Kim Cương Cửu Dụ
Điển cứ gốc: Phật Quang Đại Từ Điển
Định nghĩa thuật ngữ
Kinh Kim Cương Bát Nhã Ba La Mật do ngài Bồ Đề Lưu Chi dịch vào thời Bắc Ngụy, dùng 9 Hiện Tượng ví dụ cho tất cả pháp Hữu Vi để nói rõ sự vô thường, hư ảo của các pháp. Đó là:
1. Tinh dụ(ví dụ như sao): Ban đêm các vì sao sáng tỏ, nhưng ban ngày bị ánh sáng mặt trời lấn át nên đều ẩn mất; ví dụ Chúng Sinh hôn mê, chấp trước, cho sự thấy biết của mình là sáng suốt, nhưng nếu dùng Chính Trí soi rọi thì những thiên kiến kia đều bị tiêu diệt.
2. Ế dụ(ví dụ như mắt có màng): Khi mắt bị đau, có màng che mờ, thì thấy những hình ảnh hư huyễn như hoa đốm; ví dụ cho Chúng Sinh bị Vô Minh che lấp, chỉ thấy được những cảnh tượng Hữu Vi Hư Vọng.
3. Đăng dụ (ví dụ như đèn): Đèn nhờ dầu mà được đốt sáng không bao giờ tắt; ví dụ vọng thức của Chúng Sinh nương vào các cảnh giới Tham Ái nên đời đời sống chết không dứt.
4. Huyễn dụ(ví dụ Như Huyễn): Các việc huyễn hóa, chợt có chợt không, thể vốn chẳng thực, đó đều do sức Chú Thuật của Huyễn Sư(người làm trò ảo thuật) tạo ra; ví dụ cho núi, sông, đất đai ở Thế Gian đều là Hư Vọng huyễn hóa do sức hoặc nghiệp của Chúng Sinh giả hiện mà thôi.
5. Lộ dụ(ví dụ như sương móc): Những giọt sương móc đọng trên cây cỏ chẳng được bao lâu, lúc bị gió thổi thì chỉ trong nháy mắt là tan biến, rơi rụng hết; ví dụ thân giả tạm của Chúng Sinh, sống ở Thế Gian đã ngắn ngủi, nhưng bất cứ lúc nào bị ngọn gió vô thường ào đến thì vụt biến mất ngay.
6. Bào dụ(ví dụ như bọt nước): Bọt nước do giọt nước, nước và gió hòa hợp mà thành; ví dụ Chúng Sinh do 3 pháp căn, cảnh, thức hòa hợp nên có cảnh Thụ Dụng khổ vui.
7. Mộng dụ(ví như nằm mơ): Ngày theo các cảnh, đêm cảm thấy mộng, mộng do vọng tưởng mà sinh, vốn không có thực thể; ví dụ Chúng Sinh nghĩ về Quá Khứ tạo tác các việc, cảnh tuy đã diệt, nhưng tưởng đến liền sinh; tất cả pháp Hữu Vi cũng đều do mộng tưởng mà thành, giống như cảnh trong giấc mộng.
8. Điện dụ(ví dụ như ánh chớp): Ánh sáng của tia chớp, biến diệt trong chốc lát, ví dụ tất cả các pháp hiện tại, giống như ánh chớp, biến diệt trong khoảnh khắc.
9. Vân dụ(ví dụ như mây): Mây hay làm mưa, nhưng lại biến hiện vô thường, ví dụ thức A lại da của Chúng Sinh hàm chứa các pháp, có năng lực nắm giữ các cảnh giới ở vị lai và biến hiện một cách vô định.
1. Tinh dụ(ví dụ như sao): Ban đêm các vì sao sáng tỏ, nhưng ban ngày bị ánh sáng mặt trời lấn át nên đều ẩn mất; ví dụ Chúng Sinh hôn mê, chấp trước, cho sự thấy biết của mình là sáng suốt, nhưng nếu dùng Chính Trí soi rọi thì những thiên kiến kia đều bị tiêu diệt.
2. Ế dụ(ví dụ như mắt có màng): Khi mắt bị đau, có màng che mờ, thì thấy những hình ảnh hư huyễn như hoa đốm; ví dụ cho Chúng Sinh bị Vô Minh che lấp, chỉ thấy được những cảnh tượng Hữu Vi Hư Vọng.
3. Đăng dụ (ví dụ như đèn): Đèn nhờ dầu mà được đốt sáng không bao giờ tắt; ví dụ vọng thức của Chúng Sinh nương vào các cảnh giới Tham Ái nên đời đời sống chết không dứt.
4. Huyễn dụ(ví dụ Như Huyễn): Các việc huyễn hóa, chợt có chợt không, thể vốn chẳng thực, đó đều do sức Chú Thuật của Huyễn Sư(người làm trò ảo thuật) tạo ra; ví dụ cho núi, sông, đất đai ở Thế Gian đều là Hư Vọng huyễn hóa do sức hoặc nghiệp của Chúng Sinh giả hiện mà thôi.
5. Lộ dụ(ví dụ như sương móc): Những giọt sương móc đọng trên cây cỏ chẳng được bao lâu, lúc bị gió thổi thì chỉ trong nháy mắt là tan biến, rơi rụng hết; ví dụ thân giả tạm của Chúng Sinh, sống ở Thế Gian đã ngắn ngủi, nhưng bất cứ lúc nào bị ngọn gió vô thường ào đến thì vụt biến mất ngay.
6. Bào dụ(ví dụ như bọt nước): Bọt nước do giọt nước, nước và gió hòa hợp mà thành; ví dụ Chúng Sinh do 3 pháp căn, cảnh, thức hòa hợp nên có cảnh Thụ Dụng khổ vui.
7. Mộng dụ(ví như nằm mơ): Ngày theo các cảnh, đêm cảm thấy mộng, mộng do vọng tưởng mà sinh, vốn không có thực thể; ví dụ Chúng Sinh nghĩ về Quá Khứ tạo tác các việc, cảnh tuy đã diệt, nhưng tưởng đến liền sinh; tất cả pháp Hữu Vi cũng đều do mộng tưởng mà thành, giống như cảnh trong giấc mộng.
8. Điện dụ(ví dụ như ánh chớp): Ánh sáng của tia chớp, biến diệt trong chốc lát, ví dụ tất cả các pháp hiện tại, giống như ánh chớp, biến diệt trong khoảnh khắc.
9. Vân dụ(ví dụ như mây): Mây hay làm mưa, nhưng lại biến hiện vô thường, ví dụ thức A lại da của Chúng Sinh hàm chứa các pháp, có năng lực nắm giữ các cảnh giới ở vị lai và biến hiện một cách vô định.