Tam Nhân Phật Tánh
Điển cứ gốc: Phật Quang Đại Từ Điển
Định nghĩa thuật ngữ
I. Tam Nhân Phật Tính. Ba nhân Phật Tính do Đại sư Trí Khải tông Thiên thai căn cứ vào thuyết trong kinh Đại Bát Niết Bàn quyển 28 (bản Bắc) mà lập ra. Nghĩa là tất cả Chúng Sinh đều có đủ 3 nhân Phật Tính này, nếu được hiển bày thì liền thành diệu quả Tam Đức.
1. Chính nhân Phật Tính: Chính tức là trung chính, trung ắt song chiếu, lìa thiên lìa tà, chiếu không chiếu giả, chẳng không chẳng giả, đầy đủ Tam Đế, là chính nhân Phật Tính. Cũng tức là lí thể của thực tướng các pháp, là nhân chính để Thành Phật.
2. Liễu Nhân Phật Tính: Liễu tức là soi rõ, do Chính nhân ở trước mà phát ra trí soi rõ này, trí và lí ứng hợp nhau, đó là Liễu Nhân Phật Tính.
3. Duyên Nhân Phật Tính: Duyên tức là trợ duyên, tất cả Công Đức Thiện Căn đều giúp đở Liễu Nhân để khai phát tính của Chính nhân, đó là Duyên Nhân Phật Tính.[X. Kim Quang Minh Kinh Huyền Nghĩa Q.thượng; Tứ giáo nghĩa Q. 6.].
II. Tam nhân Phật Tính. Ba nhân Phật Tính theo thuyết của luận Phật Tính quyển 2.
1. Ứng đắc nhân: Chỉ cho Chân Như do Ngã Không, Pháp Không hiển hiện.
2. Gia hành nhân: Chỉ cho tâm Bồ Đề.3. Viên mãn nhân: Chỉ cho gia hành. Trong 3 nhân trên, Ứng đắc nhân có 3 thứ Phật Tính là: Trụ tự tính, Dẫn xuất tính và Chí đắc tính. (xt. Tam Nhân).
1. Chính nhân Phật Tính: Chính tức là trung chính, trung ắt song chiếu, lìa thiên lìa tà, chiếu không chiếu giả, chẳng không chẳng giả, đầy đủ Tam Đế, là chính nhân Phật Tính. Cũng tức là lí thể của thực tướng các pháp, là nhân chính để Thành Phật.
2. Liễu Nhân Phật Tính: Liễu tức là soi rõ, do Chính nhân ở trước mà phát ra trí soi rõ này, trí và lí ứng hợp nhau, đó là Liễu Nhân Phật Tính.
3. Duyên Nhân Phật Tính: Duyên tức là trợ duyên, tất cả Công Đức Thiện Căn đều giúp đở Liễu Nhân để khai phát tính của Chính nhân, đó là Duyên Nhân Phật Tính.[X. Kim Quang Minh Kinh Huyền Nghĩa Q.thượng; Tứ giáo nghĩa Q. 6.].
II. Tam nhân Phật Tính. Ba nhân Phật Tính theo thuyết của luận Phật Tính quyển 2.
1. Ứng đắc nhân: Chỉ cho Chân Như do Ngã Không, Pháp Không hiển hiện.
2. Gia hành nhân: Chỉ cho tâm Bồ Đề.3. Viên mãn nhân: Chỉ cho gia hành. Trong 3 nhân trên, Ứng đắc nhân có 3 thứ Phật Tính là: Trụ tự tính, Dẫn xuất tính và Chí đắc tính. (xt. Tam Nhân).