Bộ: Anya · Cāṇakyanītipāḷi

Cāṇakyanītipāḷi

Đang xem liên mạch theo sách (11 trang nguồn)

Ngôn ngữ gốc
Pāli
Bản dịch hiển thị
Tiếng Việt
Trạng thái dịch
Chưa có / nháp
Chế độ đọc
Song song — Liền mạch
Chế độ
Pāli
Namo tassa bhagavato arahato samm āsambuddhassa
Cāṇakyanītipāḷi
1. Nānāsattho ddhata ṃ vakkhe,
Rāja nīti samuccayaṃ;
Sabba bīja midaṃ satthaṃ,
Cāṇakyaṃ sārasaṅgahaṃ.
2.
Mūlasutta ṃ pavakkh āmi,
Cāṇakyena yathoditaṃ;
Yassa viññāna mattena,
Mūḷho bhavati paṇḍito.
3. Viduttaṃ narapaccañca,
Nevatulyaṃ kudācanaṃ;
Sadese pujjate rājā,
Vidū sabbattha pujjate.
4. Paṇḍite ca guṇā sabbe,
Mūḷhe dosā hi kevalaṃ;
Tasmā mūḷhasahassesu,
Pañño eko visisyate.
5. Mātariva paradāresu,
Paradabbesu leṭṭuva;
Attaniva sabbabhūtesu,
Yo passati sapaṇḍito.
6.
Ki ṃkulena vis ālena,
Guṇahīno tu yonaro;
Akulinopi satthañño,
Devatāhipi pujjate.
7.
Rūpayobbanasampann ā,
Visālakulasambhavā;
Vijjāhīnā nasobhante,
Niggandhā iva kiṃsukā.
8.
Tārāna ṃ bh ūsa ṇaṃ cando,
Nārīnaṃ bhūsaṇaṃ pati;
Puthabyā bhūsaṇaṃ rājā,
Vijjā sabbassa bhūsaṇaṃ.
9. Mātā sattu pitā verī,
Yena bālo napāṭṭhito;
Na sobhate sabhāmajjhe,
Haṃsamajjhe bakoyathā.
10 . Varameko guṇī putto,
Na ca mūḷhasatehipi;
Eko cando tamo hanti,
Na ca tāragaṇehipi.
11 . Lālaye pañcavassāni,

Dasavass āni t ālaye;
Patte tu soḷase vasse,
Puttaṃ mittaṃva ācare.
12 . Lālane bahavo dosā,
Tālane bahavo guṇā;
Tasmā puttañca sissañca,
Tālaye na tu lālaye.
13 .
Eken āpi suvakkhena,
Pupphitena sugandhinā;
Vāsitassa vanaṃ sabbaṃ,
Suputtena kulaṃyathā.
14 .
Ekass āpi kuvakkhassa,
Koṭaraṭṭhena agginā;
Dayhate hi vanaṃ sabbaṃ,
Kuputtena kulaṃ yathā.
15 .
Dūrato sobhate m ūḷ ho,
Lambamāna paṭāvuto;
Tāvañca sobhate mūḷho,
Yāva kiñci nabhāsate.
16 . Visato amataṃ gāyhaṃ,
Amejjhāapi kañcanaṃ;
Nīcato uttamā vijjā,
Thīratnaṃ dukkulāapi.
17 . Ussave byasaneceva,
Dubbhikkhe sattuviggahe;
Rājadvāre susāneca,
Yo tiṭṭhati sabandhavo.
18 . Parokkhe kiccahantāraṃ,
Paccakkhe piyavādinaṃ;
Vajjaye tādisaṃ mittaṃ,
Visakumbhaṃ payomukhaṃ.
19 . Sakiṃ duṭṭhañca mittaṃ yo,
Puna sandhātu micchati;
Samaccu mupagaṇhāti,
Gabbha massatarī yathā.
20 .
Na vissase avissattha ṃ,
Mittañcāpi na vissase;
Kadāci kupitaṃ mittaṃ,
Sabbadosaṃ pakāsaye.
21 .
Jāniy ā pesane bhacce,
Bandhave byasanāgame;
Mittañcā padikāleca,
Bhariyañca vibhavakkhaye.
22 .
Upak āraggahitena,

