Số Tức Quán

Phạn: Ànàpàna-smfti. Cũng gọi: A na ban na quán, An na ban na niệm, Niệm an ban, An ban thủ ý. Hán dịch: Niệm nhập xuất tức, Niệm vô sở khởi, Tức niệm quán, Trì tức niệm. Gọi tắt: An ban, Sổ tức. Phép đếm số lần hơi thở vào hoặc ra để thu Nhiếp Tâm vào 1 cảnh, khiến thân tâm ngưng lặng, 1 trong Ngũ Đình Tâm Quán, 1 trong Bát Niệm, 1 trong Thập Niệm. Đây là pháp tu diệt trừ Tán Loạn để vào chính định. Trong tiếng Phạm, àna vốn có nghĩa là bảo đến, ở đây chỉ cho hơi thở vào;apàna vốn có nghĩa là đuổi đi, ở đây chỉ cho hơi thở ra. Đây là phương pháp điều hòa hơi thở, trước thở vào, sau thở ra. Nhưng cũng có thuyết chủ trương trước thở ra, sau thở vào mà Hán dịch là Niệm xuất nhập tức. Nếu chia nhỏ Sổ tức quán ra thì có 5 loại: Toán số tu tập, Ngộ Nhập Chư Uẩn tu tập, Ngộ Nhập Duyên Khởi tu tập, Ngộ Nhập Thánh đế tu tập và Thập Lục Hành Quán tu tập. [X. kinh Tạp a hàm Q. 29.; kinh Tu Hành Đạo địa Q. 5.; kinh Đại an ban thủ ý Q.hạ; luận Câu xá Q. 22.; luận Du Già sư địa Q. 27.].