Địa Quan

《地官》 dì guān

Điển cứ gốc: Tự Điển Phật Học Đạo Uyển

Định nghĩa thuật ngữ

: tên gọi của 6 chức quan dưới thời nhà Chu, tương đương với chức Tư Đồ (), chuyên giám sát những việc liên quan đến giáo dục, đất đai và nhân sự. Đây cũng là tên vị quan dưới âm ty Địa Ngục. Địa Quancòn là tên gọi của một trong 3 vị của Tam Quan Đại Đế (), chính danh là Địa Quan Đại Đế (), Trung Nguyên Nhị Phẩm Xá Tội Địa Quan (), Trung Nguyên Xá Tội Địa Quan Nhị Phẩm Thanh Hư Đại Đế (), lệ thuộc Thượng Thanh Cảnh (), do khí của Nguyên Động Hỗn Linh () và tinh màu vàng hỗn hợp lại thành, tổng chủ quản Ngũ Đế (), Ngũ Nhạc (), các thần tiên. Ông phụng sắc chỉ của Ngọc Hoàng Thượng Đế (), quản chưởng việc Tội Ác của con người và đến ngày rằm tháng 7 thường hạ phàm, chỉnh đốn việc tội phước cũng như xá tội cho con người. Giống như Thiên Quan, Địa Quan cũng có vài truyền thuyết khác nhau. Có truyền thuyết cho rằng ông là vua Thuấn, do vì ông có công lao to lớn trong việc khai khẩn đất đai, người dân tưởng nhớ và tôn thờ ông như là vị thần. Vua Thuấn họ Diêu (), tên là Trọng Hoa (), con cháu đời thứ 8 của Hoàng Đế (); cha tên Cổ Tẩu (), mẹ là Ác Đăng (), hạ sanh Thuấn ở vùng đất Diêu Hư (). Ông để tang mẹ lúc còn nhỏ, cha lại tái giá, sanh được một con tên là Tượng (). Cậu bé này tánh tình ngạo mạn, thường cùng với mẹ ghẻ Hành Hạ Thuấn. Tuy nhiên, Thuấn bẩm tính nhân từ, lại rất hiếu thảo và có tài hoa hơn người, thường cày ruộng ở Lịch Sơn (), bắt cá ở Lôi Trạch (), săn bắn ở Phụ Hạ (), làm đồ gốm ở Hà Tân (); cho nên, người dân dẫn cả gia đình dòng họ đi theo ông để học tập các kỷ năng thao tác. Chỉ trong 2 năm, ông đã hình thành nên thôn ấp, rồi 3 năm thì phát triển thành Đô Thị; từ đó, uy đức và tiếng tăm của ông vang xa. Vua Nghiêu bèn tuyển người hiền và nhường ngôi cho Thuấn. Sau khi vua Thuấn băng hà, Đạo Giáo tôn sùng ông như là vị thần, chuyên xá tội cho con người vào dịp Tiết Trung Nguyên. Do vì ông chí hiếu với song thân, cho nên Tiết Trung Nguyên còn được gọi là Hiếu Tử Tiết (). Lại có thuyết cho rằng dưới thời Chu U Vương () có 3 vị quan liêm chính là Cát Ung (), Đường Hoằng () và Chu Thật (). Cả ba đều từ quan, sống cuộc đời Tự Tại với thiên nhiên. Đến thời vua Chơn Tông nhà Tống, họ được phong làm Thiên Quan, Địa QuanThủy Quan. Ngoài ra, có thuyết cho rằng Ngôn Vương Gia () có 3 người con gái đều gả cho Trần Tử Thung () làm vợ; mỗi người hạ sanh được một trai, bẩm tánh khác người; nhân đó, Nguyên Thỉ Thiên Tôn () phong cho cả ba làm Thiên Quan, Địa QuanThủy Quan, sắc mệnh chuyên cai quản Ba Cõi, được gọi là Tam Quan Đại Đế. Trong Thái Thượng Tam Nguyên Tứ Phước Xá Tội Giải Ách Tiêu Tai Diên Sanh Bảo Mạng Diệu Kinh (), phần Địa Quan Bảo Cáo () của Đạo Giáo có đoạn về Địa Quan rằng: “Chí Tâm quy mạng lễ, Thanh Linh Động Dương, Bắc Đô Cung trung, bộ Tứ Thập Nhị Tào, giai Cửu Thiên vạn chúng, chủ quản Tam Giới Thập Phương Cửu Địa, chưởng ác Ngũ Nhạc Bát Cực Tứ Duy, thổ nạp âm dương, khiếu nam nữ Thiện Ác thanh hắc chi tịch, từ Dục Thiên địa, khảo Chúng Sanh lục tịch phước họa chi danh, pháp nguyên hạo đại, nhi năng ly Cửu U hạo kiếp, thùy quang nhi năng tiêu vạn tội, quần sanh phụ mẫu, tồn một triêm ân, Đại Bi Đại Nguyện, Đại Thánh đại từ, Trung Nguyên thất khí, xá tội Địa Quan, Động Linh Thanh Hư Đại Đế, Thanh Linh Đế Quân (, Một lòng quy mạng lễ: Thanh Linh Động Dương, trong Bắc Đô Cung, cai quản 42 bộ quan, nhiếp chín ngàn vạn chúng, chủ quản Ba Cõi, Mười Phương, Chín Xứ, chấp chưởng Năm Núi, Tám Cực, Bốn Phương, nhổ thâu âm dương, xét hồ sơ Thiện Ác, trắng đen của nam nữ, từ bi nuôi dưỡng trời đất, kiểm tra từng tên họa phước của hồ sơ Chúng Sanh, pháp vốn lớn không cùng, mà có thể lìa kiếp nạn của chốn Cửu U, nương ánh sáng mà có thể tiêu vạn tội, bậc cha mẹ của quần sanh, người còn kẻ mất đều được thấm nhuần ơn, Đại Bi Đại Nguyện, Đại Thánh đại từ, bảy khí Trung Nguyên, xá tội Địa Quan, Động Linh Thanh Hư Đại Đế, Thanh Linh Đế Quân).”