Lý Hoặc Luận

《理惑論》 lǐ huò lùn

Điển cứ gốc: Phật Quang Đại Từ Điển

Định nghĩa thuật ngữ

Gọi đủ: Mâu Tử Lí hoặc luận. Cũng gọi: Mâu dung biện hoặc. Tác phẩm, 1 quyển, do Mâu Tử bác (bản in đời Minh gọi là Mâu dung) soạn vào khoảng cuối thế kỉ II đầu thế kỉ III, được thu vào Hoằng Minh Tập quyển 1 trong Đại chính tạng tập 52. Sách này được viết theo hình thức vấn đáp, nội dung tư tưởng nhằm luận chứng về giáo lí của Phật giáo và dung hòa Nho Giáo, Phật giáo và Đạo Giáo, có ảnh hưởng rất lớn đối với đời sau và là tư liệu quan trọng trong việc nghiên cứu về mối quan hệ tư tưởng giữa 3 giáo Nho, Phật, Đạo ở thời đại Ngụy Tấn Nam Bắc Triều, đồng thời, là tư liệu có giá trị tham khảo đối với công trình nghiên cứu lịch sử Phật giáo truyền vào Trung Quốc ở thời kì đầu. Về Tác Giả và niên đại soạn thuật sách này có nhiều thuyết khác nhau. Sách này được thu vào bộ Hoằng Minh Tập của ngài Tăng hựu, Tác Giả đề là Hán Mâu Dung soạn, rồi lại chua thêm: Có thuyết cho là Thương ngô Thái thú Mâu Tử bác truyện. Nhưng Mâu dung là một nhà Nho sống vào thời vua Chương đế nhà Hán, căn cứ vào thân phận và thời đại của ông mà suy đoán, thì ông không thể là Tác Giả của sách Lí hoặc luận. Đã đành vậy, nhưng còn Mâu Tử bác sống vào khoảng Đông Hán, Tào Ngụy, có phải là Tác Giả của sách này không? Về vấn đề này, cho đến nay vẫn chưa có câu trả lời dứt khoát. Còn về niên đại soạn thuật cũng có điểm ngờ. Theo sự khảo chứng của các học giả cận đại, như: Hồ Thích, Chu Thúc Ca, Dư gia tích, Bá hi hòa (Pelliot), v.v... chủ trương sách này được soạn vào cuối đời Đông Hán (khoảng cuối thế kỉ II đầu thế kỉ III). Nhưng cũng có các học giả khác như: Lương Khải Siêu, Thường Bàn Đại Định, v.v... lại cho sách này là ngụy tác ở thời Tấn và Lưu Tống.

Lý Hoặc Luận. Từ Điển Phật Học Vibudra. https://www.vibudra.org/glossary/thuatngu/ly-hoac-luan. Truy cập 06/04/2026.