 . Pañc āṭṭ ha dasa s īlāni, n ādhis īla ṃ taduttari;
Pātimokkhaṃ adhisīlaṃ, pabbatā dhika meruva.
33 . Pātimokkhaṃ visodhento, appeva jīvitaṃ jahe;
Paññattaṃ lokanāthena, nabhinde sīlasaṃvaraṃ.
34 . Sīlenā tikkamaṃ thullaṃ, pariyuṭṭhaṃ samādhinā;
Paññāyā nusayaṃ saṇhaṃ, kilesaṃ bhikkhu bhindati.
35 . Sāsanassādi sīlaṃva, majjhe tassa samādhiva;
Paññāva pariyosānaṃ, kalyāṇāva imetayo.
36 . Mahāpuññe ṭhitaṃ sīlaṃ, samādhi appanā gataṃ;
Catumagga yutā paññā, etaṃ sikkhattayaṃ mataṃ.
37 . Sīlanalakkhaṇaṃ sīlaṃ, dussīlya dhaṃsanaṃ rasaṃ;
Hirottappa padaṭṭhānaṃ, suci paccupaṭṭhānakaṃ.
38 .
Sas īlagutti nāthoca, dunnigaho vis ārado;
Dhammaṭṭhītīti pañcete, guṇā venayike matā.
39 . Ādi kalr āṇ a sa ṃved ī, sīlamatta ṭṭ ha bhikkhavo;
Uddhaṃ kalyāṇa lābhāya, alino anivattiko.
40 . Dhovitv ā pattimal āni, vu ṭṭ hāna desana mbuhi;
Suddhasīle ṭhitoyeva, evaṃ cinteyya paññavā.
41 . Sampuddhorasa putt āva, buddhuroj ā nuss āvan ā;
Sambhūtā pitu dāyādā, puttānāma sabhāvato.
42 . Kh īra ṃ pitv āva j īvanti, j ātāpi idha puttak ā;
Pariyatti jinakkhīraṃ, pitvāva jinaputtakā.
43 . Dāyoca nāma buddhassa, dhammāmisa vasādvidhā;
Maggañāṇā dayo dhammo, cattāro paccayāmisā.
44 . Cira m āmisa d āyādā, rājap ūjādi g āhino;
Dāyā missaggahaṃ nicchi, saddhamma garuko jino.
45 . Lakkha kappa catussaṅkhya, kālaṃ vicita niccitaṃ;
Dhammadāyaṃ navindamhā, buddhaputtāpi yemayaṃ.
46 . Buddhavārita dāyādā, saddhammadāya bāhirā;
Puttāpi satthudāsābhā, bhuttamattā hi dāsakā.
47 .
Bhaddanta rāhulasseva, d āya ṃ nopi ad ā jino;
Nādiyimhā pamādāya, taṃ dāyaṃ kusalantakaṃ.
48 . Dhammad āyādā mebhikkhave tumhebhavatha,
Māāmisa dāyādā;
Iti vuttaṃ munindena,
Sāvakesu dayāvatā.
49 . Imāya buddhavācāya, buddhasantaka taṃ sare;
Dvinnaṃ āmisaa dāyāda, bhāvassaca nivāraṇaṃ.
50 .
Rajje ca ṇḍā laputt āva, saddhammacakka vattino;
Puttā hontāpi dāyesmiṃ, nirāsā tiva ninditā.
51 . Micch ājīva sam āpann ā, acc āsā paccay āmise;
Mahājānīya sampattā, moghakatvā tidullabhaṃ.
52 . Gihik āme pah āyāgo, paravantosu laggito;
Gaṅgātiṇṇo taḷākamhi, nimuggovā tinindito.
53 . Cīvare pi ṇḍ ap āteca, paccaye sayan āsane;
Etesu taṇha mākāsi, mālokaṃ punarāgami.
54 . Itivutt ā nus ārena, paccavekkha ṇa suddhiy ā;
Āmisesu hane āsaṃ, puttamaṃsu pamaṃ saraṃ.
55 . Seyyo ayoguḷo bhutto,
Tatto aggisikhūpamo;
Yañce bhuñjeyya dussīlo,
Raṭṭhapiṇḍaṃ asaññato.
56 .
Itivutta ṃ nucintento, vajje duss īla bh āvato;
Sīle ṭhitova bhuñjeyya, māditta guḷakaṃ gili.
57 . Annāna matho pānānaṃ,
Khādanīyāna mathopi vatthānaṃ;
Laddhāna sannidhiṃ kariyā,
Naca parittase tāni alabhamāno.
58 .
Aññ āhi lābhupanis ā, aññ ā nibb āna g āmin ī;
Sakkāraṃ nābhinandeyya, viveka manubrūhaye.
59 . Akatv ā āmise āsa ṃ,
Saddhammeyeva āsiko;
Appamatto samāraddho,
Dhammad āya ṃ labhissati.
60 . Pariyatti ṃ vin ā seyya ṃ, nalabhanti budh āapi;
Seyyatthikova sikkheyya, neva pūjādi kāraṇā.
61 . Bhavanissaraṇatthaṃva, sikkhe nā laggadūpamo;
Tathūpamāya sikkhanto, apāyesu patissati.
62 . Sikkhitena amānatthaṃ, nasādhu mānathaddhiko;
Mudubhāvāya sikkhitvā, damento muduko bhave.
63 .
Rāga ṃ dosa ṃ dhaja ṃmāna ṃ, sikkhantopi vivajjaye;
Daharāpi hi miyyanti, natthi vassaggato mataṃ.
64 . Saddha ṃtikkheyya buddhena, r āga ṃ asubha cintay ā;
Maraṇena dhajaṃmānaṃ, dosaṃ mettāya vāraye.