Sattun āsattumuddhare;
Pādalaggaṃ karaṭṭhena,
Kaṇṭakeneva kaṇṭakaṃ.
23 . Na mittaṃ koci kassaci,
Na koci ripu kassaci;
Kāraṇena hi ñāyati,
Mittāni ca ripū tathā.
24 .
Dujjano piyav ādī ca,
Netaṃ vissāsakāraṇaṃ;
Madhu tiṭṭhati jivhagge,
Hadaye tu halāhalaṃ.
25 .
Dujjano parihantabbo,
Vijjāyā laṅkatopi saṃ;
Maṇinā bhūsito sappo,
Kime so nabhayaṃ karo.
26 .
Sappo kūro khalo k ūro,
Sappā kūrataro khalo;
Manto sadhivaso sappo,
Khalo kena nivāyyate.
27 . Nakhīnañca nadīnañca,
Siṅgīnaṃ satthapāṇinaṃ;
Vissāso nevakātabbo,
Thīsu rājakulesu ca.
28 . Hatthī hatthasahassena,
Satahatthena vājino;
Siṅgino dasahatthena,
Ṭhānacāgena dujjano.
29 . Āpadatthaṃ dhanaṃ rakkhe,
Dāraṃ rakkhe dhanehipi;
Attānaṃ satataṃ rakkhe,
Dārehipi dhanehipi.
30 . Paradāraṃ paradabbaṃ,
Parivādaṃ parassa ca;
Parihāsaṃ guruṭṭhāne,
Cāpalyañca vivajjaye.
31 .
Caje eka ṃ kulassatthe,
Gāmassatthe kulaṃ caje;
Gāma janapadassatthe,
Attatthe pathaviṃ caje.
32 .
Calatyekena pādena,
Tiṭṭha tyekena buddhimā;
Nāsamikkhya paraṃ ṭhānaṃ,
Pubbamāyatanaṃ caje.
33 .
Luddha matthena ga ṇheyya,

Thaddha mañjal ī kammun ā;
Mūḷhaṃ chando nuvattena,
Tathā tathena paṇḍitaṃ.
34 . Atthanāsaṃ manotāpaṃ,
Gehe duccaritāni ca;
Vañcanañca pamāṇañca,
Matimā na pakāsaye.
35 .
Dhanadhaññappayogesu ,
Tathā vijjāgamesu ca;
Āhāre byavahāre ca,
Cattalajjo sadā bhave.
36 .
Dhanino sotthiyo r ājā,
Nadī vejjo tu pañcamo;
Pañca yatra navijjante,
Tatra vāsaṃ nakāraye.
37 .
Yasmi ṃdese na samm āna ṃ,
Na pīti naca bandhavā;
Na ca vijjāgamo koci,
Taṃdesaṃ parivajjaye.
38 . Manasā cintitaṃ kammaṃ,
Vacasā napakāsaye;
Aññalakkhita kāriyassa,
Yato siddhi najāyate.
39 . Kudesañca kuvuttiñca,
Kubhariyaṃ kunadiṃ tathā;
Kudabbañca kubhojjañca,
Vajjaye tu vicakkhaṇo.
40 . Iṇasesoggi seso ca,
Byādhiseso tatheva ca;
Puna ca vaḍḍhate yasmā,
Tasmā sesaṃ nakāraye.
41 . Cintā jaro manussānaṃ,
Vatthānaṃ ātapo jaro;
Asobhagyaṃ jaro thīnaṃ,
Assānaṃ methunaṃ jaro.
42 .
Atthi putto vase yassa,
Bhacco bhariyā tatheva ca;
Abhāve pyatisantoso,
Saggaṭṭho so mahītale.
43 .
Du ṭṭ hā bhariy ā sa ṭha ṃ mitta ṃ,
Bhacco cuttaradāyako;
Sa sappeca gahe vāso,
Maccureva nasaṃsayo.
44 .
Mātā yassa gehe natthi,

