Phàm Phu Thập Trọng Vọng
Điển cứ gốc: Phật Quang Đại Từ Điển
Định nghĩa thuật ngữ
Mười lớp Mê Vọng Bất Giác trong thức A lại da của Phàm Phu. Trong Thiền Nguyên Chư Thuyên Tập Đô Tự quyển hạ, phần 2, ngài Tông mật chia sự Bất Giác này làm 10 lớp và mỗi lớp đều dùng giấc mộng để ví dụ. Đó là:
1. Lớp thứ nhất: Hết thảy Chúng Sinh đều có Chân Tâm Bản Giác; như 1 người giàu sang, đẹp đẽ và thông minh ở ngay trong nhà của mình.
2. Lớp thứ hai: Nếu Chân Tâm Bản Giác chưa được sự mở bày của Thiện Tri Thức thì Pháp Tính xưa nay là Bất Giác; như người ngủ trong nhà không tự biết.
3. Lớp thứ ba: Vì là Bất Giác nên liền khởi vọng niệm; như trong giấc ngủ thấy có cảnh mộng.
4. Lớp thứ tư: Vì Sinh Khởi vọng niệm nên có tướng năng kiến; như các niệm tưởng trong mộng.
5. Lớp thứ năm: Vì sinh ra tướng năng kiến(tướng hay thấy)nên căn, thân, Thế Giới theo đó mà vọng hiện; như trong mộng lại thấy có thân chịu khổ ở nơi khác và thấy các cảnh tượng tốt, xấu.
6. Lớp thứ sáu: Thấy các cảnh tượng nhưng không biết đó là huyễn cảnh từ vọng niệm của mình Sinh Khởi, lại chấp là có thật, gọi là Phá chấp; như trong chiêm bao thấy những cảnh vật mình thấy là có thật, đó là vì Bất Giác.
7. Lớp thứ bảy: Đã chấp pháp là có thật thì liền thấy mình và người khác nhau, gọi là Ngã Chấp; như trong giấc mộng tự nhận thân chịu khổ ở nơi khác là thân của chính mình.
8. Lớp thứ tám: Chấp 4 đại giả hòa hợp làm Ngã, cho nên tham đắm những cảnh thuận ý mình muốn, làm Lợi Ích cho Ngã, mà giận ghét những cảnh trái với ý mình muốn, sợ chúng làm tổn hại đến Ngã, vì tình Ngu Si này mà sinh ra các thứ so đo tính toán; như trong giấc mộng ở các chỗ khác, đối với những cảnh thuận, nghịch mà mình thấy, cũng theo đó mà sinh tâm tham, sân.
9. Lớp thứ chín: Vì khởi tâm tham, sân nên tạo các nghiệp thiện, ác; như trong chiêm bao hoặc đánh đập, cướp giật, mắng chửi lẫn nhau, hoặc ban ân bố đức cho nhau.
10. Lớp thứ mười: Nghiệp Lực thiện, ác như bóng theo hình, cho nên bị nghiệp trói buộc trong 6 đường và hiện ra các cảnh khổ, vui; như trong mộng mơ vì trộm, cướp, đánh đập, chửi mắng mà bị xử phạt gông cùm, hoặc do thi ân bố đức mà được Quả Báo tiến cử làm quan. Mười lớp Mê Vọng trình bày ở trên là gốc ngọn của Phàm Phu, nhưng sau khi tỉnh ngộ, siêng năng tu chứng thì lại có 10 lớp phản vọng qui chân.
1. Lớp thứ nhất: Hết thảy Chúng Sinh đều có Chân Tâm Bản Giác; như 1 người giàu sang, đẹp đẽ và thông minh ở ngay trong nhà của mình.
2. Lớp thứ hai: Nếu Chân Tâm Bản Giác chưa được sự mở bày của Thiện Tri Thức thì Pháp Tính xưa nay là Bất Giác; như người ngủ trong nhà không tự biết.
3. Lớp thứ ba: Vì là Bất Giác nên liền khởi vọng niệm; như trong giấc ngủ thấy có cảnh mộng.
4. Lớp thứ tư: Vì Sinh Khởi vọng niệm nên có tướng năng kiến; như các niệm tưởng trong mộng.
5. Lớp thứ năm: Vì sinh ra tướng năng kiến(tướng hay thấy)nên căn, thân, Thế Giới theo đó mà vọng hiện; như trong mộng lại thấy có thân chịu khổ ở nơi khác và thấy các cảnh tượng tốt, xấu.
6. Lớp thứ sáu: Thấy các cảnh tượng nhưng không biết đó là huyễn cảnh từ vọng niệm của mình Sinh Khởi, lại chấp là có thật, gọi là Phá chấp; như trong chiêm bao thấy những cảnh vật mình thấy là có thật, đó là vì Bất Giác.
7. Lớp thứ bảy: Đã chấp pháp là có thật thì liền thấy mình và người khác nhau, gọi là Ngã Chấp; như trong giấc mộng tự nhận thân chịu khổ ở nơi khác là thân của chính mình.
8. Lớp thứ tám: Chấp 4 đại giả hòa hợp làm Ngã, cho nên tham đắm những cảnh thuận ý mình muốn, làm Lợi Ích cho Ngã, mà giận ghét những cảnh trái với ý mình muốn, sợ chúng làm tổn hại đến Ngã, vì tình Ngu Si này mà sinh ra các thứ so đo tính toán; như trong giấc mộng ở các chỗ khác, đối với những cảnh thuận, nghịch mà mình thấy, cũng theo đó mà sinh tâm tham, sân.
9. Lớp thứ chín: Vì khởi tâm tham, sân nên tạo các nghiệp thiện, ác; như trong chiêm bao hoặc đánh đập, cướp giật, mắng chửi lẫn nhau, hoặc ban ân bố đức cho nhau.
10. Lớp thứ mười: Nghiệp Lực thiện, ác như bóng theo hình, cho nên bị nghiệp trói buộc trong 6 đường và hiện ra các cảnh khổ, vui; như trong mộng mơ vì trộm, cướp, đánh đập, chửi mắng mà bị xử phạt gông cùm, hoặc do thi ân bố đức mà được Quả Báo tiến cử làm quan. Mười lớp Mê Vọng trình bày ở trên là gốc ngọn của Phàm Phu, nhưng sau khi tỉnh ngộ, siêng năng tu chứng thì lại có 10 lớp phản vọng qui chân.