Quân Thần Ngũ Vị
Điển cứ gốc: Phật Quang Đại Từ Điển
Định nghĩa thuật ngữ
Năm vị vua tôi, do Thiền Sư Tào Sơn Bản Tịch dựa theo thuyết Ngũ Vị của ngài Động Sơn Lương Giới mà lập ra. Thiền Sư Động Sơn Lương Giới – Tổ khai sáng của Tông Tào động – lấy Chân Lí lập làm Chính Vị ., lấy sự vật lập làm Thiên vị ,rồi dựa vào lí Thiên và Chính xoay trở lẫn nhau mà lập thành thuyết Ngũ Vị (Chính trung thiên, Thiên trung chính, Chính trung lai, Thiên trung chí và Kiêm trung đáo). Thiền Sư Tào Sơn Bản Tịch lại nương theo bản ý của ngài Động Sơn mà phát minh thêm, mượn ví dụ vua tôi để nói rõ yếu chỉ của Ngũ Vị, gọi là Quân Thần Ngũ Vị. Tức là:
1. Quân vị (địa vị vua): Chỉ cho cõi Hư Không xưa nay vốn chẳng có 1 vật gì, là Chính Vị, tức Chính trung lai trong Ngũ Vị.
2. Thần vị (địa vị bầy tôi): Chỉ cho cõi sắc, muôn tượng có hình, là Thiên vị, tức là Thiên trung chí trong Ngũ Vị.
3. Thần hướng quân (bầy tôi hướng lên vua): Bỏ sự về lí, tức là Thiên trung chính hướng lên, trở về trạng thái vắng lặng.
4. Quân thị thần (vua nhìn xuống bầy tôi): Bỏ lí theo sự, tức là Chính trung thiên hướng xuống, theo duyên Sinh Khởi muôn pháp.
5. Quân Thần Đạo hợp(đạo vua tôi hợp nhau): Ngầm ứng các duyên mà không rời vào Hữu Vi, tức là Kiêm trung đáo, chỉ cho địa vị đạo Đại Giác cùng tột, chẳng phải Chính, chẳng phải Thiên, động tĩnh hợp nhất, Sự Lí không hai. [X. Chương Tào Sơn Bản Tịch trong Cảnh Đức Truyền Đăng Lục Q. 17.; Tào Sơn Nguyên chứng Thiền Sư Ngữ Lục]. (xt. Động Sơn Ngũ Vị).
1. Quân vị (địa vị vua): Chỉ cho cõi Hư Không xưa nay vốn chẳng có 1 vật gì, là Chính Vị, tức Chính trung lai trong Ngũ Vị.
2. Thần vị (địa vị bầy tôi): Chỉ cho cõi sắc, muôn tượng có hình, là Thiên vị, tức là Thiên trung chí trong Ngũ Vị.
3. Thần hướng quân (bầy tôi hướng lên vua): Bỏ sự về lí, tức là Thiên trung chính hướng lên, trở về trạng thái vắng lặng.
4. Quân thị thần (vua nhìn xuống bầy tôi): Bỏ lí theo sự, tức là Chính trung thiên hướng xuống, theo duyên Sinh Khởi muôn pháp.
5. Quân Thần Đạo hợp(đạo vua tôi hợp nhau): Ngầm ứng các duyên mà không rời vào Hữu Vi, tức là Kiêm trung đáo, chỉ cho địa vị đạo Đại Giác cùng tột, chẳng phải Chính, chẳng phải Thiên, động tĩnh hợp nhất, Sự Lí không hai. [X. Chương Tào Sơn Bản Tịch trong Cảnh Đức Truyền Đăng Lục Q. 17.; Tào Sơn Nguyên chứng Thiền Sư Ngữ Lục]. (xt. Động Sơn Ngũ Vị).