Bhariy ācā piyav ādin ī;
Araññaṃ tena gantabbaṃ,
Yathā raññaṃ tathāgahaṃ.
45 . Iṇakattā pitā sattu,
Mātā ca byabhicārinī;
Bhariyā rūpavatī sattu,
Putto sattu apaṇḍito.
46 .
Kokil ānasaro r ūpa ṃ,
Nārī rūpaṃ patibbatā;
Vijjā rūpaṃ kurūpānaṃ,
Khamā rūpaṃ tapassinaṃ.
47 .
Avijjajīvanasuñña ṃ,
Disā suññā abandhavā;
Puttahīnaṃ gahaṃ suññaṃ,
Sabbasuññā daliddatā.
48 .
Ad ātāva ṃsadosena,
Kammadosā daliddatā;
Ummādā mātudosena,
Pitudosena mūḷhatā.
49 . Guru aggi dvijādīnaṃ,
Vaṇṇānaṃ brāhmaṇo guru;
Pati reko gurutthīnaṃ,
Sabbassābhyāgato guru.
50 . Atidabbe hatā laṅkā,
Atimāne ca koravā;
Atidāne balībaddho,
Sabbamaccanta gahitaṃ.
51 . Vatthahīno tvalaṅkāro,
Ghatahīnañca bhojanaṃ;
Thanahīnā ca yānārī,
Vijjāhīnañca jīvanaṃ.
52 . Bhojjaṃ bhojanasatti ca,
Ratisatti varā thiyo;
Vibhavo dānasatti ca,
Nāppassa tapaso phalaṃ.
53 .
Puttappayojan ā dārā,
Putto piṇḍappayojano;
Hitappayojanaṃ mittaṃ,
Dhanaṃ sabbappayojanaṃ.
54 .
Dullabhapākatikavākya ṃ,
Dullabho khemakaro suto;
Dullabhā sadisī jāyā,
Dullabho sajano piyo.
55 .
Selesele nam āṇ ikka ṃ,

Muttika ṃ na gajegaje;
Sādhavo na hi sabbatra,
Candanaṃ na vanevane.
56 . Asoco niddhano pañño,
Asoco paṇḍitabandhavo;
Asocā vidhavā nārī,
Puttanatta patiṭṭhitā.
57 .
Avijjo puriso soco,
Socaṃ methuna mappajaṃ;
Nirāhārā pajā socā,
Socaṃ rajja marājakaṃ.
58 .
Kulehi saha sampakka ṃ ,
Paṇḍitehi ca mittataṃ;
Ñātībhi ca samaṃ melaṃ,
Kubbāno navinassati.
59 .
Ka ṭṭ hā vutti par ādhin ā,
Kaṭṭho vāso nirāsayo;
Niddhano byavasāyo ca,
Sabbakaṭṭhā daliddatā.
60 . Takkarassa kuto dhammo,
Dujjanassa kuto khamā;
Vesiyā ca kuto sneho,
Kuto saccañca kāminaṃ.
61 . Pesitassa kuto mānaṃ,
Kopanassa kuto sukhaṃ;
Thīnaṃ kuto satittañca,
Kuto mettī khalassa ca.
62 . Dubbalassa balaṃ rājā,
Bālānaṃ rodanaṃ balaṃ;
Balaṃmūḷhassa monittaṃ,
Corānaṃ atathaṃ balaṃ.
63 . Yo dhuvāni pariccajja,
Adhuvaṃ parisevati;
Dhuvāni tassa nassanti,
Adhuvaṃ naṭṭhameva ca.
64 .
Sukka ṃ ma ṃ sa ṃ thiyo vuddh ā,
Bālakka taruṇaṃ dadhi;
Pabhāte methunaṃ niddā,
Sajju pāṇaharāni cha;
65 .
Sajju ma ṃ sa ṃ navannañca,
Bālā thī khīrabhojanaṃ;
Ghatamuṇhodakañceva,
Sajju pāṇakarāni cha.
66 .
Sīhādeka ṃ bak ādeka ṃ ,

