Chân Ngôn Đại Thứ Đệ Luận

《真言大次第論》 zhēn yán dà cì dì lùn

Điển cứ gốc: Phật Quang Đại Từ Điển

Định nghĩa thuật ngữ

Nói đủ là Thắng giả phổ biến chủ đại Kim Cương trì đạo Thứ Đệ tổng khai Bí Mật chi yếu nghĩa. Nói tắt là Chân Ngôn đại Thứ Đệ. Cũng gọi Bí Mật đạo Thứ Đệ (Tạng: Síags-rim chen-mo). Do Tôn khách ba (Tạng: Tsoí-Kha-pa blo-bzaí gras-pa), tổ khai sáng phái Mạch nhĩ đức Tạng:Dgelugs-pa) của Phật giáo Tây tạng, trước tác. Sách này được viết vào khoảng năm 1400 tây lịch, biên tập những tư tưởng rất sâu xa của Phật giáo Bí Mật. Tôn khách ba còn soạn Bồ Đề Đạo Thứ Đệ Luận (Tạng: yaíchub lam-gyi rim-pa), là bộ sách bàn khái quát về Hiển giáo - còn sách này thì nói khái quát về Mật giáo. Phật giáo Tây tạng thông thường chia giáo học làm hai loại: Ba La Mật đa thừa (Phạm: Prajĩà-pàramità-yàna) và Đát đặc la thừa (Phạm: Tantra-yàna). Loại truớc là giáo lí Phật giáo phổ thông, là nền tảng của hết thảy giáo học - loại sau lấy loại trước làm nòng cốt. Nếu đứng trên lập trường quan hệ Nhân Quả mà nhận xét, thì Đát đặc la thừa thuộc về Quả thừa, tức cuối cùng được quả thì có thể Thành Phật. Nhưng muốn chứng được quả thừa thì phải tu hành và chứng Mật giáo, sách này chính là bộ sách chỉ đạo cho loại Hành Chứng trọng yếu ấy. Nội dung bộ sách cũng thuyết minh lập trường của cả Hiển giáo và Mật giáo, nhất là nêu rõ tính đặc biệt khác của thừa Kim Cương. Trong sách trình bày tường tận bốn loại Đát đặc la:
1. Tác đát đặc la (Tạng: Kya-bahi rgyud, Phạm: Kri-yàtantra).
2. Hành đát đặc la (Tạng: Spyodpahirgyud, Phạm: Caryà-tantra).
3. Du Già đát đặc la (Tạng: Rnal-hbyorgyi rgyud, Phạm: Yoga-tantra).
4. Vô thượng Du Già đát đặc la (Tạng: Rnal-hbyor bla-na med-pahi rgyud, Phạm: Mahàyoga-tantra). Sách được thu vào toàn tập của Tôn khách ba, nhưng cũng có lưu truyền bản in riêng.