Cửu Thiên Ứng Nguyên Lôi Thanh Phổ Hóa Thiên Tôn

《九天應元雷聲普化天尊》 jiǔ tiān yīng yuán léi shēng pǔ huà tiān zūn

Điển cứ gốc: Tự Điển Phật Học Đạo Uyển

Định nghĩa thuật ngữ

: còn gọi là Cửu Thiên Ứng Nguyên Lôi Thanh Phổ Hóa Chơn Vương (), tức Lôi Thần (), Lôi Tổ (), Thiên Lôi (). Về lai lịch, Vô Thượng Cửu Tiêu Ngọc Thanh Đại Phạm Tử Vi Huyền Đô Lôi Đình Ngọc Kinh () cho rằng Lôi Tổ là Hóa Thân của Ngọc Thanh Chơn Vương (), con thứ 9 của Phù Lê Nguyên Thỉ Thiên Tôn (). Cũng có thuyết cho rằng Hoàng Đế Hiên Viên () sau khi lên cõi tiên thì trở thành Lôi Tinh (), Thần Chủ quản về sấm sét, mưa. Lôi Tổ là phong hiệu của ông, cư trú tại Thần Tiêu Ngọc Phủ (), trong Bích Tiêu Phạm Khí (), cách Lôi Thành () khoảng 2.300 dặm. Lôi Thành là nơi Thiên Đình làm sấm, bên trái có Ngọc Xu Ngũ Lôi Sứ Viện (使), bên phải có Ngọc Phủ Ngũ Lôi Sứ Viện (使). Trước Thiên Tôn có trống sấm 36 mặt, do 36 vị thần quản lý. Khi làm sấm, Lôi Tổ đánh một tiếng trống, tức thời Lôi Công (), Lôi Sư () phát ra tiếng sấm. Trong Lôi Bộ có 36 thành viên, mỗi người đều có công trạng và được phong thần. Tiểu thuyết Phong Thần Diễn Nghĩa () nhà Minh cho Văn Trọng ()Cửu Thiên Ứng Nguyên Lôi Thanh Phổ Hóa Thiên Tôn, thống lãnh bộ hạ 24 bộ hạ kéo mây góp mưa, làm sấm. Trong số đó, tại các đền thờ Đạo Giáo thường có tôn thờ các vị Thiên Tướng như Luật Lịnh Đại Thần Đặng Nguyên Soái Trung (), Ngân Nha Diệu Mục Tân Thiên Quân Hoàn (耀), Phi Tiệp Báo Ứng Trương Sứ Giả Tiết (使), Tả Phạt Ma Sứ Cẩu Nguyên Soái Chương (使), Hữu Phạt Ma Sứ Tất Nguyên Soái Hoàn (使). Bên cạnh đó, lại có Đào Thiên Quân Vinh (), Bàng Thiên Quân Hồng (), Tần Thiên Quân Hoàn (), Triệu Thiên Quân Giang (), Đổng Thiên Quân Toàn (), Viên Thiên Quân Giác (), v.v. Từ ngàn xưa, người ta đã Sùng Bái Lôi Công, Lôi Thần; nhưng mãi đến cuối thời Bắc Tống (, 960-1127) mới hình thành việc thiết trí ra Lôi Bộ do Cửu Thiên Ứng Nguyên Lôi Thanh Phổ Hóa Thiên Tôn Quản Lãnh. Trong phần Lễ Chí () của Minh Sử () có giải thích rằng: “Lôi Thanh Phổ Hóa Thiên Tôn giả, Đạo gia dĩ vi tổng ty Ngũ Lôi, hựu dĩ lục nguyệt nhị thập tứ nhật vi Thiên Tôn hiện thị chi nhật, cố tuế dĩ thị nhật khiển quan nghệ Hiển Linh Cung trí tế (, Lôi Thanh Phổ Hóa Thiên Tôn, Đạo Giáo cho rằng người tổng quản Ngũ Ty, lại lấy ngày 24 tháng 6 làm ngày Thiên Tôn Thị Hiện; cho nên hằng năm vào ngày này sai các quan đến Hiển Linh Cung cúng tế).” Vì vậy, cứ mỗi năm vào ngày 24 tháng 6 Âm Lịch, Tín Đồ Đạo Giáo đến các đền thờ dâng hương, cầu phước, tiêu trừ tai họa. Trong nghi lễ Trai Đàn của Chánh Nhất Phái () thuộc Đạo Giáo có thiết Bài Vị của Lôi Tổ, và trong khoa nghi cũng có văn triệu thỉnh chư vị Thiên Quân trong Lôi Bộ. Như trong lòng văn sớ trên, khi tiến hành tụng kinh cầu nguyện giải Trùng Tang, Thần Sát thì cần phải tuyên sớ cung thỉnh Thiên Lôi giáng lâm Đàn Tràng chứng minh, gia hộ để được giải nạn, hạn ách, tiêu tai Cát Tường.

Cửu Thiên Ứng Nguyên Lôi Thanh Phổ Hóa Thiên Tôn. Từ Điển Phật Học Vibudra. https://www.vibudra.org/glossary/thuatngu/cuu-thien-ung-nguyen-loi-thanh-pho-hoa-thien-ton. Truy cập 06/04/2026.