Cha sun ā tīṇ i gadrabh ā;
Vāyasā catu sikkhetha,
Cattāri kukkuṭādapi.
67 . Pabhūtamappakiccaṃ vā,
Yonaro kattumicchati;
Saṃyatanena kattabbaṃ,
Sīhādekaṃ pakittitaṃ.
68 .
Sabbindriy āni sa ṃ yama,
Bakova patito jano;
Kāladesopapannāni,
Sabbakiccāni sādhaye.
69 .
Bahv āsī sāppasantu ṭṭ ho,
Suniddo sīghacetano;
Pabhubhatto ca sūro ca,
Ñātabbā cha sunā guṇā.
70 .
Aviss āma ṃ vahe bh āra ṃ ,
Sītuṇhañca navindati;
Sa santoso tathā niccaṃ,
Tīṇi sikkhetha gadrabhā.
71 . Guḷhamethunadhammañca,
Kālekāle ca saṅgahaṃ;
Appamādamanālasyaṃ,
Catu sikkhetha vāyasā.
72 . Yuddhañca pātaruṭṭhānaṃ,
Bhojanaṃ saha bandhuhi;
Thiyaṃ āpadaggataṃ rakkhe,
Catu sikkhetha kukkuṭā.
73 . Kotibhāro samatthānaṃ,
Kiṃdūraṃ byavasāyinaṃ;
Ko videso savijjānaṃ,
Ko paro piyavādinaṃ.
74 . Bhayassa kathito pantho,
Indriyānamasaṃyamo;
Tajjayo sampadāmaggo,
Yeniṭṭhaṃ tena gamyate.
75 .
Na ca vijj āsamo bandhu,
Na ca byādhisamo ripu;
Nacāpaccasamo sneho,
Na ca devā paraṃ balaṃ.
76 .
Samudd āvara ṇā bh ūmi,
Pākārāvaraṇaṃ gahaṃ;
Narindāvaraṇā desā,
Cārittāvaraṇā thiyo.
77 .
Ghatakumbhasam ā nārī,

Tatta ṅgāra samo pum ā;
Tasmā ghatañca aggiñca,
Nekatra thapaye budho.
78 . Āhāro dviguṇo thīnaṃ,
Buddhi tāsaṃ catugguṇo;
Chaguṇo byavasāyo ca,
Kāmocaṭṭhaguṇo mato.
79 .
Ji ṇṇ amanna ṃ pasaseyya,
Bhariyaṃ gatayobbanaṃ;
Raṇā paccāgataṃ sūraṃ,
Sassañca gehamāgataṃ.
80 .
Asantu ṭṭ hā dvij ā na ṭṭ hā,
Santuṭṭhāiva pāthivā;
Salajjā gaṇikā naṭṭhā,
Nillajjā ca kulitthiyo.
81 .
Ava ṃ sapatito r ājā,
Mūḷhaputto ca paṇḍito;
Adhanena dhanaṃ pāpya,
Tiṇaṃva maññate janaṃ.
82 . Brahmahāpi naro pujjo,
Yassatthi vipulaṃ dhanaṃ;
Sasino tulyavaṃsopi,
Niddhano paribhūyate.
83 . Potthakaṭṭhā tu yāvijjā,
Parahatthagataṃ dhanaṃ;
Kiccakāle samuppanne,
Na sāvijjā na taddhanaṃ.
84 . Pādapānaṃ bhayaṃ vātā,
Padmānaṃ sisirā bhayaṃ;
Pabbatānaṃ vajīramhā,
Sādhūnaṃ dujjanā bhayaṃ.
85 . Paññe niyujjamāne tu,
Santi rañño tayoguṇā;
Yaso sagganivāso ca,
Vipulo ca dhanāgamo.
86 .
M ūḷ he niyujjam ānetu,
Khattiyassāguṇā tayo;
Ayaso catthanāso ca,
Narake gamanaṃ tathā.
87 .
Bah ūm ūḷ hasa ṅgh ātehi,
Aññoññapasuvuttibhi;
Pacchādyante guṇā sabbe,
Meghehiva divākaro.
88 .
Yassa khetta ṃ nad ītīre,