65 . Etehi caturakkhehi, ganthaṃ sikkheyya saṃ vuto;
Sikkhantassehi rakkhehi, nakoci saṃkilesiko.
66 .
Buddhav ācampi sajjh āya, etepi manas īkara;
Vutto dhammavihārīti, ediso sāsane varo.
67 . Gar ūna mupadesena,
Caturakkho susīlavā;
Appassutopi pāsaṃso,
Bhiyyoyeva bahussuto.
68 .
Sāta ṃ sevakkha ṇevappa ṃ, ta ṃhetv ā nant ādukkhanti;
Dhīro āsaṃ hane kāme, khuradhāramadhūpame.
69 . Yodha k āme sukha ṃmaññi,
Na so dukkhā vimuccati;
Mātāhi byaggha manvento,
Vacho mutto kathaṃbhayā.
70 .
Tiracch ā peta laddhabbe, n āsa ṃ kāmasukhe kare;
Bhāyitabba sukhaṃ tañhi, tasmiṃ laggā mahātapā.
71 . Laddh ā kāmasukha ṃ bālā, pamodanti napa ṇḍ it ā;
Pasupakkhībhi laddhabbaṃ, anantadukkha kāraṇaṃ.
72 . Laddh ā dhammarati ṃviññ ū, modanti na apa ṇḍ it ā;
Anoma satta paribhogaṃ, bhaganissaraṇāvahaṃ.
73 . Hīnakammaṃ paṭicchannaṃ, kāmassādaṃ napatthaye;
Dhamme pītiñca pāmojjaṃ, pattheyya sādhusampato.
74 . Pariggaṇhanti yekāme, hiṃ santite tadatthikā;
Pariccattaṃ na hiṃ santi, muttaṃ vaṇṇenti sādhavo.
75 . Niccupakkamma puṭṭhopi, kāyo verīvasā nugo;
Aciraṃyeva bhūsāyī, yuttova ta mupekkhituṃ.
76 . Rakkhitopi aguttova, kāyo bhayamukhe ṭhito;
Tasmā kāya mupekkhitvā, caredhamma machambhito.
77 . Pu ṭṭ ho pu ṭṭ hopi ya ṃkāyo, bhuvi rog āsay īsay ī;
Kataṃkataṃ mudhāto na, tadatthaṃ duccare care.
78 . Pāpaṃ karoti yobālo,
Puṭṭhuṃ kāyaṃ tidubbharaṃ;
Bhūmyaṃ kāyaṃ ṭhapetvāna,
Anātho so apāyiko.
79 . Verīvasā nugaṃ kāyaṃ,
Bālo poseti duccaro;
Posento niraye pakko,
Kāyo bhūmyaṃ vikāragū.
80 . Pāpaṃ mākara kāyatthaṃ, kāyo verī vasānugo;
Bhūmyaṃ sessati vekārī, pāpiko nirayaṃ gato.
81 . Amayhaṃ mayhasaññāya,
Kāyaṃ rogavasānugaṃ;
Posaṃ patto mahājāniṃ,
Nokāso dhamma mikkhituṃ.
82 .
Kāyāpekkh āya nok āso,
Dhammaṃ daṭṭhuṃ rahogato;
Upekkhāyeva okāso,
Dukkhitā mha apekkhayā.
83 .
Citta sa ṃsodhak ā pakk ā, kāyasa ṃsodhak ā nav ā;
Sodhe cittaṃva pakkatthaṃ, nakāyaṃ bhavabhīruko.
84 . Cittasa ṅkhara ṇaṃ sādhu, ta ṃ sa ṅkhata ṃ pabhassara ṃ;
Nasādhu kāyasaṅkhāro, saṅkhatopyasubhova so.
85 . Sabhāva malinaṃ kāyaṃ, nimmalāya kathaṃ kare;
Āgantumalinaṃ cittaṃ, sakkā kātuṃ sunimmalaṃ.
86 . Ādhibyādhi parotāya, ajjasvevā vināsinā;
Kohināma sarīrāya, dhammāpetaṃ samācare.
87 . Sabhāvajegucchaṃ kāyaṃ, sobhetuṃnevasakkuṇe;
Cittaṃ vā laṅkataṃ sobhaṃ, sīlādi gandhavāsitaṃ.
88 . Sace bhāyatha dukkhassa, sace vo dukkha mappiyaṃ;
Mākattha pāpakaṃ kammaṃ, āvivā yadivā raho.
89 . Kilesā gantumalaṃcittaṃ, pabhassara sabhāvikaṃ;
Tadāgantumalaṃ dhova, cittaṃ dhote pabhassaraṃ.
90 .
Kiles ā gantumala ṃcitta ṃ, upakkamena sodhaye;
Suvisuddha manāyeva, uttariṃsu bhavaṇṇavā.
91 . Kāye malamupekkh āya, citte mala ṃva dhovatu;
Citte hi nimmalesanto, pūtikāyopi pūjito.
92 . Kāyaroga ṃ titikkh āya, cittaroga ṃ cikicchatu;
Sukhito k āyarog īpi, citte nir āmaye sati.
Bản dịch
Chưa có bản dịch đã xuất bản.
Bản dịch được quản trị theo từng trang nguồn; có thể đổi ngôn ngữ bằng các tab phía trên cột dịch (khi hiển thị dịch). «Trang trong sách»: Liền mạch gộp nhiều trang (có giới hạn); Theo từng trang dùng mục lục hoặc nút chuyển trang — áp dụng cho mọi chế độ (Chỉ Pāli, Chỉ dịch, Song song).