Bhariy āpi parappiy ā;
Puttassa vinayo natthi,
Maccureva nasaṃsayo.
89 . Asambhābyaṃ navattabbaṃ,
Paccakkhamapi dissate;
Silā tarati pānīyaṃ,
Gītaṃ gāyati vānaro.
90 .
Subhikkha ṃ kasake nicca ṃ ,
Niccaṃ sukha marogike;
Bhariyā bhattu piyā yassa,
Tassa niccossavaṃ gahaṃ.
91 .
Helassa kamman āsāya,
Buddhināsāya niddhanaṃ;
Yācanā mānanāsāya,
Kulanāsāya bhojanaṃ.
92 .
Sevitabbo mah āvakkho,
Phalacchāyā samanvito;
Yadi devā phalaṃ natthi,
Chāyā kena nivāraye.
93 . Paṭhame najjitā vijjā,
Dutīye najjitaṃ dhanaṃ;
Tatīye najjitaṃ puññaṃ,
Catutthe kiṃkarissati.
94 . Nadīkūleca ye vakkhā,
Parahatthagataṃ dhanaṃ;
Kiccaṃ thīgocaraṃ yassa,
Sabbaṃ taṃ viphalaṃ bhave.
95 . Kudesamāsajja kutotthasañcayo,
Kuputtamāsajja kuto jalañjalī;
Kugehiniṃ pāpya gahe kuto sukhaṃ,
Kusissamajjhāpayato kuto yaso.
96 . Kūpodakaṃ vaṭacchāyā,
Sāmā thīciṭṭhakālayaṃ;
Sītakāle bhave uṇhaṃ,
Gimhakāle ca sītalaṃ.
97 .
Visa ṃ ca ṅkamana ṃ ratti ṃ ,
Visaṃ raññonukulatā;
Visaṃ thīpi aññāsattā,
Visaṃ byādhi avekkhito.
98 .
Duradh ītā visa ṃ vijj ā,
Ajiṇṇe bhojanaṃ visaṃ;
Visaṃ goṭṭhī daliddassa,
Vuddhassa taruṇī visaṃ.
99 .
Padose nihato pantho,

Patit ā nihat ā thiyo;
Appabījaṃ hataṃ khettaṃ,
Bhaccadosā hato pabhū.
100 . Hatamasottiyaṃ saddhaṃ,
Hato yañño tvadakkhiṇo;
Hatā rūpavatī vañjhā,
Hataṃ senamanāyakaṃ.
101 .
Vedaveda ṅga tattañño,
Japahomaparāyano;
Āsīvādavacoyutto,
Esa rājapurohito.
102 .
Kulas īlagu ṇopeto,
Sabbadhammaparāyano;
Pavīṇo pesanādyakkho,
Dhammādyakkho vidhīyate.
103 .
Ayubbedakat ābhy āso,
Sabbesaṃ piyadassano;
Ariyasīlaguṇopeto,
Esa vajjo vidhīyate.
104 . Sakiṃdutta gahitattho,
Lahuhattho jitakkharo;
Sabbasattha samālokī,
Pakaṭṭho nāma lekhako.
105 . Samattanītisattañño,
Vāhane pūjitassamo;
Sūravīraguṇopeto,
Senādhyakkho vidhīyate.
106 . Sucī vākyapaṭuppañño,
Paracittopalakkhako;
Dhīro yathāttha vādī ca,
Esa dūto vidhīyate.
107 . Puttanatta guṇopeto,
Satthañño piṭṭhapācako;
Sūro ca kathinoceva,
Sūpakāro sa uccate.
108 .
Iṅgit ā kāratattañño,
Balavā piyadassano;
Appamādī sadā dakkho,
Patihāro sa uccate.
109 .
Yassa natthi saya ṃ paññ ā,
Satthaṃ tassa karoti kiṃ;
Locanehi vihīnassa,
Dappaṇo kiṃkarissati.
110 .
Ki ṃ karissanti vatt āro,

Sotayattha navijjate;
Naggakapaṇake dese,
Raja ṇo ki ṃ karissati.
Bản dịch

Chưa có bản dịch đã xuất bản.

Bản dịch được quản trị theo từng trang nguồn; có thể đổi ngôn ngữ bằng các tab phía trên cột dịch (khi hiển thị dịch). «Trang trong sách»: Liền mạch gộp nhiều trang (có giới hạn); Theo từng trang dùng mục lục hoặc nút chuyển trang — áp dụng cho mọi chế độ (Chỉ Pāli, Chỉ dịch, Song song).